Reizende stenen als bewijs van verre netwerken in de late oude steentijd

Foto boven: Geochemische analyses tonen dat de Solutreense werktuigen uit Peña Capón afkomstig zijn van dezelfde Franse afzettingen als werktuigen uit verschillende sites in zuidwest-Frankrijk, wat wijst op verre netwerken van uitwisseling.

Sociale banden tussen groepen vormen een essentieel element in samenlevingen van jagers-verzamelaars. Ze laten toe goederen en informatie uit te wisselen, verwantschap aan te gaan en contacten over lange afstand. Dat is al zeker zo sinds de late oude steentijd, 35.000 jaar tot 10.000 jaar geleden. Bewijs hiervoor bleef echter indirect en steunde voornamelijk op gedeelde culturele kenmerken. Stenen objecten raakten in die periode slechts beperkt regionaal verspreid. De meerderheid van vondsten die elders gemaakt werden gaan niet verder dan een reisweg van 300 kilometer.

Een aantal objecten gevonden in Peña Capón, een plek in het centrum van Spanje, laat zien dat ze afkomstig waren uit het zuiden van Frankrijk, zo'n 700 kilometer verderop, zo blijkt uit een geochemische analyse van vuurstenen werktuigen en wapens. Die afstand gaat verder dan de reikwijdte van een enkele groep, aldus Marta Sánchez de la Torre, archeoloog verbonden aan de Universiteit van Barcelona. 'We weten niet welke weg de stenen objecten precies hebben afgelegd, maar op basis van de geochemische analyse, en vergelijkbare etnografische data, lijkt het waarschijnlijk dat ze hun weg vonden over een netwerk van onderlinge contacten tussen groepen, eerder dan via een enkele route.'

Het is aannemelijk dat stenen objecten van elders een symbolische waarde meedroegen, aldus de la Torre. 'Ze hebben geen speciale kwaliteiten die ze beter maakt dan werktuigen gemaakt van lokaal materiaal. Bovendien zitten er objecten tussen die geen gebruikssporen vertonen. Dat, samen met gelijklopende beschrijvingen uit de etnografisch, doet ons vermoeden dat groepen jachtwapens uitwisselenden als sociale giften met een zekere status. De stenen laten alleszins het bestaan zien een complex sociaal netwerk dat mensen met elkaar verbond op een manier die het mogelijk maakte voor een stenen wapen om te reizen tussen groepen zonder direct contact met elkaar.'