Ook de luidruchtige feestvierder is te dimmen

Je overweegt om de politie te bellen, maar komt daarop terug. De lawaaimakers zullen waarschijnlijk al verdwenen zijn tegen de tijd dat de politie arriveert. Het gebeurt trouwens bijna elke donderdagavond. Je kan moeilijk elke week de politie bellen, toch? Niet getreurd: er is  een andere manier om dit probleem aan te pakken, zelfs preventief.

Uitgaanspubliek blijkt zich namelijk niet bewust van waar de uitgaanszone eindigt en waar de woonzone begint. Omdat ze zich niet realiseren dat er mensen wonen, zijn ze vaak te luid op momenten dat buurtbewoners slapen. Het projecteren van de grens tussen uitgaan en wonen op de grond blijkt dan ook een veelbelovende oplossing.

Zowel overdag als ’s nachts zijn steden vaak bruisende biotopen. Verschillende groepen gebruiken dezelfde beperkte oppervlakte voor verschillende doeleinden en dit kan conflicten met zich meebrengen. Terwijl buurtbewoners slapen, trekken feestvierders napratend langs hun vensterraam. Verschillende studentensteden kampen met deze overlast. Verstoring van de nachtrust is niet alleen hinderlijk, maar ook ongezond en wordt in verband gebracht met bijvoorbeeld hart- en vaatziekten.

Recent sloegen Stad Leuven, KU Leuven, Stad Gent en UGent de handen in elkaar om te onderzoeken hoe ze nachtlawaai door uitgaanspubliek kunnen verminderen. In Leuven voerden we drie experimenten uit: boodschappen op de grond projecteren, de openbare verlichting dimmen of versterken en een grens tussen uitgaansgebied en woonzone projecteren. Uit de resultaten van Leuven blijkt dat vooral die duidelijke grens aan het begin van de woonzone zorgt voor minder geluidspieken. In een doortrekkersstraat in Leuven zorgde deze grens voor een vermindering tot 39 procent van geluidspieken.

Ongewenste effecten

We stelden vast dat wat in de ene straat werkte, niet noodzakelijkerwijs in een andere werkte. Een ingreep kon soms zelfs een ongewenst effect teweegbrengen. Zo projecteerden we in twee verschillende drukke Leuvense straten drie verschillende boodschappen op de grond: een afschrikkende (nachtlawaai kan je tot € 500 kosten), een empathische (Psst.. Hier slaapt baby Noa (11 maanden)), en een ludieke boodschap (Sst, als je goed luistert, kan je hier de stilte horen).

De afschrikkende boodschap zorgde voor een toename van het aantal geluidspieken. Bij uitsplitsing per straat bleek dit effect vooral van één straat te komen. In de drukke periode[1] van het academiejaar zorgde deze boodschap zelfs voor 29 procent meer geluidspieken in deze straat. In Gent werden deze boodschappen ook geprojecteerd in twee straten en daar werd in één straat dan weer wel een daling van het aantal pieken bij de afschrikkende boodschap vastgesteld. Dezelfde boodschap in de ene straat genereert dus niet hetzelfde effect als dezelfde boodschap in een andere straat.

We testten ook empatische boodschappen

Hetzelfde geldt voor het dimmen en intensifiëren van de openbare verlichting in twee andere doortrekkersstraten. We zorgden ervoor dat de lichtintensiteit veranderde wanneer de eerste sensor bij de uitgang van het uitgaancentrum menselijk geluid detecteerde. Bij dimmen van de verlichting zagen we in de ene straat minder pieken, in de andere straat dan weer meer. Opnieuw een tegengesteld effect voor dezelfde ingreep.

Het effect hangt dus duidelijk samen met andere omgevingselementen. Welke factoren doorslaggevend zijn, en  hoe dit werkt, weten we nog niet. Het zou dus kunnen dat het effect van het aanduiden van de grens tussen uitgaansgebied en woonzone op een andere plek geen of zelfs een ongewenst effect zou creëren. Die kans lijkt echter klein, omdat bij een voorgaand project het aangeven van de grens hetzelfde wenselijke effect had.

Omdat verschillende interventies andere effecten kunnen hebben in verschillende straten, is het belangrijk om in te zetten op maatwerk en het effect goed te monitoren. Als vervolg op dit project zouden de interventies in een groot aantal verschillende straten getest moeten worden. De focus ligt hier best op het aanduiden van de grens, omdat deze interventie het meest veelbelovend lijkt.

Natuurlijk mogen steden ook geen wonderen verwachten. Het aantal geluidspieken neemt af, maar volledige stilte wordt niet bereikt. Dan rest ons nog de vraag of dat laatste is wat we willen in een stad.

[1] Experiment liep van 13 november 2025 tot en met 29 april 2026. De drukke maanden van het academiejaar waren alle maanden behalve december en januari.