Het verborgen signaal van dementie: wat je neus je probeert te vertellen

Het verborgen signaal van dementie: wat je neus je probeert te vertellen

Delen:

Stel je voor: je merkt dat koffie minder sterk ruikt, parfum vlak wordt en je soms bijna niets ruikt bij het koken. Vervelend, maar ook een signaal waar je neus je iets probeert te vertellen over je hersenen.

Je neus als vroeg alarmsignaal

Onderzoekers zien al langer dat mensen met een slechtere reukzin een groter risico hebben om later dementie te ontwikkelen. Wij wilden één eenvoudige vraag beantwoorden: voorspelt vooral hoe goed iemand op dit moment kan ruiken het risico op dementie, of juist hoe snel de reukzin achteruitgaat?

In een groot Zweeds bevolkingsonderzoek volgden wij meer dan 1.600 oudere volwassenen jarenlang op. Over een periode van zes jaar deden ze meerdere keren een geurtest met 16 alledaagse geuren (zoals sinaasappel en roos). Daarna volgden we hen tot twaalf jaar lang om te zien wie dementie ontwikkelde. In plaats van iedereen op één hoop te gooien, groepeerden we de mensen op basis van hoe hun reukzin veranderde. Zo konden we zien wie ongeveer gelijk bleef en bij wie de reukzin echt achteruitging.

Drie soorten neuzen

Uit onze gegevens kwamen drie types naar voren:

1) De blijvers: mensen met een goede reukzin die stabiel blijft.
2) De geleidelijke dalers: mensen met een matige reukzin die langzaam achteruitgaat.
3) De snelle dalers: mensen met een lage reukzin die snel achteruitgaat.

Toen we keken wie later dementie kreeg, was het patroon overduidelijk. Hoe slechter de reukzin, en hoe sneller die achteruit ging, hoe groter het risico op dementie. Mensen in de groep met matige achteruitgang hadden ongeveer drie keer meer risico op dementie dan de stabiele groep. Personen bij wie de reukzin laag is en snel achteruitgaat, hebben meer dan zes keer zoveel risico op dementie.

Wanneer is reukverlies extra alarmerend?

We bekeken ook het verschil tussen jongere oudvolwassenen (jonger dan 78 jaar) en oudere oudvolwassenen (78 jaar en ouder). Bij de jongere groep waren de verschillen tussen de reuktypen het grootst. Als je op die leeftijd duidelijk sneller reuk verliest, lijkt dat een extra sterke waarschuwing. Bij de oudste groep zagen we nog steeds verbanden, maar minder scherp. Op heel hoge leeftijd is reukverlies namelijk veel vaker onderdeel van normale veroudering en andere aandoeningen.

Wat kan jij met deze informatie?

Reukverlies betekent niet meteen dat je dementie zal krijgen. Allergieën, verkoudheden, neuspoliepen, roken, en infecties zoals covid-19 kunnen allemaal de reukzin aantasten. Toch is het zinvol om alert te zijn op veranderingen bij jezelf. Merk je plots of snel toenemend reukverlies op, dan is het verstandig om dit te bespreken met je huisarts. Dit is extra belangrijk als je hiernaast ook merkt dat je geheugen hapert of je je minder goed kunt focussen.

Voor de gezondheidszorg kan het interessant zijn om herhaalde reuktesten op te nemen in de opvolging van ouderen. Naast geheugen- en andere cognitietests, kunnen geurtesten waardevolle klinische informatie geven. Als we bij ouderen toch al bloeddruk, cholesterol en geheugen testen, waarom zouden we de reukzin dan niet meenemen? Zou jij het goed vinden als je huisarts standaard een geurtest zou doen, net als een bloeddrukmeting?

Bronnen

  • Adams, D. R., Kern, D. W., Wroblewski, K. E., McClintock, M. K., Dale, W., & Pinto, J. M. (2017). Olfactory dysfunction predicts subsequent dementia in older U.S. adults. Journal of the American Geriatrics Society, 66(1), 140–144. https://doi.org/10.1111/jgs.15048

  • Laukka, E. J., Ekström, I., Larsson, M., Grande, G., Fratiglioni, L., & Rizzuto, D. (2023). Markers of olfactory dysfunction and progression to dementia: A 12‐year population‐based study. Alzheimer S & Dementia, 19(7), 3019–3027. https://doi.org/10.1002/alz.12932

Delen:

Dit is een artikel van:

Mensenkennis

Een tot nu toe onbekend dopaminecircuit tussen de darmen en het brein blijkt smaakvoorkeuren mee te vormen. Speelt dit mechanisme ook een rol bij obesitas?

Wat als jij je lief niet uit vrije wil gekozen hebt? Of je ontbijt, je job, zelfs je mening? We voelen ons vrije beslissers, maar wat als die keuzes al grotendeels vastliggen door wie we zijn en wat we hebben meegemaakt? Filosoof Farah Focquaert (UGent) zet ons aan het denken over vrije wil en over hoe vrij onze keuzes echt zijn.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Een gezonde relatie met technologie ontstaat niet van de ene op de andere dag

We worden allemaal ouder. Maar wat als je ouder wordt in gevangenschap? Om dat te onderzoeken gaf ik zeven mannen in de gevangenis een wegwerpcamera. Wat ze op de gevoelige plaat legden, bleek allesbehalve een zwart-witverhaal.

Bijna iedereen doet het wel eens: praten met een chatbot over hoe je je voelt. Als je eenzaam bent, als je stress hebt, als je piekert over de toekomst. En dat helpt, vinden vele gebruikers. Maar schuilt er ook geen risico in als je in een chatbot een soort psycholoog ziet? Liesbeth Gijsel (Eos Wetenschap) vraagt het aan Tom Van Daele (Thomas More Hogeschool).

Een stukje chocolade bij de koffie, pralines als cadeau of troost zoeken in een chocoladereep: chocolade is voor velen meer dan zomaar iets lekkers. Maar waarom zijn we er zo dol op?

Na twee biertjes zijn we minder geneigd om iemand in nood te helpen.

‘Niet om de heftige problematiek heen draaien.’ Dat leerde klinisch psycholoog Iva Bicanic. Begin jaren negentig volgde Bicanic colleges bij Lamers-Winkelman, bijzonder hoogleraar Preventie en Hulpverlening inzake Kindermishandeling. ‘Ik wist direct: over de gevolgen van seksueel misbruik wil ik alles weten. Dit wordt mijn onderwerp.’

The Lost Highway, The Fly of The Lobster … voor liefhebbers van het genre zijn er bijzonder veel intrigerende, ongemakkelijke films te bekijken. Maar wat is de aantrekkingskracht van dat ongemak?

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven