Kanker groeit niet sneller als je suiker eet

Kankercellen verbruiken meer suiker dan normale cellen. Dat heet het Warburg-effect, genoemd naar Otto Warburg, een Duitse arts die voor deze ontdekking de Nobelprijs voor Fysiologie en Geneeskunde kreeg in 1931. Uit deze vaststelling is een veelvoorkomende misvatting ontstaan: namelijk dat je kanker zou kunnen uithongeren wanneer je geen suiker meer eet. Of omgekeerd: dat een overmatige suikerinname kanker sneller zou doen groeien.

Een ongeruste patiënte stelde hierover een vraag aan een oncologisch verpleegkundige in een universitair ziekenhuis (1). De verpleegkundige schakelde het Misinformation Rapid Response Team van Gezondheid en Wetenschap en FactCheck.Vlaanderen in voor een factcheck.

Hoe moet je deze bewering interpreteren?

Alle cellen in het lichaam hebben suiker nodig. Daarom zit er altijd een min of meer constante hoeveelheid suiker (glucose) in het bloed, of je nu veel of weinig suiker eet. De suikerspiegel in het bloed wordt geregeld door twee hormonen: insuline en glucagon. Als dat systeem ontspoort, krijg je diabetes.

We kunnen niet leven zonder suiker

Suiker zit niet alleen in snoep of gebak, maar ook in groenten, fruit, peulvruchten, zuivel en volkorenproducten.

• De suikers in gezonde producten zijn doorgaans trage suikers: ze worden minder snel opgenomen en veroorzaken minder ‘suikerpieken’ in het bloed.

• De suikers in snoep of gebak zijn snelle suikers, die sneller worden opgenomen het bloed.

Glucose, de brandstof voor onze cellen, zit zowel in snelle als in trage suikers.

Omdat suiker levensnoodzakelijk is, produceert onze lever zelf ook suiker uit vetten en eiwitten.

Kanker kan je niet ‘uithongeren’

Mocht je helemaal geen suiker meer eten, dan heb je dankzij je lever nog altijd een aardig voorraadje.

• Onze lever produceert dagelijks ongeveer 200 gram suiker, los van de suiker die we opnemen via eten en drinken (2).

• Kanker verbruikt gemiddeld 1,8 gram suiker per 100 gram tumorweefsel.

• Zelfs als we alle suikers van het menu zouden schrappen, volstaat onze eigen suikerproductie nog ruimschoots om de kanker te ‘voeden’.

• Daarom houdt het geen steek om suiker te beperken met als doel de groei van kanker afremmen.

Een overzichtsonderzoek nam studies samen die een verband zochten tussen de suikerconsumptie bij meer dan 100.000 kankerpatiënten enerzijds en kankersterfte anderzijds. De onderzoekers vonden geen verband tussen de totale suikerinname en sterfte door kanker (3).

Te veel suiker eten is ook niet goed

Ondervoeding moeten vermeden worden als je kanker hebt, maar overgewicht ook. Een te hoge suikerinname kan tot overgewicht en obesitas leiden. Obesitas wordt niet alleen gelinkt aan 13 verschillende kankers (4), maar vermindert ook de overlevingskansen van tal van kankerpatiënten (5). Dat is geen rechtstreeks effect van te veel suiker, maar van de chronische ontsteking die een gevolg is van het ernstige overgewicht.

Conclusie

Alle cellen in ons lichaam gebruiken suiker als brandstof. Kankercellen verbruiken gemiddeld iets meer suiker dan gezonde cellen. Vandaar de misvatting dat kanker sneller groeit als je suiker eet. Dat is een fabeltje. Je kan de groei van een tumor niet beïnvloeden door meer of minder suiker te eten. Je lever maakt namelijk ook suiker aan, en dat volstaat om de kanker te ‘voeden’. Als overmatige suikerconsumptie tot ernstig overgewicht leidt, verminderen de overlevingskansen bij sommige kankers wel.

Referenties

• (1) vraag van een patiënte in een universitair ziekenhuis

• (2) Nuttall F, Ngo A, Gannon M. Regulation of hepatic glucose production and the role of gluconeogenesis in humans: is the rate of gluconeogenesis constant? Diabetes Metabolism Research and Reviews 2008;24:438-458.

• (3) Huang C, Liang Z, Ma J et al. Total sugar, added sugar, fructose, and sucrose intake and all-cause, cardiovascular, and cancer mortality: A systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Nutrition 2023;111:112032.

• (4) Rock C, Thomson C, Gansler T et al. American Cancer Society guideline for diet and physical activity for cancer prevention. Cancer Journal for Clinicians 2020;70:245-271.

• (5) Petrelli F, Cortellini A, Indini A et al. Association of Obesity With Survival Outcomes in Patients With Cancer: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open 2021;4(3):e213520.

Deze factcheck kwam tot stand dankzij het Misinformation Rapid Response Team, een samenwerking tussen Gezondheid en Wetenschap, Factcheck.Vlaanderen en verschillende ziekenhuizen.