Krimpend goud moet natuurkunde uit impasse helpen

Krimpend goud moet natuurkunde uit impasse helpen

Delen:

In het standaardmodel van de deeltjesfysica worden alle elementaire deeltjes beschreven, alsook de drie fundamentele natuurkrachten die erop inwerken. De theorie werkt al decennia prima, en tot nog toe hebben zelfs de krachtigste deeltjesversnellers zoals de LHC in Genève er geen manco’s in kunnen ontdekken.

Toch weten fysici dat het standaardmodel niet alles kan verklaren, want tal van fenomenen vallen erbuiten. Denk maar aan donkere energie en materie, en – niet in het minst – de zwaartekracht. Die vierde en laatste natuurkracht kan vooralsnog niet met de andere drie verenigd worden.

Daarom zijn natuurkundigen wanhopig op zoek naar experimenten die hen op z’n minst een suggestie kunnen doen in welke richting het standaardmodel moet worden aangepast of uitgebreid. Helaas laat de natuur – waarvan het fysische experiment de traditionele toetssteen is – niets los.

Slovaakse fysici¹ hopen die aanwijzingen binnenkort te vinden in goudkristallen – een kristal is het strakke raster waarbij in vaste stoffen de atomen en moleculen liggen geordend. Ze hopen dat als ze maar nauwkeurig genoeg naar de kristallen kijken, ze variaties kunnen zien in de zogeheten fijnstructuurconstante. Dat is een fundamentele natuurconstante die volgens de heersende theorieën altijd al dezelfde waarde heeft gehad – ongeveer 1 gedeeld door 137. De constante geeft de verhouding weer tussen de massa van het proton en het elektron, en ze is bepalend voor de sterke van de elektromagnetische kracht.

De natuurkundigen hebben berekend dat een zeer lichte wijziging van de fijnstructuurconstante (die nog onbekende, ‘nieuwe fysici’ zou verraden) te herkennen moet zijn in goudkristallen. Een klomp goud zou hierdoor gedurende één jaar een beetje krimpen. Vooralsnog onmeetbaar weinig, maar de vorsers werken aan technieken waarmee ze die krimp binnenkort hopen te kunnen zien.

Noten

  1. Lukáš Pašteka, Comenius University, Bratislava, Slovakije in Physical Review Letters

Delen:

Metaalertsen uit de zee vatten aan land spontaan vuur als ze uiteenvallen. De oorzaak ligt bij reactieve nanokristallen. Is dat fenomeen een gevaar voor de diepzeemijnbouw?

Superintelligente AI-agenten die uit hun eigen omgeving ontsnappen en in het geheim communiceren, vertonen geen menselijk gedrag. Het gaat om ernstige ontwerpfouten. Dat kan en moet beter, schrijft wiskundige Ann Dooms.

BlogNatuurwetenschappen

Van ἄτομον tot quark 

Elementaire deeltjes zijn de allerkleinste bouwstenen van de natuur. Hoe ze precies de materie om ons heen opbouwen, is al meer dan vijftig jaar een open vraag.

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee.

Francis Halzen ontvangt de Nobelprijs voor Fysica 2026 voor zijn voortrekkersrol in het onderzoek naar hoog-energetische neutrino's met ijs. De fysicus werkt aan de University of Wisconsin, maar groeide op in België. Hij is de tweede Belg die de Nobelprijs voor Natuurkunde wint, na François Englert in 2013.

BlogNatuurwetenschappen

Er lag een krokodil in de kast

125 jaar geleden kocht de KU Leuven een collectie fossielen die ze nooit meer heeft bekeken. Voor het eerst is een groep studenten op zoek gegaan naar krokodilachtige botten. Zij vonden aanwijzingen voor Diplocynodon, de oudste alligatorachtige.

Zoogdieren ontstonden tegelijk met de dino’s, maar ze hebben altijd in hun schaduw geleefd. Tot een asteroïde 66 miljoen jaar geleden de grote veelvraten massaal deed uitsterven. Wetenschapscommunicator Reinout Verbeke trekt in deze aflevering naar plaatsen in ons land waar we cruciale sporen van hun veroveringstocht kunnen vinden.

In China is barnsteen gevonden van maar liefst 385 miljoen jaar oud. Het stamt uit een tijd waarin insecten nog niet de grootste vijanden van planten waren.

Toen de Chicxulub-asteroïde 66 miljoen jaar geleden insloeg, was dat misschien nog maar het begin van de ramp. Nieuw onderzoek suggereert dat een wereldwijde stofdeken de hitte van de inslag vasthield en terugkaatste naar de aarde. Het gevolg? Wereldwijde natuurbranden die het einde van de dinosauriërs mogelijk al binnen enkele uren bezegelden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven