Geavanceerde combinatie van röntgentechnieken onthult onverwachte loodlaag op De Nachtwacht van Rembrandt

Geavanceerde combinatie van röntgentechnieken onthult onverwachte loodlaag op De Nachtwacht van Rembrandt

Delen:

Het iconische schilderij De compagnie van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren - beter bekend als De Nachtwacht - is een van Rembrandts beroemdste werken uit de Gouden Eeuw. Het valt te bewonderen in het Rijksmuseum in Amsterdam en is onder andere bekend om het gebruik van schaduwen om een scène te dramatiseren. Het laat zien hoe Cocq zijn wachters beveelt om naar buiten te marcheren en de stad te beschermen.

De vele wijzigingen die in de loop van vier eeuwen aan De Nachtwacht zijn gebeurd, motiveerden onderzoekers om in 2019 te beginnen met Operatie Nachtwacht. Dat is een onderzoeks- en conserveringsproject om met behulp van verschillende analyse-, beeldvormings- en computertechnieken te onderzoeken hoe Rembrandt het werk heeft gemaakt en in welke staat het nu verkeert. Verschillende details over de voorbereiding blijven echter onbekend, zoals de chemicaliën die zijn gebruikt in de lagen onder de verf.

Om De Nachtwacht nauwkeuriger te onderzoeken, gebruikten Fréderique Broers (Universiteit Antwerpen, Universiteit van Amsterdam, Rijksmuseum, Universiteit Utrecht) en haar collega’s een combinatie van röntgenfluorescentie en verstrooiingstechnieken om chemische elementen op submicroschaal in de onderste lagen van het doek te identificeren en te visualiseren. ‘We zijn de eersten die de combinatie van tomografische röntgenfluorescentie en ptychografie (een computationele methode voor microscopische beeldvorming, red. ) op een verfmonster hebben gebruikt’, vertelt Broers. ‘Ze werden eerder wel al ingezet in onderzoek naar onder andere algen en katalysatordeeltjes.’

Door een klein verffragment van het schilderij te bemonsteren, ontdekten ze een loodrijke laag onder de kwarts-klei grondlaag van het doek. De onderzoekers speculeren dat Rembrandt mogelijk afweek van de standaardmethoden uit die tijd, door loodolie in plaats van een lijmlaag aan te brengen, om het schilderij te beschermen tegen vocht. ‘Onze bevindingen helpen verklaren waarom er loodpuistjes, kleine witte bolletjes lood die door het oppervlak van het schilderij uitsteken, zichtbaar zijn op het hele schilderij’, vertelt Broers. ‘Ze kunnen bijdragen aan betere behandelingen voor het behoud van het kunstwerk.’

Een tot nu toe onbekend loodhoudend laagje in Rembrandts De Nachtwacht werd ontdekt met de gecorreleerde synchrotron-gebaseerde röntgenfluorescentie en ptychografische tomografie van een verfmonster, ondersteund door een macroscale röntgenfluorescentiescan van het hele schilderij.

Delen:

Bijna elke week duikt er ergens ter wereld een nieuwe humanoïde robot op, en telkens lijkt de robotbutler van de toekomst nog maar een paar updates verwijderd. Robotica-experten Bram Vanderborght en Francis wyffels geven een inkijk in de uitdagingen binnen hun vakgebied.

Tussen verbazingwekkende demo’s met robots en de realiteit gaapt een enorme kloof. Kunnen en moeten we die dichten? En kan Europa opboksen tegen Amerikaanse en Chinese concurrentie?

Gaat jouw gsm-kabel ook élke keer kapot… op exact dezelfde plek? Materiaalingenieur Wim Deferme van UHasselt werkt aan een oplossing die dit probleem voorgoed kan oplossen.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Stikstof in jouw urine kan vieze geurtjes in de riolering bestrijden. Iris De Corte, doctoraatsstudente aan de Universiteit Antwerpen, onderzoekt hoe deze stikstof op een efficiënte manier kan worden gedoseerd om zoveel mogelijk geuroverlast te vermijden.

‘Licht het op, laadt het op, werkt het op stroom? Dan moet je recupellen!’ De campagnes van Recupel zijn niet zo memorabel als die met de plastic kip in de pmd-zak, maar ze blijven toch hangen. Jammer genoeg is recupellen niet de laatste stap naar een circulaire economie, maar de eerste. In het KU Leuven Instituut voor Duurzame Metalen en Mineralen werken ze aan de vervolgstappen – met robots.

Wanneer een motor van een drone uitvalt, vertellen zijn sensoren niet meteen wat er mis is. Door hun metingen te combineren met wat we al weten over hoe de drone zich hoort te gedragen, kunnen we ontdekken wat er veranderd is en op tijd bijsturen. 

Van de bosbranden die deze zomer Europa teisterden tot elektrische wagens die moeilijker te blussen vallen: er komen nieuwe uitdagingen af op onze brandweerkorpsen. Technologieën die gaan van robots en drones tot satellietbeelden en voorspellende modellen helpen om branden beter te blussen, en soms ook te voorkomen.

Vanaf dinsdag 20 oktober tot 7 november kan je in de Nekkerhal in Mechelen zelf beleven welke innovatieve oplossingen wetenschap en technologie vandaag voor jou in petto hebben. Flanders Next is de naam van de expo die de blikvanger is van het FTI festival. Een maand lang staat ook in andere steden Vlaamse innovatie centraal. Eos vroeg aan minister-president Matthias Diependaele wanneer het technologiefesival voor hem geslaagd is.

Robotica-expert Abeje Mersha bouwt een vloot innovatieve drones voor civiele doeleinden, die zelfs levens kunnen redden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven