De vraag hoeveel talen er ooit gesproken werden laat zich lastig beantwoorden. Tot voor het ontstaan van het schrift lieten talen geen enkel spoor na, en ook daarna bleven getuigenissen erg fragmentarisch. Om toch een beeld te vormen van de diversiteit aan talen in het verleden, werkten onderzoekers een model uit op basis van taalkundige en etnografische data afkomstig van hedendaagse jagers-verzamelaargemeenschappen, gecombineerd met schattingen over de omvang van de prehistorische bevolking.
Verrassend genoeg liet het model zien dat gedurende de periode voor het ontstaan van de landbouw niet de meest diverse periode bleek te zijn. Integendeel, het model geeft aan dat er in die periode slechts 4500 tot 6000 talen gesproken werden, minder dan vandaag.
Het is pas bij de aanvang van het Holoceen (11 700 jaar geleden), en meer specifiek sinds het ontstaan van de landbouw, dat de taalkundige variatie van de mens sterk toeneemt. Dat laat zich verklaren door het feit dat de verspreiding van landbouw een sterke groei van de menselijke bevolking met zich meebracht. Die bevolkingsgroei maakte dat de waaier aan talen mee toenam.
Groei en terugval
Het model laat verschillende trajecten zien in de evolutie van linguïstische diversiteit, maar met een gedeeld patroon, namelijk de toename van het aantal talen gedurende het Holoceen. De piek situeert zich tussen 3000 en 1000 jaar geleden. Wel varieert het aantal gesproken talen naargelang het scenario, met uitschieters die het aantal talen op enkele tienduizenden schatten.
Daarna gaat het steil bergaf. Er ontstonden steeds meer grote multi-etnische rijken en staten waarbinnen een enkele taal of een handvol talen domineerden. Kleinere talen, of talen van groepen in een ondergeschikte sociale positie raakten in de verdrukking of verdwenen volledig. Het resultaat van de studie spreekt de gangbare aanname tegen dat de neergang aan linguïstische diversiteit begon met het moderne Europees kolonialisme. Wel zorgde de Europese kolonisering voor een sterke versnelling van de afname van het aantal talen wereldwijd.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.