Long covid gaat gepaard gaat met schade aan dopamine-producerende hersencellen, blijkt uit nieuw onderzoek. Dat zou kunnen verklaren waarom veel patiënten kampen met extreme vermoeidheid, geheugenproblemen en een gebrek aan motivatie.
Long covid gaat gepaard met klachten zoals hersenmist, concentratieproblemen, vermoeidheid en een sombere stemming. Die kunnen maanden tot jaren aanhouden, maar de onderliggende oorzaak bleef lange tijd onduidelijk, vooral door de complexiteit van de hersenen.
Eiwit als graadmeter
Canadese onderzoekers onderzochten 24 mensen met long covid en vergeleken hen met gezonde proefpersonen. Met een PET-scan brachten ze een eiwit in beeld dat voorkomt in zenuwuiteinden die dopamine vrijgeven. Dat eiwit geldt als een betrouwbare maat voor de gezondheid van die dopamineneuronen. Hoe minder van dat eiwit wordt teruggevonden, hoe minder van die zenuwuiteinden dus nog actief zijn.
Bij mensen met long covid bleek de hoeveelheid eiwit in de zogenoemde striatum gemiddeld 16 tot 20 procent lager dan bij gezonde deelnemers. Het striatum is een hersengebied dat een belangrijke rol speelt bij motivatie, beweging en cognitieve functies.
Opvallend was dat het verlies zich per hersendeelgebied vertaalde in specifieke klachten: minder eiwit in het ventrale striatum hing samen met meer apathie, verlies in het dorsale putamen met tragere vingerbewegingen, en verlies in de caudate kern met slechtere geheugenprestaties.
Eerdere bevindingen
De bevindingen sluiten aan bij eerder onderzoek. Daaruit bleek dat mensen met long covid verhoogde ontstekingsactiviteit vertoonden in hersengebieden die rijk zijn aan dopamineneuronen. De schade hangt mogelijk samen met die eerdere ontstekingsactiviteit, chronische ontstekingen kunnen de zenuwcellen beschadigen.
Volgens de onderzoekers opent dit nieuwe mogelijkheden voor behandeling. Ze willen binnenkort een klinische studie starten met bestaande geneesmiddelen die de dopaminewerking versterken, zoals middelen die de afbraak van dopamine remmen of de aanmaak ervan bevorderen. Zo’n medicijnen worden al gebruikt bij andere neurologische aandoeningen, maar zijn nog niet onderzocht bij long covid.
