Een studie toont aan dat hoe slim mensen zichzelf vinden, mee bepaalt hoe narcistisch ze zich voelen.
In november 2025, midden in de gespannen onderhandelingen over de toekomst van Oekraïne, lekte een telefoongesprek uit. Daarin was te horen hoe Steve Witkoff, de gezant van Donald Trump, zijn Russische gesprekspartner uitlegde dat Vladimir Poetin het ego van de Amerikaanse president moest strelen om de onderhandelingen te laten slagen. Maar wat gebeurt er eigenlijk als je een narcist vleit?
Om die vraag te beantwoorden ondervroegen psychologen Marcin Zajenkowski en Gilles Gignac 364 studenten (262 vrouwen en 102 mannen) van de universiteit van Warschau. Ze lieten hen verschillende vragenlijsten invullen, waaronder een IQ-test. Vervolgens deelden de onderzoekers de deelnemers willekeurig op in twee groepen, met de mededeling dat de test gold als een zeer betrouwbare maat voor intelligentie. De ene groep kreeg te horen dat ze uitzonderlijk hoog had gescoord, wat wees op een bovengemiddeld IQ, terwijl de andere groep dacht een erg lage score te hebben behaald. Daarna vulden alle deelnemers vragenlijsten in waarin ze hun eigen intelligentie en hun mate van narcisme inschatten. Dat narcisme werd daarbij opgevat als een combinatie van drie aspecten: een gevoel van uniciteit (zich anders en uniek voelen), grootheidsfantasieën (zichzelf briljant vinden) en aandacht zoeken door hun charmes te gebruiken.
De deelnemers die op hun IQ waren gevleid, bleken hun eigen intelligentie vaker te overschatten en scoorden hoger op het gevoel uniek te zijn dan de groep die had gedacht slecht te hebben gepresteerd. Met andere woorden: zelfs zonder bijkomende informatie volstaat het idee dat je onder of boven het gemiddelde zit om je zelfbeeld en je gevoel van narcisme te beïnvloeden.
Door haar originaliteit en de vragen die ze oproept, kreeg de studie de Ig Nobelprijs voor Psychologie toegekend, de speelse tegenhanger van de Nobelprijs die wil ‘doen lachen en daarna doen nadenken’. Denk dus twee keer na voor je iemand overlaadt met complimenten. En voor je Poetin aanraadt om Trump te vleien.
Dit artikel verscheen eerder in Cerveau & Psycho. Vertaling: Robin Hanssens
