De droeve blik van de gorilla

De droeve blik van de gorilla

Delen:

Gêne. Ik kan het gevoel niet van me afschudden als ik een bezoekje breng aan de dierentuin en langs de gorilla’s passeer. Hen in de ogen kijken durf ik niet. Ik vind ze te menselijk. Wat denken ze van mij? Die aangeklede aap die met haar kinderen dieren komt aangapen die in kooien zijn gestopt. En hoe zou ik me zelf voelen als de rangorde in de wereld anders was? Als niet zij, maar ik achter tralies zat? In mijn blootje, niks privacy, met die starende ogen van bezoekers de hele tijd op me gericht.

Wellicht voel ik te veel empathie voor deze verre verwanten. En denken zij compleet anders dan ik. Maar toch. Mensen zijn ook maar dieren. Waarom heeft onze soort de heerschappij over de wereld veroverd en niet de gorilla, die zo op ons lijkt? Of de leeuw, die zoveel sterker en sneller is?

Het doet de vraag rijzen wat ons onderscheidt van andere dieren. Onze intelligentie? Onze taal? Ons zelfbewustzijn? Onze cultuur? Wij delen 98 procent van ons genoom met chimpansees. Wetenschappelijk onderzoek suggereert dat chimpansees empathie voelen, altruïstisch gedrag vertonen en zelfbewustzijn ervaren. Dolfijnen ‘praten’ met elkaar en geven elkaar zelfs namen. Olifanten rouwen om de doden en vinden troost bij elkaar. Octopussen hebben net als wij een gegroefd brein, dat complexiteit doet vermoeden.

Intelligent zijn dieren dus zeker – of toch sommige soorten. Emoties voelen ze ook. Sommige hebben een vorm van cultuur: ze geven gewoontes door van ouder op kind. Ze communiceren met elkaar en hebben een vorm van zelfbewustzijn, want ze herkennen zichzelf in de spiegel.

Toch onderscheidt de mens zich, en wel met twee unieke vaardigheden, lees je in het nieuwste nummer van Eos Psyche&Brein. Wij kunnen ons eindeloos veel uiteenlopende situaties inbeelden die op verschillende manieren aflopen. Daardoor kunnen we vooruitlopen op de toekomst, plannen maken en back-up-opties voorzien voor als het anders uitdraait dan we wilden. Ten tweede wisselen we graag ideeën uit. Daardoor krijgen we dingen voor mekaar die anders nooit zouden lukken. Zaten mensen in de zoo, dan hadden we wellicht al lang een plan bekokstoofd voor een ingenieuze, gezamenlijke uitbraak.

Deze twee eigenschappen – scenario­denken en verbinding zoeken – versterken elkaar en zouden aan de basis liggen van wat ons mens maakt: taal, moreel besef, cultuur, abstract denken en je verplaatsen in een ander.

Ook dansen blijkt trouwens iets typisch menselijks. Muziek en onze menselijkheid: het zijn twee thema’s die we graag dieper uitspitten in deze editie. Van menselijkheid gesproken. Dat woord duidt op zoveel meer dan louter wat ons mens maakt. Het gaat ook om anderen ‘humaan’ behandelen. Zullen we het niet louter bij andere mensen houden, maar ook aan die gorilla denken?

Delen:

Verstoringen van het slaapritme, de stofwisseling en de hormoonhuishouding zijn mogelijk geen bijkomstige symptomen van de ziekte van Alzheimer. Onderzoekers ontdekken dat de hypothalamus, het hersengebied dat deze functies aanstuurt, al vroeg in het ziekteproces veranderingen vertoont.

In elke klasgroep van twintig leerlingen heeft gemiddeld één jongere een overleden moeder of vader. Het verlies van een ouder kan tijdens de adolescentie, een periode van identiteitsontwikkeling en groeiende zelfstandigheid, een grote impact hebben op het welzijn, de relaties en de identiteitsvorming van jongeren.

Een tot nu toe onbekend dopaminecircuit tussen de darmen en het brein blijkt smaakvoorkeuren mee te vormen. Speelt dit mechanisme ook een rol bij obesitas?

Wat als jij je lief niet uit vrije wil gekozen hebt? Of je ontbijt, je job, zelfs je mening? We voelen ons vrije beslissers, maar wat als die keuzes al grotendeels vastliggen door wie we zijn en wat we hebben meegemaakt? Filosoof Farah Focquaert (UGent) zet ons aan het denken over vrije wil en over hoe vrij onze keuzes echt zijn.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Een gezonde relatie met technologie ontstaat niet van de ene op de andere dag

We worden allemaal ouder. Maar wat als je ouder wordt in gevangenschap? Om dat te onderzoeken gaf ik zeven mannen in de gevangenis een wegwerpcamera. Wat ze op de gevoelige plaat legden, bleek allesbehalve een zwart-witverhaal.

Bijna iedereen doet het wel eens: praten met een chatbot over hoe je je voelt. Als je eenzaam bent, als je stress hebt, als je piekert over de toekomst. En dat helpt, vinden vele gebruikers. Maar schuilt er ook geen risico in als je in een chatbot een soort psycholoog ziet? Liesbeth Gijsel (Eos Wetenschap) vraagt het aan Tom Van Daele (Thomas More Hogeschool).

Een stukje chocolade bij de koffie, pralines als cadeau of troost zoeken in een chocoladereep: chocolade is voor velen meer dan zomaar iets lekkers. Maar waarom zijn we er zo dol op?

Na twee biertjes zijn we minder geneigd om iemand in nood te helpen.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven