Kan een dictee alzheimer opsporen?

Kan een dictee alzheimer opsporen?

Delen:

Volgens Portugese onderzoekers zou schrijven een ideale manier kunnen zijn om iemands cognitieve toestand te testen. Bij het schrijven combineer je namelijk heel wat motorische en mentale skills. Om het potentieel van schrijven als cognitieve test beter te begrijpen, vroegen de onderzoekers aan 58 mensen tussen 62 en 92 jaar oud om enkele proeven met pen en papier af te leggen. Bij 38 van hen werd voorheen al een neurologische aandoening zoals alzheimer of parkinson vastgesteld, bij de anderen niet.

Twee opdrachten

De deelnemers kregen twee verschillende opdrachten voorgeschoteld. De eerste taak focuste voornamelijk op controle van de pen: de participanten moesten lijntjes trekken en puntjes tekenen in een vast opgelegde tijd. Daarna moesten ze enkele zinnen van verschillende lengtes uitschrijven.

Eerst moesten ze een zin kopiëren van een kaartje, daarna werd die gedicteerd. Vervolgens werd de oefening omgekeerd gedaan met een voorgelezen zin die pas later op het kaartje te zien was. Of de zinnen correct geschreven waren, was niet van belang. Wel letten de onderzoekers op onder meer de snelheid van het schrijven, de druk op de pen en de vorm van de letters.

Het viel de onderzoekers meteen op dat niet alle taken een even duidelijk verschil veroorzaakten tussen mensen met of zonder cognitieve beperking. De oefeningen op pencontrole en het kopiëren van zinnen leidden immers allebei niet tot significante verschillen tussen de twee groepen.

De laatste opdracht daarentegen, het dictee, was een stuk lastiger voor de 38 mensen met een gekend cognitief probleem. Dat komt omdat de deelnemers bij die laatste opdrachten eerst moesten ontcijferen en onthouden wat er gezegd werd om het daarna pas te kunnen noteren. Zowel de starttijd, de duur van de opdracht en de hoeveelheid pennenstreken maakten daarbij een verschil.

Cognitieve test

Die combinatie van geheugen en motorische skills maakt het dictee dus een kanshebber om een toegankelijke cognitieve test te worden, volgens de onderzoekers. Rose Bruffaerts, professor neurowetenschappen aan UAntwerpen en neurologe aan de geheugenkliniek van het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen, legt wat verder uit: ‘Bij een dictee moet je eerst de woorden herkennen die gedicteerd worden vooraleer je ze kan opschrijven. Dat moet op zijn beurt nog eens volgens onze taalregels gebeuren. Je test dus of iemand die regels kan toepassen, maar ook of die persoon de zin in zijn geheel kan doorgronden.’

En wat als je die test nu niet perfect aflegt? Heb je dan alzheimer? Dat hoeft niet per se zo te zijn. Volgens Bruffaerts is er immers ruimte voor nuance. ‘Ten eerste linkten de onderzoekers de resultaten niet aan een specifieke neurologische ziekte, maar gingen ze na of de test zou kunnen dienen als eenvoudige screeningstool.’

‘Doorgaans, als een nieuwe test ontwikkeld wordt, is het dan ook belangrijk om aan te geven wat de gemiddelde waarden zijn per gender, leeftijd en opleidingsniveau. Er zijn immers al gekende patronen van cognitieve veroudering die we in rekening brengen bij het beoordelen. Zo zien we bij gezonde veroudering gemiddeld een langere reactietijd en licht gedaalde geheugencapaciteit, terwijl de woordenkennis wel behouden blijft,’ verduidelijkt ze.

Het blijft heel belangrijk zijn om ook persoonsgebonden factoren in rekening te brengen. Iemand met veel taalgevoel zal een dictee een stuk makkelijker vinden dan iemand die zijn carrière nooit heeft moeten schrijven

‘Het zal bij deze test ongetwijfeld heel belangrijk zijn om daarnaast ook persoonsgebonden factoren in rekening te brengen,’ legt Bruffaerts uit. ‘Iemand met een hoog diploma en veel taalgevoel zal een dictee namelijk een stuk makkelijker vinden dan iemand die dyslexie heeft of in zijn carrière nooit heeft moeten schrijven.’ Geen stress dus als zo’n test niet helemaal foutloos gaat.

