Microben kunnen koolstofarm beton produceren

  • 23 december 2020
Microben kunnen koolstofarm beton produceren

Delen:

Beton is het meestgebruikte materiaal wereldwijd. Het geeft vorm aan een groot deel van onze bebouwde wereld. Bij de fabricage van cement, een van de basiscomponenten van beton, wordt een zekere hoeveelheid koolstofdioxide geproduceerd. Volgens de in Londen gevestigde denktank Chatham House gaat het om 8 procent van de wereldwijde CO₂-uitstoot. Als de totale cementproductie van een land zou komen, zou dat land de derde grootste vervuiler zijn, na China en de Verenigde Staten. Toch wordt de koolstofdioxide-uitstoot bij cement nog dikwijls over het hoofd gezien.

‘Zelfhelend’ beton kan in de nabije toekomst gebruikt worden voor plaveisels, façades en straatmeubilair

Vandaag wordt jaarlijks al 4 miljard ton cement geproduceerd, en Chatham House verwacht dat met de verdere verstedelijking die hoeveelheid binnen de dertig jaar tot 5 miljard ton zal zijn toegenomen. De uitstoot die vrijkomt bij de cementproductie heeft deels te maken met de fossiele brandstoffen die worden verbrand om de hitte (1.450°C) te genereren die nodig is om cement te maken. Een groter deel komt vrij in een oven, bij het chemische proces dat kalksteen omzet in klinker. Die klinker wordt dan vermalen en gecombineerd met andere materialen voor cement.

De bouwindustrie staat om diverse redenen eerder afkerig tegenover veranderingen – veiligheid en betrouwbaarheid spelen daarin mee. Toch kan de druk om de bijdrage aan de klimaatverandering te reduceren een ommekeer teweegbrengen. In 2018 kondigde de Global Cement and Concrete Association nieuwe duurzaamheidsrichtlijnen aan. Het gaat om een set van maatregelen, onder meer rond het verminderen van emissies en waterverbruik. Ze moeten productieprocessen verbeteren en transparanter maken.

Zero-emissiefabriek

Sommige bedrijven hebben die ommezwaai al begrepen. De Amerikaanse start-up Solidia gebruikt een licentie van Rutgers University voor een chemisch proces dat de CO2-uitstoot bij de cementproductie met 30 procent vermindert. Het proces maakt gebruik van meer klei en minder kalksteen en warmte dan de gangbare processen. Diverse Europese onderzoeksprojecten verkennen duurzamere alternatieven voor klassiek cement. Ze vervangen een steeds groter deel van het cement door gerecyclede en gezuiverde materialen, zoals betonpuin, as die overblijft na huisvuilverbranding, mijnbouwafval, baggerslib, en metaalslakken.

Onderzoekers bij VITO ontwikkelden in samenwerking met recyclingbedrijf Orbix het zogeheten ‘Carbstone’: tegels en stenen op basis van staalslakken en CO₂. ‘De staalslakken worden tot een poeder gemalen dat reageert met geconcentreerde CO₂, waarbij CO₂ wordt vastgelegd in het carbonaatcement’, legt Ruben S­nellings (VITO) uit. ‘In de toekomst is het de bedoeling om bij de productie van Carbstone koolstofdioxide te gebruiken die vrijkomt bij industriële processen of die we rechtstreeks afvangen uit de lucht.’ Eerder dit jaar werd in Gent het eerste ‘circulaire voetpad’ met Carbstone gelegd.

In het Beton naar Betonproject onderzoeken Belgische en Nederlandse wetenschappers of cement deels door gerecycled betonpuin kan worden vervangen. Uit de eerste resultaten blijkt dat je tot 30 procent herwonnen cement kunt gebruiken zonder negatieve impact op de sterkte.

De Duitse multinational HeidelbergCement wil in Noorwegen van een van zijn vestigingen de eerste zero-emissiefabriek ter wereld maken. De fabriek gebruikt nu al alternatieve brandstoffen uit afval en moet tegen 2030 emissies helemaal vermijden door met nieuwe technologieën koolstof op te vangen en op te slaan in offshore gasvelden.

Zelfhelend beton

Daarnaast gebruiken onderzoekers bacteriën om koolstofdioxide uit de lucht te halen en de kwaliteit van beton te verbeteren. Een aantal start-ups probeert ‘levende’ bouwmaterialen te ontwikkelen. Zo laat het Amerikaanse BioMason met bacteriën en aggregaten op cement lijkende bakstenen ‘groeien’.

Onderzoekers aan de University of Colorado Boulder gebruiken dan weer cyanobacteriën of fotosynthetische microbes om koolstofarm beton te produceren. Ze inoculeerden een zand-hydrogelmatrix met bacteriën om bakstenen te maken die uit zichzelf barsten kunnen herstellen. Ook aan de Universiteit Gent werken wetenschappers aan dergelijk ‘zelfhelend’ beton.

Deze stenen kunnen cement en beton nog niet meteen voor de hedendaagse toepassingen vervangen. ‘Het probleem is dat er voor de klassieke bouwmaterialen geijkte tests bestaan om de levensduur op lange termijn in te schatten’, zegt Snellings. ‘Die zijn er voor die nieuwe materialen vaak niet.’ In een eerste stap kunnen ze wel materialen vervangen die geen zware lasten moeten dragen. Voorbeelden daarvan zijn plaveisels, façades en straatmeubilair.

Delen:

De eerste 7 Tesla MRI-scanner in Vlaanderen maakt baanbrekend medisch onderzoek mogelijk.

Bijna elke week duikt er ergens ter wereld een nieuwe humanoïde robot op, en telkens lijkt de robotbutler van de toekomst nog maar een paar updates verwijderd. Robotica-experten Bram Vanderborght en Francis wyffels geven een inkijk in de uitdagingen binnen hun vakgebied.

Tussen verbazingwekkende demo’s met robots en de realiteit gaapt een enorme kloof. Kunnen en moeten we die dichten? En kan Europa opboksen tegen Amerikaanse en Chinese concurrentie?

Gaat jouw gsm-kabel ook élke keer kapot… op exact dezelfde plek? Materiaalingenieur Wim Deferme van UHasselt werkt aan een oplossing die dit probleem voorgoed kan oplossen.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Stikstof in jouw urine kan vieze geurtjes in de riolering bestrijden. Iris De Corte, doctoraatsstudente aan de Universiteit Antwerpen, onderzoekt hoe deze stikstof op een efficiënte manier kan worden gedoseerd om zoveel mogelijk geuroverlast te vermijden.

‘Licht het op, laadt het op, werkt het op stroom? Dan moet je recupellen!’ De campagnes van Recupel zijn niet zo memorabel als die met de plastic kip in de pmd-zak, maar ze blijven toch hangen. Jammer genoeg is recupellen niet de laatste stap naar een circulaire economie, maar de eerste. In het KU Leuven Instituut voor Duurzame Metalen en Mineralen werken ze aan de vervolgstappen – met robots.

Wanneer een motor van een drone uitvalt, vertellen zijn sensoren niet meteen wat er mis is. Door hun metingen te combineren met wat we al weten over hoe de drone zich hoort te gedragen, kunnen we ontdekken wat er veranderd is en op tijd bijsturen. 

Van de bosbranden die deze zomer Europa teisterden tot elektrische wagens die moeilijker te blussen vallen: er komen nieuwe uitdagingen af op onze brandweerkorpsen. Technologieën die gaan van robots en drones tot satellietbeelden en voorspellende modellen helpen om branden beter te blussen, en soms ook te voorkomen.

Vanaf dinsdag 20 oktober tot 7 november kan je in de Nekkerhal in Mechelen zelf beleven welke innovatieve oplossingen wetenschap en technologie vandaag voor jou in petto hebben. Flanders Next is de naam van de expo die de blikvanger is van het FTI festival. Een maand lang staat ook in andere steden Vlaamse innovatie centraal. Eos vroeg aan minister-president Matthias Diependaele wanneer het technologiefesival voor hem geslaagd is.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven