El Niño bestond al ten tijde van supercontinent Pangea

El Niño bestond al ten tijde van supercontinent Pangea

Delen:

Beeld: Computersimulatie van supercontinent Pangea.

Om de twee tot zeven jaar warmt het water in de oostelijke Stille Oceaan – voor de kust van Peru en Ecuador – op onder invloed van veranderende windpatronen. Dat duurt gemiddeld een half jaar en de piek van die opwarming ligt meestal in december, vandaar dat dit weerfenomeen bekendstaat als El Niño, het kerstkindje. Het warme water verdampt sneller, waardoor er in Zuid-Amerika meer regen valt en er meer kans is op overstromingen. Aan de andere kant van de oceaan, in Zuidoost-Azië en Australië, leidt El Niño juist tot uitzonderlijke droogte – met alle gevolgen van dien. La Niña is de tegenhanger van El Niño en maakt deel uit van dezelfde cyclus, de El Niño-Southern Oscillation (ENSO). Die cyclus beïnvloedt het weer ook in andere continenten, al is het effect in Europa minimaal.

Hoe lang bestaat dit fenomeen al? Om die vraag te beantwoorden maakten Chinese onderzoekers¹ gebruik van klimaatmodellen van het IPCC, wiskundige simulaties die normaal gesproken worden ingezet om klimaatscenario’s in de toekomst te voorspellen. De wetenschappers onderzochten zo steeds een periode van tien miljoen jaar verder terug in de tijd.

Uit die simulaties bleek dat El Niño al minstens 250 miljoen jaar bestaat: in elke onderzochte periode namen ze het fenomeen waar. Dat is opmerkelijk, want zo lang geleden waren de huidige continenten nog met elkaar verbonden en vormden ze één supercontinent: Pangea. De schommelingen in watertemperatuur vonden toen plaats in de grote oceaan die Pangea omringde, genaamd Panthalassa. In sommige periodes waren de fluctuaties zelfs groter dan die vandaag zijn.

In de loop van die miljoenen jaren veranderde de sterkte van de zonnestraling, wisselde de CO2-concentratie in de atmosfeer en kwamen de continenten op andere plekken te liggen. Toch waren dat niet de belangrijkste variabelen die de sterkte van El Niño beïnvloedden. Die werd vooral bepaald door de temperatuur in de verschillende oceaanlagen en de oppervlaktewinden over de oceaan. Die twee factoren zijn dus ook cruciaal voor de toekomstvoorspelling van El Niño, benadrukken de onderzoekers.

Noten

  1. Universiteit van Peking, China

Delen:

Metaalertsen uit de zee vatten aan land spontaan vuur als ze uiteenvallen. De oorzaak ligt bij reactieve nanokristallen. Is dat fenomeen een gevaar voor de diepzeemijnbouw?

Superintelligente AI-agenten die uit hun eigen omgeving ontsnappen en in het geheim communiceren, vertonen geen menselijk gedrag. Het gaat om ernstige ontwerpfouten. Dat kan en moet beter, schrijft wiskundige Ann Dooms.

BlogNatuurwetenschappen

Van ἄτομον tot quark 

Elementaire deeltjes zijn de allerkleinste bouwstenen van de natuur. Hoe ze precies de materie om ons heen opbouwen, is al meer dan vijftig jaar een open vraag.

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee.

Francis Halzen ontvangt de Nobelprijs voor Fysica 2026 voor zijn voortrekkersrol in het onderzoek naar hoog-energetische neutrino's met ijs. De fysicus werkt aan de University of Wisconsin, maar groeide op in België. Hij is de tweede Belg die de Nobelprijs voor Natuurkunde wint, na François Englert in 2013.

BlogNatuurwetenschappen

Er lag een krokodil in de kast

125 jaar geleden kocht de KU Leuven een collectie fossielen die ze nooit meer heeft bekeken. Voor het eerst is een groep studenten op zoek gegaan naar krokodilachtige botten. Zij vonden aanwijzingen voor Diplocynodon, de oudste alligatorachtige.

Zoogdieren ontstonden tegelijk met de dino’s, maar ze hebben altijd in hun schaduw geleefd. Tot een asteroïde 66 miljoen jaar geleden de grote veelvraten massaal deed uitsterven. Wetenschapscommunicator Reinout Verbeke trekt in deze aflevering naar plaatsen in ons land waar we cruciale sporen van hun veroveringstocht kunnen vinden.

In China is barnsteen gevonden van maar liefst 385 miljoen jaar oud. Het stamt uit een tijd waarin insecten nog niet de grootste vijanden van planten waren.

Toen de Chicxulub-asteroïde 66 miljoen jaar geleden insloeg, was dat misschien nog maar het begin van de ramp. Nieuw onderzoek suggereert dat een wereldwijde stofdeken de hitte van de inslag vasthield en terugkaatste naar de aarde. Het gevolg? Wereldwijde natuurbranden die het einde van de dinosauriërs mogelijk al binnen enkele uren bezegelden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven