Slijtage op tanden geeft aan: hond al tijdens ijstijd gedomesticeerd

Paleolithische hond van Předmostí uit de collecties van het Moravisch Museum te Brno (Tsjechië).

Delen:

Wanneer heeft de mens van de wolf een trouwe viervoeter gemaakt? Paleontologen en genetici twisten al jaren over het antwoord: schattingen gaan van 15.000 tot 40.000 jaar geleden. Die laatste schatting komt onder meer door een Belgische vondst: de hond van Goyet. De 36.000 jaar oude schedel, gevonden in de jaren 1860 in de Goyet-grot bij Namen, zou volgens schedelkenmerken een hond zijn. En meteen dus de oudste hond tot nu toe. Maar niet alle onderzoekers zijn het daarmee eens.

Hondenschedel uit Goyet, ongeveer 36 000 jaar oud (Foto: W. Miseur, KBIN)

Tandsporen

Een nieuwe onderzoeksmethode – dental microwear texture analysis - wijst nu wel in de richting van een vroege domesticatie: dat de mens al vóór de koudepiek van de laatste ijstijd – zo’n 23.000 jaar geleden – wolven tot honden temde.

Amerikaanse onderzoekers bekeken in detail de slijtagesporen op de kiezen van onderkaken van negentien hond- en wolfachtigen opgegraven in Předmostí in Tsjechië. De fossielen waren in een vroegere studie door paleontologe Mietje Germonpré (Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen), al ingedeeld in wolf- en hondachtigen op basis van de uiterlijke kenmerken. Honden hebben een kortere en robuustere onderkaak, die beter geschikt is om op harder voedsel te knagen. De analyse van slijtagesporen op maaltanden – de tweede molaar om precies te zijn – bevestigt nu dat er inderdaad twee groepen zijn. De kiezen van de hondachtige exemplaren vertoonden diepere groeven: het patroon van dieren die vaker op hard voedsel, zoals botten, knagen. De tanden van de wolfachtigen vertonen minder slijtage.

Onderkaken van een hondachtige (boven) en wolfachtige (onder) van de Předmostí site (collecties Moravisch Museum, Brno).

Slijtagesporen op de onderste tweede maaltand van honden (links) en wolven (rechts) van de Předmostí-vindplaats.

Dat verschillende eetpatroon schrijven de onderzoekers toe aan domesticatie. ‘Honden leefden dicht bij de mens en kregen wellicht vaak afval – botten en karkassen – voorgeschoteld, bijvoorbeeld van rendier en muskusos. Wolven leefden verder van de mensen en aten vaker zachter voedsel, onder meer van kadavers van mammoeten en paarden’, verklaart Germonpré, die meewerkte aan deze studie, het verschil.

‘Dat er in Tsjechië 28.500 jaar geleden, nog vóór de koudepiek van de laatste ijstijd, al gedomesticeerde wolven waren, maakt het aannemelijker dat ook de Belgische ‘hond van Goyet’ wel degelijk een vroege hond is.’

De studie werd gepubliceerd in het vaktijdschrift Journal of Archaeological Sciences.

Delen:

Dit is een artikel van:

KBIN

Metaalertsen uit de zee vatten aan land spontaan vuur als ze uiteenvallen. De oorzaak ligt bij reactieve nanokristallen. Is dat fenomeen een gevaar voor de diepzeemijnbouw?

Superintelligente AI-agenten die uit hun eigen omgeving ontsnappen en in het geheim communiceren, vertonen geen menselijk gedrag. Het gaat om ernstige ontwerpfouten. Dat kan en moet beter, schrijft wiskundige Ann Dooms.

BlogNatuurwetenschappen

Van ἄτομον tot quark 

Elementaire deeltjes zijn de allerkleinste bouwstenen van de natuur. Hoe ze precies de materie om ons heen opbouwen, is al meer dan vijftig jaar een open vraag.

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee.

Francis Halzen ontvangt de Nobelprijs voor Fysica 2026 voor zijn voortrekkersrol in het onderzoek naar hoog-energetische neutrino's met ijs. De fysicus werkt aan de University of Wisconsin, maar groeide op in België. Hij is de tweede Belg die de Nobelprijs voor Natuurkunde wint, na François Englert in 2013.

BlogNatuurwetenschappen

Er lag een krokodil in de kast

125 jaar geleden kocht de KU Leuven een collectie fossielen die ze nooit meer heeft bekeken. Voor het eerst is een groep studenten op zoek gegaan naar krokodilachtige botten. Zij vonden aanwijzingen voor Diplocynodon, de oudste alligatorachtige.

Zoogdieren ontstonden tegelijk met de dino’s, maar ze hebben altijd in hun schaduw geleefd. Tot een asteroïde 66 miljoen jaar geleden de grote veelvraten massaal deed uitsterven. Wetenschapscommunicator Reinout Verbeke trekt in deze aflevering naar plaatsen in ons land waar we cruciale sporen van hun veroveringstocht kunnen vinden.

In China is barnsteen gevonden van maar liefst 385 miljoen jaar oud. Het stamt uit een tijd waarin insecten nog niet de grootste vijanden van planten waren.

Toen de Chicxulub-asteroïde 66 miljoen jaar geleden insloeg, was dat misschien nog maar het begin van de ramp. Nieuw onderzoek suggereert dat een wereldwijde stofdeken de hitte van de inslag vasthield en terugkaatste naar de aarde. Het gevolg? Wereldwijde natuurbranden die het einde van de dinosauriërs mogelijk al binnen enkele uren bezegelden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven