Zo spelen Black Friday-deals in op je brein

Zo spelen Black Friday-deals in op je brein

Delen:

Black Friday is hét voorbeeld van een marketingevent waarbij verschillende triggers ingezet worden om het koopgedrag van mensen te sturen of zelfs het rationele denken tijdelijk volledig buitenspel te zetten. De kortingsacties zetten in op het creëren van een zogenaamde schaarste, sociale vergelijking, FOMO (Fear Of Missing Out, red.) en de neiging van mensen om verlies te vermijden.

Die triggers, in combinatie met stress, zorgen ervoor dat mensen sneller impulsaankopen doen. Maarten Boksem, hoogleraar neurowetenschappen en marketingcommunicatie (Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit) zoekt in zijn onderzoek uit hoe dit proces precies werkt. ‘In het algemeen gaat het altijd om een soort trade off tussen winst en verlies, tussen kosten en baten’, begint hij.

‘Mensen maken een afweging tussen de beloning die ze krijgen door het aankopen van een bepaald product en de pijn die ze zullen ervaren nadat ze het geld kwijtraken. Die pijn wordt echter een pak kleiner wanneer je een op het eerste gezicht een aanzienlijke prijsverlaging voorgeschoteld krijgt.’ Daarnaast speelt stress een grote rol. Zinnen als ‘Nog maar twee op voorraad’, ‘Enkel vandaag nog tot 60 procent korting’, ‘Laatste kans, nu of nooit’, werken exact datgene in de hand. Er wordt als het ware de indruk gewekt dat er schaarste heerst, dat producten na een tijdje op zullen zijn en niet meer terugkomen, terwijl dat zo goed als nooit het geval is. ‘Van het moment dat er sprake is van schaarste of tijdsdruk, raken mensen gestrest. Dan maken ze doorgaans niet de beste consumentenkeuzes. Dingen die schaars lijken, worden daarnaast door het brein als waardevoller beschouwd’, gaat Boksem verder.

Beloningssysteem en persoonlijke relevantie

‘Er bestaat ook zoiets als het creëren van verliesaversie, de neiging om een potentieel verlies te voorkomen. De meeste mensen houden namelijk niet van het gevoel iets te zijn misgelopen, wat maakt dat mensen graag meteen iets willen kopen.’

Is dat niet vergelijkbaar met FOMO? ‘Het is toch net iets anders’, zegt hij. ‘Verliesaversie is een individueel proces, het gaat om iets wat jij bent misgelopen en je een vervelend gevoel oplevert. Bij FOMO is er een sterke sociale component aanwezig. Als jij de enige bent die niet meedoet aan Black Friday, of evengoed aan Sinterklaas of kerst, val je als het ware buiten de boot en levert dat eerder een gevoel van exclusie op.’ Tegenwoordig zijn er  bijvoorbeeld veel influencers die reclame maken voor bepaalde producten door er een hele levensstijl aan te koppelen. Zo kunnen ze het gevoel creëren dat je niet goed bezig bent als je niet diezelfde levensstijl deelt.

Matingtechnieken lijken op het eerste gezicht voor de hand liggend, toch vallen heel veel mensen eraan ten prooi

Maar wat gebeurt er nu concreet in de hersenen wanneer ze getriggerd worden door al deze marketingtechnieken? Boksem kijkt in zijn onderzoek welke processen dan precies plaatsvinden, en aan de hand van hersenscans kan hij ook aantonen welke reclame bij een grote groep mensen zal werken of juist niet.

Hierbij zijn twee factoren heel belangrijk: het beloningssysteem en persoonlijke relevantie. ‘Het beloningssysteem wordt geactiveerd wanneer jij iets ziet dat je waardevol vindt, en dus als een beloning ervaart. Wanneer je ziet dat dat systeem bij verschillende mensen geactiveerd wordt, kan dat voorspellend zijn voor hoe een bepaalde reclameboodschap het zal doen’, legt hij uit. ‘Daarnaast speelt persoonlijke relevantie een belangrijke rol. Als je mensen iets toont in een context die voor hen persoonlijk relevant is, of waarin ze zich herkennen, zijn ze veel sneller geneigd om overtuigd te raken van de boodschap in kwestie. Dit is ook een techniek die gehanteerd wordt in gezondheidscampagnes.’

Overconsumptie

Al deze marketingtechnieken lijken op het eerste gezicht voor de hand liggend, toch vallen heel veel mensen eraan ten prooi. Je daarvan bewust zijn, zou kunnen helpen om betere keuzes te maken als consument. En dat is nodig volgens Boksem. ‘Als je stilstaat bij de impact die overconsumptie op onze maatschappij heeft – denk aan de CO2-afdruk van alle rondrijdende bestelbusjes of de arbeidsomstandigheden in sorteercentra – zou je misschien twee keer nadenken voordat je nog eens een aankoop doet tijdens Black Friday, een aankoop die je wellicht niet eens nodig hebt. Probeer bewuster na te denken voordat je dingen koopt en even een pas op de plaats te maken wanneer je voelt dat je gestrest geraakt.’

Delen:

Een gezonde relatie met technologie ontstaat niet van de ene op de andere dag

We worden allemaal ouder. Maar wat als je ouder wordt in gevangenschap? Om dat te onderzoeken gaf ik zeven mannen in de gevangenis een wegwerpcamera. Wat ze op de gevoelige plaat legden, bleek allesbehalve een zwart-witverhaal.

Bijna iedereen doet het wel eens: praten met een chatbot over hoe je je voelt. Als je eenzaam bent, als je stress hebt, als je piekert over de toekomst. En dat helpt, vinden vele gebruikers. Maar schuilt er ook geen risico in als je in een chatbot een soort psycholoog ziet? Liesbeth Gijsel (Eos Wetenschap) vraagt het aan Tom Van Daele (Thomas More Hogeschool).

Een stukje chocolade bij de koffie, pralines als cadeau of troost zoeken in een chocoladereep: chocolade is voor velen meer dan zomaar iets lekkers. Maar waarom zijn we er zo dol op?

Na twee biertjes zijn we minder geneigd om iemand in nood te helpen.

‘Niet om de heftige problematiek heen draaien.’ Dat leerde klinisch psycholoog Iva Bicanic. Begin jaren negentig volgde Bicanic colleges bij Lamers-Winkelman, bijzonder hoogleraar Preventie en Hulpverlening inzake Kindermishandeling. ‘Ik wist direct: over de gevolgen van seksueel misbruik wil ik alles weten. Dit wordt mijn onderwerp.’

The Lost Highway, The Fly of The Lobster … voor liefhebbers van het genre zijn er bijzonder veel intrigerende, ongemakkelijke films te bekijken. Maar wat is de aantrekkingskracht van dat ongemak?

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Wanneer ons wordt gevraagd om ons gedrag aan te passen, bijvoorbeeld om voortaan genderneutrale taal te gebruiken of om minder vlees te eten, ervaren we vaak weerstand. Daardoor kan het soms lang duren voordat een verandering geaccepteerd wordt en wil dat soms zelfs helemaal niet lukken.

Brokkelt het geloof in het Westen verder af, of krijgt het gewoon een nieuwe vorm? Vooral jongeren ontdekken het geloof op hun eigen manier, soms zelfs via sociale media en artificiële intelligentie.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven