Egyptisch graf met tien krokodillenmummies ontdekt

Tien krokodillenmummies in een onverstoord graf in Qubbat al-Hawā, ontdekt in 2019. (Foto: Patricia Mora Riudavets)

Delen:

Archeologen van de Universiteit van Jaén legden in 2019 een graftombe met krokodillenmummies  bloot in Qubbat al-Hawā, een site bij de stad Aswan in het zuiden van Egypte. De kleine tombe bevatte vijf skeletten en vijf schedels van grote krokodillen. Ze ligt naast zes andere graven met belangrijke mensen uit de regio, die alle dateren van het pre-ptolemeïsche tijdperk, vóór 304 v. Chr.

De krokodillen zijn wellicht gebruikt tijdens rituelen voor de Egyptische god Sobek, de god van het water en van de vruchtbaarheid, vaak afgebeeld met een krokodillenkop. Kom Ombo, op slechts 50 kilometer afstand, was een belangrijk centrum voor krokodillenverering.

Archeoloog Vicente Barba Colmenero borstelt een krokodillenschedel uit de tombe vrij. (Foto: Patricia Mora Riudavets)

‘Er zijn in Egypte meer dan twintig begraafplaatsen met krokodillenmummies bekend, maar het is bijzonder om tien goed bewaarde krokodillenmummies bij elkaar te vinden in een graf dat nog niet is verstoord’, zegt De Cupere. ‘Bij de meeste mummies die eind 19de en begin 20ste eeuw door musea zijn verzameld, vaak jonge dieren, weten we niet precies waar ze vandaan komen.’

Bij sommige krokodillen van Qubbat al-Hawā vonden de archeologen sporen van linnen, palmbladeren en touw, aanwijzing dat ze ooit waren ingepakt. Maar de ‘verpakking’ moet zijn weggerot, en de krokodillen waren ook niet ingesmeerd met grote hoeveelheden pek of bitumen, wat in recentere periodes gangbaar was. Een mooi toeval, want daardoor konden de onderzoekers deze exemplaren uitzonderlijk van kop tot teen meten en bestuderen.

We gebruiken marketingcookies om deze website optimaal te laten werken. Accepteer deze cookies om verder te gaan.

Natuurlijke mummificatie

De kleinste krokodil is 1,8 meter lang, de grootste 3,5 meter. En ze behoren tot twee verschillende soorten: ofwel de nijlkrokodil ofwel de West-Afrikaanse krokodil. Opmerkelijk is dat drie skeletten vrij volledig waren, bij de twee andere ontbraken heel wat delen. ‘De krokodillen zijn eerst elders begraven, mogelijk in zandkuilen’, zegt De Cupere. ‘Zo konden de krokodillen op een natuurlijke manier uitdrogen. Daarna zijn de resten opgegraven, ingepakt en verplaatst naar de tombe in Qubbat al-Hawā. Tijdens het inwikkelen en het transport moeten lichaamsdelen verloren zijn gegaan.’

Hoe vingen de Egyptenaren deze krokodillen? Uit de iconografie weten we dat krokodillen voornamelijk met netten werden gevangen. Op de krokodillen uit Qubbat al-Hawā zijn ook geen slachtsporen gevonden. Mogelijk lieten de oude Egyptenaren ze verdrinken, stikken, of oververhitten door ze lange tijd aan de zon bloot te stellen.

Meest complete en best bewaard gebleven krokodillenmummie, met huid en rugplaten nog aanwezig. (Foto: Patricia Mora Riudavets)

Stenen in de darmen van het best bewaarde exemplaar. Ze helpen krokodillen in balans te blijven in het water.

Stenen in de maag

Eén krokodil was zo goed bewaard gebleven dat de gastrolieten nog aanwezig waren. Dat zijn stenen in de ingewanden die krokodillen helpen om in balans te blijven in het water. De ‘maagstenen’ wijzen erop dat de krokodil niet werd opengesneden om de ingewanden eruit te halen.

‘De vondst geeft ons een mooie inkijk in hoe de Egyptenaren in die streek en in die tijd krokodillen ritueel begroeven’, aldus De Cupere. De studie staat in het vaktijdschrift PLOS ONE.

Onderzoekers Bea De Cupere en Wim Van Neer (KBIN) op de site. (Foto: Patricia Mora Riudavets)

(Foto: Patricia Mora Riudavets)

Delen:

Dit is een artikel van:

Instituut voor Natuurwetenschappen

Metaalertsen uit de zee vatten aan land spontaan vuur als ze uiteenvallen. De oorzaak ligt bij reactieve nanokristallen. Is dat fenomeen een gevaar voor de diepzeemijnbouw?

Superintelligente AI-agenten die uit hun eigen omgeving ontsnappen en in het geheim communiceren, vertonen geen menselijk gedrag. Het gaat om ernstige ontwerpfouten. Dat kan en moet beter, schrijft wiskundige Ann Dooms.

BlogNatuurwetenschappen

Van ἄτομον tot quark 

Elementaire deeltjes zijn de allerkleinste bouwstenen van de natuur. Hoe ze precies de materie om ons heen opbouwen, is al meer dan vijftig jaar een open vraag.

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee.

Francis Halzen ontvangt de Nobelprijs voor Fysica 2026 voor zijn voortrekkersrol in het onderzoek naar hoog-energetische neutrino's met ijs. De fysicus werkt aan de University of Wisconsin, maar groeide op in België. Hij is de tweede Belg die de Nobelprijs voor Natuurkunde wint, na François Englert in 2013.

BlogNatuurwetenschappen

Er lag een krokodil in de kast

125 jaar geleden kocht de KU Leuven een collectie fossielen die ze nooit meer heeft bekeken. Voor het eerst is een groep studenten op zoek gegaan naar krokodilachtige botten. Zij vonden aanwijzingen voor Diplocynodon, de oudste alligatorachtige.

Zoogdieren ontstonden tegelijk met de dino’s, maar ze hebben altijd in hun schaduw geleefd. Tot een asteroïde 66 miljoen jaar geleden de grote veelvraten massaal deed uitsterven. Wetenschapscommunicator Reinout Verbeke trekt in deze aflevering naar plaatsen in ons land waar we cruciale sporen van hun veroveringstocht kunnen vinden.

In China is barnsteen gevonden van maar liefst 385 miljoen jaar oud. Het stamt uit een tijd waarin insecten nog niet de grootste vijanden van planten waren.

Toen de Chicxulub-asteroïde 66 miljoen jaar geleden insloeg, was dat misschien nog maar het begin van de ramp. Nieuw onderzoek suggereert dat een wereldwijde stofdeken de hitte van de inslag vasthield en terugkaatste naar de aarde. Het gevolg? Wereldwijde natuurbranden die het einde van de dinosauriërs mogelijk al binnen enkele uren bezegelden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven