Zo ontstaat goud op ‘gekkengoud’ pyriet

Zo ontstaat goud op ‘gekkengoud’ pyriet

Delen:

Hoe goud neerslaat op pyriet, was nog nooit waargenomen en alleen theoretisch bekend. Onderzoekers aan de Chinese Academy of Sciences hebben nu in het labo gezien hoe ultrakleine gouddeeltjes zich hechten op een pyrietoppervlak, en zo mogelijk hoogwaardig gouderts vormen.

Maar hoe ontstaat goud in de natuur? ‘Zowel goud als pyriet zetten zich voornamelijk af uit hydrothermale vloeistoffen tijdens of na gebergtevorming,’ zegt Anouk Borst, geoloog aan het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika en assistent-professor aan de KU Leuven. Hydrothermale vloeistoffen ontstaan als oppervlaktewater de aardkorst binnendringt. Het water wordt extreem heet, de druk stijgt en mineralen gaan in oplossing. Door chemische veranderingen slaan sommige mineralen opnieuw neer. Dan krijg je zeldzame en vaak grote mineralen en edelmetalen zoals goud.

Tot nu toe dacht men dat goudafzettingen ontstonden uit zeer diepe goudverzadigde hydrothermale vloeistoffen. Maar het Chinese team heeft aangetoond dat goud ook meer oppervlakkig kan neerslaan, uit vloeistoffen waarin de goudconcentratie niet hoger is dan gemiddeld in de aardkorst, namelijk enkele deeltjes per miljard. In dat geval moeten ijzer en zwavel aanwezig zijn om pyriet te vormen.

Buffer

‘Als zwavelrijke vloeistoffen ijzerrijke gesteentes tegenkomen,’ gaat Anouk Borst verder, ‘dan slaat pyriet neer. Ook goud is aanwezig in de hydrothermale vloeistof. Vaak worden deze goud-ionen omringd door een paar zwavelatomen en vormen ze een goud-bisulfide-complex.’ Maar pas als die in de buurt van pyriet komen, zal het goud neerslaan.

De Chinese onderzoekers weten nu hoe dat in z’n werk gaat. Onder elektronenmicroscopen zagen ze voor het eerst hoe zich op pyriet een microscopisch dun vloeibaar laagje vormt. Dat laagje is geconcentreerder en heeft een andere chemie dan de omringende bulkvloeistof. Het fungeert als een reactor.

‘Pyriet lost een heel klein beetje op in dat vloeistoflaagje. Daardoor ontstaat lokaal een zogenaamd ‘reducerend’ milieu dat vrij stabiel is: een buffer. Van zodra het goud-bisulfide-complex in dat laagje terecht komt, wordt het onstabiel en slaat goud neer.’ Op die manier hecht goud zich aan pyriet, zelfs als de bulkvloeistof weinig goud bevat. De wetenschappers besluiten dat dat dunne oppervlaktelaagje inderdaad een veel grotere rol speelt dan de concentratie van goud in de bulkvloeistof. Diepere inzichten in zulke laagjes op mineralen, die overal voorkomen, leiden tot een beter begrip van vele cruciale aardprocessen.

Delen:

Metaalertsen uit de zee vatten aan land spontaan vuur als ze uiteenvallen. De oorzaak ligt bij reactieve nanokristallen. Is dat fenomeen een gevaar voor de diepzeemijnbouw?

Superintelligente AI-agenten die uit hun eigen omgeving ontsnappen en in het geheim communiceren, vertonen geen menselijk gedrag. Het gaat om ernstige ontwerpfouten. Dat kan en moet beter, schrijft wiskundige Ann Dooms.

BlogNatuurwetenschappen

Van ἄτομον tot quark 

Elementaire deeltjes zijn de allerkleinste bouwstenen van de natuur. Hoe ze precies de materie om ons heen opbouwen, is al meer dan vijftig jaar een open vraag.

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee.

Francis Halzen ontvangt de Nobelprijs voor Fysica 2026 voor zijn voortrekkersrol in het onderzoek naar hoog-energetische neutrino's met ijs. De fysicus werkt aan de University of Wisconsin, maar groeide op in België. Hij is de tweede Belg die de Nobelprijs voor Natuurkunde wint, na François Englert in 2013.

BlogNatuurwetenschappen

Er lag een krokodil in de kast

125 jaar geleden kocht de KU Leuven een collectie fossielen die ze nooit meer heeft bekeken. Voor het eerst is een groep studenten op zoek gegaan naar krokodilachtige botten. Zij vonden aanwijzingen voor Diplocynodon, de oudste alligatorachtige.

Zoogdieren ontstonden tegelijk met de dino’s, maar ze hebben altijd in hun schaduw geleefd. Tot een asteroïde 66 miljoen jaar geleden de grote veelvraten massaal deed uitsterven. Wetenschapscommunicator Reinout Verbeke trekt in deze aflevering naar plaatsen in ons land waar we cruciale sporen van hun veroveringstocht kunnen vinden.

In China is barnsteen gevonden van maar liefst 385 miljoen jaar oud. Het stamt uit een tijd waarin insecten nog niet de grootste vijanden van planten waren.

Toen de Chicxulub-asteroïde 66 miljoen jaar geleden insloeg, was dat misschien nog maar het begin van de ramp. Nieuw onderzoek suggereert dat een wereldwijde stofdeken de hitte van de inslag vasthield en terugkaatste naar de aarde. Het gevolg? Wereldwijde natuurbranden die het einde van de dinosauriërs mogelijk al binnen enkele uren bezegelden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven