De onzichtbare hand van de supermarkt: zo worden we moeiteloos gezonder

De onzichtbare hand van de supermarkt: zo worden we moeiteloos gezonder

Delen:

Wat willen we testen?

Ik neem je enkele maanden mee terug in de tijd. Ik doe graag mijn online boodschappen bij een supermarkt in de buurt. Mijn mama gebruikt liever de website van de tegenpartij. En toen viel het ons op: bij de hare stond de Nutri-Score er wel, en bij de mijne niet! En laat dit label nu net het onderwerp zijn waar ik me de afgelopen vijf jaar in verdiepte…

De Nutri-Watte?

De Nutri-Score is een voedingslabel op de voorkant van je voedselverpakkingen. Met vijf kleuren vertelt deze je iets over de gezondheid van het product. Net zoals de cijfers op je rapport, gaat de score van groene A – het gezondste – tot de rode E, de minst gezonde alternatieven.

Ik stelde me allerlei vragen. Hoe verder ik zocht, hoe meer verschillen ik vond. Zo kon ik bij “mijn” supermarkt de producten wel sorteren op prijs, maar niet op Nutri-Score. Bij die van mijn mama ging dat dan weer wel. Zouden klanten van “haar” supermarkt dan gezondere dingen kopen dan bij “mijn” supermarkt? Zouden ze ook meer geld uitgeven? Het antwoord bleef iedereen me schuldig: dat wist niemand! Tijd voor een test.

Zeven verschillende supermarkten

16 juni, 1 uur ‘s middags. De eerste klanten betreden onze eigen online supermarkt. Spannend! Wel, eigenlijk één van onze online supermarkten. We hebben er zeven. Op het eerste gezicht lijken ze identiek, maar een aandachtige kijker kan drie verschillen ontdekken:

Twee versies van onze online supermarkt. Spot jij de drie verschillen?

  1. In vier van de supermarkten kan je duidelijk de Nutri-Score zien. In de andere drie niet.

  2. In drie van onze supermarkten kan je ook filteren op de Nutri-Score. Zo kan je ervoor kiezen om enkel producten met score “A” te zien – of “B”, “C”, “D”, of “E”, jouw favoriete letter. Je kan ook de volgorde van de producten veranderen zodat de gezondste producten bovenaan staan.

  3. Het derde verschil is moeilijker te vinden. In vier van onze supermarkten tonen we de producten alfabetisch. In de andere drie staan ze gerangschikt volgens gezondheid. Natuurlijk kan je dit veranderen, als je wilt. Maar telkens je weer naar de home page klikt, krijg je deze vaste standaard aangeboden. Dat noemen we de “standaard sortering”.

Het resultaat: de Nutri-Score werkt niet!

Nutri-Score of niet, klanten kochten er niet gezonder door. Ook het filteren en sorteren op gezondheid leverde geen gezondheidswinst op. Dit konden we al snel verklaren: minder dan een op tien klanten gebruikt die handigheidjes. Maar ongezonder kochten ze ook niet. Eigenlijk maakte de Nutri-Score geen verschil.

De productvolgorde vertelde echter een heel ander verhaal: als we de producten aanbieden in volgorde van gezondheid, kochten klanten stuk voor stuk gezonder. Met een enorm verschil!

En we vonden nog meer goed nieuws: in geen enkele van de supermarkten werd meer uitgegeven dan de andere. Deze simpele architectuur-keuzes beïnvloeden de prijs van onze winkelkar dus niet!

De conclusie

Als het gaat om de Nutri-Score, vonden we geen argument voor of tegen dit label. In tegenstelling tot één van onze voorgaande onderzoeken lijkt in de online supermarkt dus te gelden ²: baat het niet, dan schaadt het niet. Dit geldt voor onze gezondheid en onze portemonnee.

Mensen kopen gezonder, zonder meer uit te geven.

Maar door simpelweg de gezondste producten standaard bovenaan te zetten, maken we wel een verschil. Mensen kopen gezonder, zonder meer uit te geven. Een veelbelovend resultaat? Misschien wel, maar er zal meer nodig zijn dan enkel dit onderzoek. Door het eigen merk strategisch bovenaan te plaatsen of andere merken te laten betalen voor deze spotlight-posities,  krijgen supermarkten een belangrijke inkomstenstroom. Hoe we hen dan toch overtuigen om voor gezondheid te kiezen? Dat is misschien wel ons volgend onderzoek…

Referentielijst

Het wetenschappelijke artikel kan je voorlopig gratis raadplegen op https://authors.elsevier.com/a/1lDM%7E15oGpOOHM

1.          Godden, E., Dens, N., Coppens, B. & Thornton, L. Can we improve the healthiness of online food purchases through the Nutri-Score and site design? Food Policy 134, 102899 (2025).

2.          Godden, E., Thornton, L., Avramova, Y. & Dens, N. High hopes for front-of-pack ( FOP ) nutrition labels ? A conjoint analysis on the trade-offs between a FOP label , nutrition claims , brand and price for different consumer segments. Appetite 180, 106356 (2023).

Delen:

De voedingssector ontwikkelt dagelijks betere, gezondere, duurzamere en lekkerdere producten. Maar in de EU kan je niet zomaar nieuwe voedingsmiddelen of ingrediënten op de markt brengen. De complexe en lijvige Novel Foods-wetgeving is een strenge poortwachter, ter bescherming van de consument.

De Nutri-Score werd strenger, waarna het stilletjes van sommige verpakkingen verdween. De eenvoud van de Nutri-Score is zijn grote troef, maar ook zijn grootste beperking: het label wordt nog te vaak gelezen als een algemeen oordeel over gezond of ongezond. De discussie gaat dus niet alleen over één letter op een verpakking, maar ook over welke informatie consumenten te zien krijgen — en of die verplicht zichtbaar moet zijn.

België verovert stilaan een plaats op de internationale wijnkaart. Tijdens een tochtje op een van de talrijke landelijke fietspaden zie je steeds meer wijnranken opduiken. Achter dat idyllische landschap schuilt een verrassend complexe wereld.

Het sportvoedingssupplement creatine is populair onder gezondheidsinfluencers en sporters die beweren dat creatine kan helpen om sterkere spieren en een scherpere geest te krijgen. Maar klopt dat wel?

Hoe zullen microalgen een cruciale rol spelen in het vervangen van de synthetische kleurstoffen in onze voeding?

Een vegetarisch of veganistisch beïnvloedt de kans op verschillende kankers, blijkt uit recent onderzoek. Onderzoeker Ines Thiers neemt de verschillende studies onder de loep.

Een frisse pint op een zomers terras: een klein geluksmoment… tot je ondervindt dat je versgetapt bier soms naar nat karton kan smaken. Hoe komt dat — en waarom ligt de redding bij een vrucht die al eeuwen symbool staat voor onsterfelijkheid?

Dit is een artikel van: Vlaamse PhD Cup

Onze voedselomgeving beïnvloedt elke dag wat we eten, vaak zonder dat we het beseffen. Via het project "De Grote Voedselkaart" willen wetenschappers die omgeving in kaart brengen. Ook jij kan helpen.

Wetenschappers moeten hun handen soms vuil maken. En dat mag je in het geval van bio-ingenieur Béné Amery (UGent – FWO) letterlijk nemen. Luister naar haar faalverhaal.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven