Walging kan aangeleerd worden als beschermingsmechanisme

Een Japanse makaak eet een banaan. Foto: UC San Diego.

Een Japanse makaak eet een banaan. Foto: UC San Diego.

Een virusuitbraak in een apenopvangcentrum bood een unieke kans om te onderzoeken hoe een epidemie het gedrag beïnvloedt. Makaken uit kolonies waar de ziekte slachtoffers had gemaakt, bleken achteraf duidelijk terughoudender om besmet voedsel te eten.

Delen:

Ergens in 2020 merkten verzorgers in een apenopvangcentrum in Texas dat verschillende makaken ziekteverschijnselen vertoonden. Testen bevestigden de aanwezigheid van een retrovirus dat afweerstoornissen veroorzaakt, vergelijkbaar met hiv bij mensen. Het virus, dat zich verspreidt via beten en schrammen, leidde tot de dood van verschillende dieren. Om contaminatie tegen te gaan, werden de verschillende makakenkolonies strikt van elkaar gescheiden.

Sommige groepen makaken maakten dus een epidemie door, terwijl andere kolonies gespaard bleven, en dat onder vergelijkbare leefomstandigheden. Een unieke natuurlijke experimentele setting, die de vraag opende of het doormaken van een ziekte-uitbraak een blijvende impact naliet op gedrag.

Aangeleerd immuunsysteem

In een later experiment kregen makaken uit de verschillende groepen eten voorgeschoteld, soms op een propere houten plaat, soms op een plaat gemaakt uit doorschijnend epoxy met daarin uitwerpselen. Eten dus dat visueel bevuild leek, maar zonder geur erbij. Makaken uit groepen getroffen door het virus bleken veel weigerachtiger te staan tegenover bevuild voedsel dan dieren uit groepen zonder infecties. Het gedrag stond los van het feit of individuele dieren uit de besmette groep zelf ziek waren geweest.

Afkeer, of walging van voedsel dat bevuild of bedorven lijkt, kan dus aangeleerd worden vanuit eerdere ervaringen. Een dergelijk handelen wordt het gedragsimmuunsysteem genoemd. Het betreft een geheel van gedragingen die helpen om pathogenen te mijden, los van biologische afweersystemen, zoals het uit de weg gaan van verdacht voedsel, uitwerpselen of zieke soortgenoten.

Ook mensen vertonen een sterk ontwikkeld gedragsimmuunsysteem. Uitwerpselen, braaksel, of bedorven voedsel wekken bij ons een instinctieve afkeer of walging op. De observaties bij de makaken laat zien dat het niet nodig is om zelf ziekte door te maken, of te begrijpen hoe ziekte zich verspreidt, om dit gedrag aan te leren. Daarmee is de apenkolonie nog niet uitverteld. Vervolgonderzoek op jonge dieren kan mogelijk aantonen of deze aangeleerde aversie van besmet voedsel aan de volgende generatie meegegeven wordt, wat inzicht biedt in de evolutionaire wortels van walging.

Delen:

Vogels die lange afstanden afleggen langs de breedtegraden en zich daarbij oriënteren op de zon, wijken af van hun ideale koers. Dat komt omdat hun interne klok niet meer precies overeenkomt met de stand van de zon, een beetje zoals een jetlag bij mensen.

Rood is niet de enige kleur van bloed. Bij dieren vind je deze levensvloeistof in allerlei tinten.

Dit is een artikel van: Knowable Magazine

Onderzoek met hersenscanners toont aan dat het brein van honden anders reageert op verschillende gelaatsuitdrukkingen bij mensen.

Als kind vroeg Jorg Massen zich al af of vogels ook voor hun plezier vliegen. Intussen is hij gedragsbioloog aan de Universiteit Utrecht en ging hij op zoek naar een antwoord.

De herfst is het seizoen waarin de natuur haar kleurrijkste tapijt uitrolt. Voor veel tuiniers is dat vooral een uitnodiging om de bladblazer boven te halen. Zonde, want in die rommelige laag bladeren krioelt het van het fascinerende leven.

Onlangs versoepelde de Europese wetgeving rond gentech bij planten. Plantenfysioloog Dominique Van Der Straeten ziet mogelijkheden voor de toekomst, maar ook wetenschappelijke inconsequenties in de nieuwe regels.

Verbleekte koralen kunnen herstellen door contact met stukjes gezonde koralen.

De milieu-impact van medisch afval en hygiëneproducten als luiers is enorm.

Microplastics zitten overal, van de diepzee tot in onze lichamen. De gevolgen van hun aanwezigheid in organismen blijven echter onduidelijk. Het inzicht dat plastic deeltjes chemisch actiever blijken te zijn dan grote volumes van hetzelfde materiaal, opent mogelijkheden tot een beter begrip van de effecten ervan op onze gezondheid.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven