Voor sommige toepassingen, zoals wegwerpschorten en isolatiejassen van verplegers en chirurgen, zijn er weinig alternatieven voor pfas.
'Nergens ter wereld worden nog baby's geboren zonder pfas in het bloed' kopte MO* op haar website. Wat we kennen als forever chemicals - pfas zijn sterke koolstof-fluorverbindingen die moeilijk afbreken - zijn ook everywhere chemicals. Ze zijn alomtegenwoordig in het milieu, zitten in de voedselketen en het drinkwater en dus ook in onze lichamen. De quote komt van de Nederlandse scheikundige Jacob de Boer, van wie recent het boek met de veelzeggende titel Gif verscheen. We staan volgens hem nog maar aan het begin van een adequate bescherming van mens en milieu tegen al maar nieuwe chemische stoffen. Uit de historische schandalen van de farmacie - softenon was geen uitzondering - of uit eerdere verboden van pcb's en DDT worden te weinig lessen getrokken.
Nu hebben pfas vele troeven, maar de meest gewilde is dat ze materialen water-, vet- en vuilafstotend maken. Neem de klinische schorten en jassen die chirurgen en verplegers voor operaties aantrekken. Die zijn niet alleen steriel en vaak ook thermisch - het kan onaangenaam fris zijn in de ok - ze moeten ook bloed en andere contaminanten tegenhouden, in beide richtingen. Er zijn weinige alternatieven voor de pfas-jassen en wegwerpschorten en van een verbod op de vervuilende stoffen is in de medische sector nog geen sprake. Katoen ligt voor de hand, maar de vezelige structuur geeft via pluisvorming een potentieel gevaar op kruisbesmetting. Voor deze toepassingen blijven pfas fantastic chemicals, zoals een van de fabrikanten van medisch textiel het in het decembernummer van Eos Wetenschap verwoordt.
Je kunt zelf proberen de blootstelling aan chemische stoffen zo veel mogelijk te vermijden
Hoe komen al die chemische stoffen in onze lichamen terecht? Vaak gebeurt het via een omweg, zo bleek uit een rapport van het Nederlandse RIVM, de tegenhanger van het Belgische Sciensano, eerder dit jaar. Regenwormen nemen samen met voedingsstoffen ook pfas uit de grond op, en via vrij rond lopende kippen komen die in de eieren terecht. Dat is niet enkel zo in de buurt van vervuilende productiefaciliteiten, zoals in Dordrecht (of Zwijndrecht), maar in heel Nederland (of België). Het advies is dan ook om in heel het land geen eieren van hobbykippen meer te eten.
De Boer en zijn coauteur Rolf Heynen nemen dit advies mee in hun reeks praktische tips aan het eind van hun boek. Hun boodschap is verontrustend, maar je kunt zelf proberen de blootstelling aan chemische stoffen zo veel mogelijk te vermijden: in en rond je woning, op je werkplek, door je eetgewoonten en je koopgedrag aan te passen, enzovoort. Uiteindelijk zal er regelgeving moeten komen die bedrijven verplicht om te bewijzen dat nieuwe stoffen niet schadelijk zijn voor mens en milieu, net zoals bij medicijnen.
In de nieuwe Eos Wetenschap lees je in het dossier over onze ondergrond hoe onderschat regenwormen wel zijn in het ecosysteem. Verder kom je weten wat er in potgrond zit en hoe een doeltreffend plan tegen overstromingen begint bij een goede kennis van de verschillende bodems in onze regio.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.


