Diabetische wonden genezen vaak heel moeilijk, terwijl gewone wondverbanden vooral beschermen en niet actief helpen genezen. Mijn slimme wondverband ‘luistert’ naar wat er in de wond gebeurt en geeft pas een geneesmiddel vrij wanneer dat nodig is, om de genezing weer in gang te zetten.
Een schaafwond op een knie, een snee tijdens het koken of een blaar na een lange wandeling. Meestal denken we er nauwelijks over na. Ons lichaam neemt het herstel vanzelf over: het bloeden stopt, beschadigd weefsel wordt opgeruimd en stap voor stap groeit de huid weer dicht. Een indrukwekkend herstelproces waar we zelden bij stilstaan.
Maar soms loopt dat proces fout.
Voor mensen met diabetes kan een klein wondje uitgroeien tot een chronische wond die maanden of zelfs jaren open blijft. Ongeveer één op de drie mensen met diabetes krijgt ooit te maken met een moeilijk genezende wond aan de voet. Zulke wonden raken gemakkelijk geïnfecteerd en kunnen ernstige gevolgen hebben. Alleen al in Europa leiden diabetesgerelateerde voetwonden jaarlijks tot ongeveer 100.000 amputaties.
Dit nieuw type wondverband geeft niet voortdurend dezelfde hoeveelheid geneesmiddel af, maar reageert op wat er in de wond gebeurt
Het lichaam probeert de wond wel degelijk te herstellen, maar de verschillende stappen van de genezing volgen elkaar niet meer goed op. Toch behandelen we zulke wonden vandaag vaak met wondverbanden die altijd hetzelfde doen. Ze beschermen de wond, houden haar vochtig of geven een geneesmiddel vrij. Dat helpt, maar een chronische wond is geen statisch probleem. De toestand in zo’n wond verandert voortdurend. Wat vandaag nodig is, hoeft dat morgen niet meer te zijn.
Wat als een wondverband eerst naar de wond kon ‘luisteren’ en zich daarna kon aanpassen?
Vanuit die gedachte ontwikkelde ik een nieuw type wondverband: niet eentje dat voortdurend dezelfde hoeveelheid geneesmiddel afgeeft, maar eentje dat reageert op wat er in de wond gebeurt. Je kan het vergelijken met een kuisploeg die de glazen deuren van een gebouw poetst, terwijl de mensen die willen gaan werken buiten moeten blijven wachten. In het begin is dat nuttig: er moet eerst worden opgeruimd. Maar als die ploeg te lang blijft doorgaan, geraakt niemand nog binnen.
Bij een gezonde wond is dat net zo. Eerst ruimt een soort kuisploeg beschadigd weefsel en bacteriën op. Daarna moet die plaatsmaken, zodat het herstel kan beginnen. Bij een chronische wond gebeurt dat niet: de opruimreactie blijft te lang actief en belemmert het genezingsproces.
Mijn wondverband kan die aanhoudende activiteit herkennen. Pas wanneer de kuisploeg te lang blijft, komt de therapeutische stof vrij. En ook de hoeveelheid past zich aan: hoe sterker die opruimreactie nog bezig is, hoe meer het verband vrijgeeft. De toestand van de wond bepaalt dus zelf wanneer én hoeveel behandeling wordt vrijgegeven.
Dat verschilt van klassieke systemen die vanaf het eerste moment continu een geneesmiddel afgeven. Als een geneesmiddel langer of in een hogere dosis wordt vrijgegeven dan nodig, kan het ook gezonde cellen beschadigen of de huid irriteren. Door alleen te reageren wanneer dat nodig is, kan een behandeling gerichter werken en kunnen onnodige neveneffecten mogelijk worden beperkt.
Om dit mogelijk te maken, bouwden we het slimme verband uit een netwerk van fijne vezels waarin therapeutische stoffen kunnen worden opgeslagen en vrijgegeven. Dat netwerk lijkt op de natuurlijke structuur van de huid en vormt een flexibel platform dat aangepast kan worden aan verschillende behandelingen.
Hoewel de eerste resultaten veelbelovend zijn, is er nog een weg te gaan. Het verband moet verder worden getest voordat klinische studies mogelijk zijn. Daarna is ook expertise nodig uit andere domeinen: van productie en sterilisatie tot geneeskunde en regelgeving.
Dat toont hoe medische innovatie ontstaat: niet uit één molecule of één materiaal, maar wanneer chemie, biologie, geneeskunde en technologie samenkomen.
Zo kan een behandeling uiteindelijk beter aansluiten bij wat de wond nodig heeft, met minder complicaties en een grotere kans op herstel. En misschien wordt een wondverband dan ooit meer dan een passieve bescherming. Niet door harder te werken, maar door eerst slim te luisteren.
Carolina Gutiérrez Cisneros dingt mee naar de Vlaamse PhD Cup 2026. Ontdek meer over dit onderzoek op www.phdcup.be.
