EOS wetenschap
Geschiedenis

Etrusken kwamen niet uit het oosten

Etrusken kwamen niet uit het oosten

Delen:

Foto: Een knap staaltje Etruskische bronskunst (Credit: Daderot, CC0, via Wikimedia Commons)

Etrurië, het land van de Etrusken, bestreek tijdens de bloeitijd in de 7de en 6de eeuw voor Christus de huidige Italiaanse regio’s Toscane, Umbrië en delen van Lazio. Het was de eerste grote beschaving op het Italisch Schiereiland, en ze was tot ver in Europa befaamd om haar verfijnde aardewerk en metaalkunst. Ook in onze contreien, blijkt uit enkele Etruskische artefacten gevonden in een Keltisch graf in Limburg.

Maar de Etrusken waren om nog andere redenen bijzonder. De sociale indeling van hun maatschappij, waarbij vrouwen bijvoorbeeld op veel gelijkere voet stonden met mannen dan elders in het Middellandse Zeegebied, was uniek. En dat was ook hun taal, want het Etruskisch – dat nog altijd niet helemaal ontcijferd is – kan niet worden herleid tot de Indo-Europese taalfamilie (waaruit bijna alle moderne Europese talen stammen) of de Semitische taalgroep. Dat bracht historici in de oudheid er al toe te besluiten dat de Etrusken oorspronkelijk van elders moesten gekomen zijn. De Griekse geschiedschrijver Herodotos dacht aan het Egeïsche eilandengebied en Klein-Azië (het huidige Turkije).

Maar DNA-analyses van menselijke resten afkomstig van twaalf verschillende archeologische sites in Italië (waaronder enkele Etruskische) laten een heel ander beeld zien. Afgaande op hun genetica verschilden de Etrusken maar heel weinig van andere Italische volkeren zoals de Latijnen en de Romeinen. De vorsers die het oude DNA onderzochten¹ concluderen hieruit dat ze al eeuwen tot zelfs millennia op het Italische schiereiland moeten hebben geleefd.

Ook de afkomst van de Etrusken zou daardoor terug te voeren zijn naar de immigratie van steppevolkeren in Europa in de bronstijd, tijdens het derde millennium voor Christus. Dat is bizar, want die steppevolkeren brachten net het Indo-Europees naar Europa. Waar het Etruskisch dan precies vandaan komt, blijft daardoor een raadsel.

Noten

  1. Bron: David Caramelli, University of Florence, Italië in Science Advances

Delen:

Geschiedenis

Het weer is wispelturig. Toch probeert de mens al eeuwenlang te achterhalen wat morgen brengt. In de achttiende eeuw probeerden weerdeskundigen de code van het weer te kraken aan de hand van de maan. Ze vonden uiteindelijk niet wat ze zochten, maar hun pogingen leren ons waardevolle lessen in hoe we kunnen omgaan met de beperkingen van de wetenschap.

Dit is een artikel van: Vlaamse PhD Cup

Met de verfilming van Margaret Atwoods The Testaments keert het universum van The Handmaid’s Tale dit jaar terug. De wereld van de rood geklede dienstmaagden in Gilead fascineert omdat ze iets fundamenteels toont over religie. Geloven doe je niet alleen met woorden en gedachten. Je voert geloof ook op.

Dit is een artikel van: Vlaamse PhD Cup

Hedendaagse films tonen ridders vaak als stoere krijgers die geen traan laten. De middeleeuwse literatuur vertelt een ander verhaal. Mijn onderzoek laat zien dat middeleeuwse helden veel ‘gevoeliger’ waren dan het moderne cliché doet vermoeden.

Dit is een artikel van: Vlaamse PhD Cup

Keramiek van ruim drieduizend jaar oud draagt specifieke afbeeldingen die het aardewerk authenticiteit verleenden. Het zou om een van de vroegste bekende vormen van marketing gaan.

Dat de Homo sapiens zich met neanderthalers en denisovamensen heeft voortgeplant, was al bekend. Nu blijkt dat er daarnaast nóg twee oudere, onbekende mensachtigen hun voetafdruk in ons DNA hebben nagelaten.

Vandaag worden er wereldwijd naar schatting 7500 talen gesproken, waarvan de helft met uitsterven bedreigd wordt. Toch is het verdwijnen van talen geen recent fenomeen.

Ten oosten van de Nijl in Soedan liggen honderden millennia-oude graven. Ze dateren uit de tijd dat de Sahara nog geen kurkdroge woestijn was.

De Declaration of Independence van 1776 bestempelde hen als merciless Indian savages. Geen wonder dat inheemse Amerikanen met zeer gemengde gevoelens naar de viering van het 250-jarige bestaan van de Verenigde Staten toeleven. ‘Met die erfenis moeten we vandaag nog steeds leven.’

Neanderthalers stonden als soort genetisch niet op instorten. Waarom verdwenen ze dan? Een nieuwe studie van Belgische en Franse fossielen zet een van de populairste verklaringen op losse schroeven.

Meer over Geschiedenis

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven