Misschien heb je al eens gehoord: ‘In de ruimte hoort niemand je schreeuwen.’ Dat klinkt logisch, want er is daar toch alleen maar leegte? Wel, niet helemaal. Soms is er toch genoeg ‘spul’ in de ruimte om een beetje lawaai te maken.
Hoe werkt geluid?
Geluid is gewoon trilling. Op aarde gaat dat via de lucht: een speaker duwt luchtdeeltjes tegen elkaar, en die golfjes komen in je oren terecht. Maar geluid kan zich ook verplaatsen in water of door vaste dingen, zoals als je je oor tegen een muur legt.
In de ruimte is er meestal veel te weinig materie. Soms zit er maar één enkel deeltje in een hele kubieke meter. Daar kun je dus echt niet doorheen schreeuwen.
Toch lawaai in de kosmos
Maar op bijzondere plekken lukt het wel. Bijvoorbeeld als een ster ontploft. Dan slingert die zoveel deeltjes de ruimte in dat ze tegen elkaar botsen. Dat veroorzaakt een schokgolf, een soort supergeluid dat razendsnel gaat, soms wel 10 kilometer per seconde! Dat is veel sneller dan geluid op aarde. Die schokgolven zorgen voor prachtige patronen van gas en stof in de ruimte, zoals de gekleurde slierten van een supernova.
Zonder geluid geen planeten
Geluidsgolven in dikke gaswolken spelen zelfs een rol bij het ontstaan van planeten. Als zo’n wolk samentrekt rond een jonge ster, dan zorgen de golven ervoor dat klontjes gas en stof blijven plakken. Uiteindelijk kunnen daar planeten zoals de aarde uit ontstaan.
Dus zonder geluid in de ruimte… geen aarde, geen dieren, en geen jij!
De conclusie is dat je in de diepste leegte écht niks hoort, maar op sommige plekken in de ruimte is er geluid dat zó krachtig is dat het zelfs sterrenstof kan vormen tot nieuwe werelden. Is de ruimte de grootste popster?
