Noordse pijlstormvogel
Hoe vind je de weg terug naar huis als je duizenden kilometers boven de oceaan vliegt? Noordse pijlstormvogels gebruiken daarvoor onder andere de zon. Maar die helpt niet altijd even goed…
Noordse pijlstormvogels zijn echte vliegkampioenen. Ze leven in grote groepen aan de westkust van Groot-Brittannië en Ierland. Om eten te zoeken, vliegen ze soms wel 1.500 kilometer ver de oceaan op!
Maar hoe vinden ze de weg terug? Daarvoor kijken ze onder andere naar de zon. Die helpt hen om te bepalen welke richting ze uit moeten.
Wetenschappers ontdekten dat dit niet altijd perfect werkt. Ze ontdekten dat de vogels soms tot 5% van hun ideale route afwijken. Ze vliegen dus niet altijd in een rechte lijn terug naar huis.
Hun ingebouwde klok raakt in de war
Hoe komt dat? Wel… vogels hebben een soort ingebouwde klok. Die vertelt hen hoe laat het is en helpt hen om de stand van de zon in te schatten.
Maar wanneer ze ver van west naar oost vliegen, verandert de plaats van de zon aan de hemel. Dat komt doordat de aarde draait. De zon lijkt daardoor op sommige plaatsen verder aan de hemel te staan dan op andere plaatsen.
En doordat hun ingebouwde klok zich niet meteen aanpast, denken de trekvogels dat de zon op een andere plaats staat dan waar ze eigenlijk écht staat. En dat kan hen een beetje van hun route doen afwijken.
Jetlag
Dat lijkt een beetje op een jetlag bij mensen. Wanneer je met het vliegtuig naar een land reist waar het vroeger of later is dan thuis, verandert de tijd op je bestemming. Dat komt doordat de wereld in verschillende tijdzones is verdeeld.
Je biologische klok is daar niet meteen aan gewend. Terwijl het op je bestemming bijvoorbeeld al avond is, denkt je lichaam dat het middag is. Daardoor kun je moeilijk in slaap vallen en de rest van je vakantie moe zijn.
Toch vinden ze de weg naar huis!
Gelukkig verdwalen de vogels niet zomaar. Wetenschappers denke dat ze naast de zon ook een soort mentale kaart gebruiken. Daarmee onthouden ze waar ze naartoe moeten vliegen.
Maar waarom hebben deze vogels hun ingebouwde klok dan niet aangepast? Dat komt omdat die klok niet altijd helpt om de weg te vinden. Het regelt ook allerlei anderen in hun lichaam, zoals wanneer ze moeten slapen en eten zoeken. Hun klok helemaal veranderen zou dus meer nadelen dan voordelen hebben.
Wie weet genieten ze wel van hun klein omweggetje. 🪶🌊
NIEUW - De Jonge Uitdagers 🤖
Zet je schrap, want technologie staat nooit stil! 4 onderzoekers nemen je mee achter de schermen van hun onderzoek. Wat hebben ze al ontdekt? En welke vragen houden hen bezig?
Lees, puzzel, experimenteer en ontdek!
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.