Het Taung-kind blijkt veel ouder dan gedacht

In 1924 werd het Taung-kind ontdekt in een kalkgroeve nabij Taung in Zuid-Afrika. De vondst leverde het eerste concrete bewijs dat de menselijke oorsprong in Afrika ligt en gold sindsdien als het type-exemplaar van de soort Australopithecus africanus.

De ontdekking van het Taung-kind veranderde het beeld van de menselijke oorsprong en gaf een impuls aan de zoektocht naar fossielen van mensachtigen in Afrika. Ondanks talrijke vondsten van hominiden in de regio, bleef het Taung-kind het enige onomstotelijke exemplaar van A. africanus.

Uit een nauwkeurigere datering door een internationaal onderzoeksteam onder leiding van bioarcheologe Gabriele Macho (AMGC-VUB) blijkt dat het fossiel tussen 2,96 en 3,03 miljoen jaar oud is. Tot nu toe werd gedacht dat het maar 2,5 miljoen jaar oud was. Door ook de tandstructuur, de ontwikkeling van de hersenen en het gebit tijdens de groei te analyseren, ontdekten de onderzoekers dat verschillende volwassen fossielen die ooit tot A. africanus werden gerekend, een ander ontwikkelingspatroon vertonen dan het Taung-kind. Vooral belangrijke verschillen in de hersenontwikkeling wijzen erop dat meerdere afzonderlijke mensachtigen-soorten gelijktijdig of opeenvolgend leefden in de regio.

'Een verstrengeld struikgewas'

Het onderzoeksteam schrijft die evolutionaire verschillen toe aan veranderende klimaatomstandigheden die populaties voortdurend van elkaar scheidden en later opnieuw met elkaar in contact brachten. Volgens hen wisselden miljoenen jaren geleden natte en droge periodes elkaar af, waardoor het landschap van zuidelijk Afrika herhaaldelijk veranderde. Terwijl mensachtigen zich verplaatsten door uitbreidende en krimpende leefgebieden, raakten geïsoleerde populaties van elkaar gescheiden. Ze ontwikkelden zich verschillend en kruisten onderling.

‘Meer dan honderd jaar lang gingen we ervan uit dat het Taung-kind slechts een van de vele gelijkaardige fossielen uit die periode was’, zegt Macho. ‘Onze bevindingen zetten dat beeld volledig op zijn kop. De menselijke stamboom was geen nette, rechte stam, maar lijkt meer op een chaotisch en verstrengeld struikgewas, mee vormgegeven door veranderingen in het klimaat.’

Het onderzoek verscheen in Nature.