De schrijfmethode is relatief goedkoop en makkelijk uit te voeren, aangezien er naast analysetools enkel een pen en papier nodig zijn. Ze zou volgens de Portugese onderzoekers dan ook makkelijk in de dokterspraktijk toegepast kunnen worden. Wel is het belangrijk om de screeningstest laagdrempelig te houden. ‘We proberen toegankelijke tests te maken waar de mensen geen stress voor moeten hebben. Ze denken vaak dat het een test is zoals op school en worden dan op voorhand al zenuwachtig, maar die druk zou er eigenlijk niet mogen zijn,’ zegt Bruffaerts.

Veel werk

Vooraleer er echt een test als deze kan komen, is er nog veel werk aan de winkel. Onderzoek op langere termijn is er bijvoorbeeld nog niet. Er werd in dit onderzoek ook slechts een vrij beperkte groep mensen getest en er is nog geen rekening gehouden met de mogelijke invloed van verschillende soorten medicatie. Toch zien de onderzoekers hier wel een mogelijkheid tot het ontwikkelen van een tool om cognitieve achteruitgang te ontdekken en nauw op te volgen.

Zeker in een Nederlandstalige context zal de test nog even op zich laten wachten. ‘Veel tests worden eerst in het Engels ontwikkeld en moeten dan nog vertaald en aangepast worden naar onze context voor ze in gebruik worden genomen,’ stelt Bruffaerts. ‘Sommige woorden of figuren die in de tests voorkomen zijn immers prominent in één cultuur of regio, maar helemaal niet in de onze.’

‘Ook moeten we rekening houden met de eigenheid van elke taal, zoals specifieke grammaticale structuren en spellingregels. Dergelijke verschillen verminderen de toepasbaarheid van de test dan voor de mensen hier. Daarom moet zo’n test vaak eerst aangepast en grondig getest worden,’ legt ze uit. Wie nog niet klaar is voor een dictee, kan dus nog gewoon op twee oren slapen.

Delen:

Een tot nu toe onbekend dopaminecircuit tussen de darmen en het brein blijkt smaakvoorkeuren mee te vormen. Speelt dit mechanisme ook een rol bij obesitas?

Wat als jij je lief niet uit vrije wil gekozen hebt? Of je ontbijt, je job, zelfs je mening? We voelen ons vrije beslissers, maar wat als die keuzes al grotendeels vastliggen door wie we zijn en wat we hebben meegemaakt? Filosoof Farah Focquaert (UGent) zet ons aan het denken over vrije wil en over hoe vrij onze keuzes echt zijn.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Een gezonde relatie met technologie ontstaat niet van de ene op de andere dag

We worden allemaal ouder. Maar wat als je ouder wordt in gevangenschap? Om dat te onderzoeken gaf ik zeven mannen in de gevangenis een wegwerpcamera. Wat ze op de gevoelige plaat legden, bleek allesbehalve een zwart-witverhaal.

Bijna iedereen doet het wel eens: praten met een chatbot over hoe je je voelt. Als je eenzaam bent, als je stress hebt, als je piekert over de toekomst. En dat helpt, vinden vele gebruikers. Maar schuilt er ook geen risico in als je in een chatbot een soort psycholoog ziet? Liesbeth Gijsel (Eos Wetenschap) vraagt het aan Tom Van Daele (Thomas More Hogeschool).

Een stukje chocolade bij de koffie, pralines als cadeau of troost zoeken in een chocoladereep: chocolade is voor velen meer dan zomaar iets lekkers. Maar waarom zijn we er zo dol op?

Na twee biertjes zijn we minder geneigd om iemand in nood te helpen.

‘Niet om de heftige problematiek heen draaien.’ Dat leerde klinisch psycholoog Iva Bicanic. Begin jaren negentig volgde Bicanic colleges bij Lamers-Winkelman, bijzonder hoogleraar Preventie en Hulpverlening inzake Kindermishandeling. ‘Ik wist direct: over de gevolgen van seksueel misbruik wil ik alles weten. Dit wordt mijn onderwerp.’

The Lost Highway, The Fly of The Lobster … voor liefhebbers van het genre zijn er bijzonder veel intrigerende, ongemakkelijke films te bekijken. Maar wat is de aantrekkingskracht van dat ongemak?

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven