Milieuproductverklaringen in de lift in de Belgische bouwsector

Milieuproductverklaringen in de lift in de Belgische bouwsector

Delen:

Context

De bebouwde omgeving ondergaat momenteel een transitie naar een duurzamere toekomst met belangrijke implicaties voor het milieu en op financieel en sociaal vlak. In het verleden werd al veel aandacht besteed aan de energieprestaties van gebouwen [1]. Aangezien het energiegebruik van woningen significant blijft dalen, kan de totale milieu-impact van gebouwen in de toekomst grotendeels toegewezen worden aan de gebruikte bouwmaterialen. Deze bouwmaterialen hebben immers een impact op het milieu tijdens het productieproces, het transport naar de werf, de bouw en de afbraak van het gebouw. Nieuwe procesontwikkelingen en recyclagemogelijkheden zijn essentieel om dit verder te optimaliseren [2].

Bron:Vandenbroucke M, 2016

De rol van de bebouwde omgeving, en specifiek van bouwmaterialen, om te komen tot een circulaire economie mag niet onderschat worden. Volgens een typologisch onderzoek van de residentiële gebouwen in België zijn bouwmaterialen verantwoordelijk voor 10 tot 30% van de milieu-impact over de hele levenscyclus van een typisch Belgische woning gebouwd voor 2001. Dit aandeel wordt verwacht relatief toe te nemen in de komende jaren, aangezien het aandeel van de energie-gerelateerde milieu-impact doorheen de economische levenscyclus van een gebouw significant zal afnemen dankzij de bouw van, en renovatie tot lage-energie, passieve, energie-neutrale en actieve gebouwen [3]. De manier waarop bouwmaterialen gebruikt worden, zal de duurzaamheid bepalen over de volledige levensduur ervan. Deze factoren gelinkt aan bouwmaterialen worden momenteel nog te weinig belicht.

De ‘Building and Energy Life Cycle Evaluation’ onderzoeksgroep binnen EnergyVille biedt een geïntegreerde aanpak op basis van levenscyclus modellering aan voor de duurzaamheidsprestaties van gebouwen, energieproducten, -technologieën en -systemen. Hiermee willen ze beleidsmakers ondersteunen en optimalisatieprocessen voor ontwerp, productie, transport, installatie/bouw, gebruik, afbraak en recyclage mogelijk maken. De onderzoeksgroep evalueert innovatieve gebouwconcepten en houdt daarbij rekening met de aanpasbaarheid van gebouwen, polyvalent gebruik, de demontage en het hergebruik van bouwmaterialen. Aan de hand van wetenschappelijk onderzoek geeft het team beleidsadvies en ontwikkelt methodes, computerapplicaties en dataplatformen. Hiermee wil het team het belang en de volledige scope van duurzaamheid binnen de stedelijke omgeving belichten.

Het belang van regelgeving en standaardisering

Om de duurzaamheid van gebouwen over hun volledige levenscyclus te analyseren en te verbeteren, wordt dit levenscyclus denken steeds vaker voorgesteld in standaarden en beleidsrichtlijnen. Studies op basis van levenscyclus gericht denken zijn gevoelig aan de veronderstellingen die kunnen gehanteerd worden en kunnen in sommige gevallen misbruikt worden om producten te ‘greenwashen’. Standaardisering van de methodologie is daarom heel belangrijk. Duidelijk gedefinieerde regels garanderen een uniforme basis voor de berekening van de milieu-impact van materialen en een eerlijke vergelijking van producten op gebouw(element) niveau. Het comité CEN/TC350 is verantwoordelijk voor de standaardisering van milieuproductverklaringen (Environmental Product Declarations) of EPD’s (standaard documenten die de milieu-impact van producten beschrijven) van bouwmaterialen. De basisregels worden beschreven in de Europese norm EN15804 [4]. Voor België werd een nationaal supplement toegevoegd voor bouwmaterialen op de Belgische markt [5]. Daarbovenop werd een rekenmethode beschreven om de milieu-impact op gebouwniveau te berekenen in de standaard EN15978. Voor België werd dit toegepast in een specifieke webtool, ontwikkeld door de drie Belgische gewesten, om de milieuprestaties van gebouwen te berekenen: TOTEM.

TOTEM: Tool om de milieu-impact van bouwmaterialen op gebouwniveau te berekenen

In februari 2018 werd de webtool TOTEM (Tool to Optimise the Total Environmental impact of Materials) gelanceerd voor het grote publiek [6].

De webtool maakt het mogelijk de milieu-impact op gebouwniveau te analyseren. De transparante en objectieve tool werd ontwikkeld binnen een samenwerking tussen de drie Belgische gewesten en richt zich op gebouwontwerpers en andere bouwprofessionals. De basis is een methodologie gebaseerd op levenscyclusanalyse (LCA) en expertmodel MMG (Milieugerelateerde Materiaalprestatie van Gebouw(element)en), ontwikkeld door VITO/EnergyVille, KU Leuven en WTCB. Alle milieu-indicatoren worden uitgedrukt in een monetaire waarde en opgeteld tot één score. Dit maakt de interpretatie van de resultaten eenvoudiger.

TOTEM is momenteel gebaseerd op de generieke milieudatabank Ecoinvent (versie 3.3), waarvan bepaalde data werd aangepast aan de Belgische context. Eveneens werd het voorbereidend werk gestart om specifieke EPD’s te integreren in TOTEM. Deze EPD’s moeten geregistreerd worden in de nationale EPD databank voor specifieke milieudata voor bouwmaterialen op de Belgische markt (B-EPD’s).

Het gebruik van TOTEM heeft momenteel nog geen wettelijk verplichtend karakter. Na de lancering in februari 2018 werd de tool geoptimaliseerd en getest. De drie Belgische gewesten monitoren en moedigen het gebruik van de webtool aan, wat uiteindelijk de basis kan vormen voor een wetgevend kader. Bijkomende eigenschappen van TOTEM die onderzocht worden, zijn het linken van het energiegebruik aan de EPB-calculatietool voor de energie-performantie en het binnenklimaat, en de integratie van circulariteit (omkeerbaarheid van gebouwelementen). Onderzoek wordt gevoerd naar benchmarks voor de milieu-impact van gebouwen, die in de toekomst geïmplementeerd kunnen worden in TOTEM.

Programma op maat om EPD's te ontwikkelen voor de Belgische bouwsector

De Federale Overheidsdienst zette een Belgisch EPD programma op, ook B-EPD genoemd [7]. Het voornaamste doel van het Belgische EPD programma is om geïnteresseerde organisaties een kader voor EPD’s aan te bieden in overeenstemming met het Koninklijk Besluit rond milieuboodschappen [8] en deze publiek beschikbaar te stellen. Het B-EPD programma is relevant voor alle bouwproducten die in België in de handel worden gebracht of op de markt worden aangeboden.

Elk jaar worden verschillende informatiesessies georganiseerd om producenten te informeren over de verschillende aspecten en voordelen van B-EPD’s en de details van het ondersteuningsprogramma. Wil u graag deelnemen aan een van deze informatiesessies? Hou dan zeker onze eventpagina in de gaten en registreer gratis voor een van de sessies.

Key takeaways

  • Nieuwe gebouwen worden steeds energie-efficiënter. Het relatieve aandeel van de materialen in de totale milieu-impact van gebouwen wordt daardoor steeds groter. Het is daarom noodzakelijk om een duidelijk zicht te krijgen op de milieuprestaties van bouwmaterialen.

  • In februari 2018 werd de online webtool TOTEM (Tool to Optimise the Total Environmental impact of Materials) gelanceerd. Voorbereidend werk is gestart om specifieke milieuproductverklaringen of B-EPD’s (Environmental Product Declarations) te integreren TOTEM.

  • De federale overheidsdienst zette een Belgisch EPD programma op, ook B-EPD genoemd. Dit portaal biedt geïnteresseerde organisaties een kader voor de ontwikkeling van B-EPD’s in overeenstemming met het Koninklijk Besluit rond milieuboodschappen.

  • Het B-EPD-ondersteuningsprogramma van VITO/EnergyVille, ondersteunt producenten van bouwmaterialen in de ontwikkeling van B-EPD’s die geïntegreerd kunnen worden in TOTEM:

    • Het opmaken van een B-EPD is nu betaalbaar en aantrekkelijker dan ooit.

    • Producenten van bouwmaterialen die zich positief willen differentiëren als competitief voordeel, kunnen gebruik maken van de kansen die B-EPD’s bieden.

Referenties

[1] https://ec.europa.eu/info/news/new-energy-performance-buildings-directi…

[2] Passer, A., Kreiner, H. & Maydl, P. (2012). Assessment of the environmental performance of buildings: A critical evaluation of the influence of technical building equipment on residential buildings. The International. Journal of Life Cycle Assessment, 17, pp. 1116-1130

[3] https://www.ovam.be/achtergrond-mmg

[4] EN15804:2012+A2:2019

[5] NBN/DTD B 08-001:2017

[6] https://www.totem-building.be/

[7] https://emis.vito.be/sites/emis.vito.be/files/legislation/1125/2014/sb1…

[8] https://www.health.belgium.be/en/belgian-epd-programme-b-epd

Delen:

Dit is een artikel van:

EnergyVille

Bijna elke week duikt er ergens ter wereld een nieuwe humanoïde robot op, en telkens lijkt de robotbutler van de toekomst nog maar een paar updates verwijderd. Robotica-experten Bram Vanderborght en Francis wyffels geven een inkijk in de uitdagingen binnen hun vakgebied.

Tussen verbazingwekkende demo’s met robots en de realiteit gaapt een enorme kloof. Kunnen en moeten we die dichten? En kan Europa opboksen tegen Amerikaanse en Chinese concurrentie?

Gaat jouw gsm-kabel ook élke keer kapot… op exact dezelfde plek? Materiaalingenieur Wim Deferme van UHasselt werkt aan een oplossing die dit probleem voorgoed kan oplossen.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Stikstof in jouw urine kan vieze geurtjes in de riolering bestrijden. Iris De Corte, doctoraatsstudente aan de Universiteit Antwerpen, onderzoekt hoe deze stikstof op een efficiënte manier kan worden gedoseerd om zoveel mogelijk geuroverlast te vermijden.

‘Licht het op, laadt het op, werkt het op stroom? Dan moet je recupellen!’ De campagnes van Recupel zijn niet zo memorabel als die met de plastic kip in de pmd-zak, maar ze blijven toch hangen. Jammer genoeg is recupellen niet de laatste stap naar een circulaire economie, maar de eerste. In het KU Leuven Instituut voor Duurzame Metalen en Mineralen werken ze aan de vervolgstappen – met robots.

Wanneer een motor van een drone uitvalt, vertellen zijn sensoren niet meteen wat er mis is. Door hun metingen te combineren met wat we al weten over hoe de drone zich hoort te gedragen, kunnen we ontdekken wat er veranderd is en op tijd bijsturen. 

Van de bosbranden die deze zomer Europa teisterden tot elektrische wagens die moeilijker te blussen vallen: er komen nieuwe uitdagingen af op onze brandweerkorpsen. Technologieën die gaan van robots en drones tot satellietbeelden en voorspellende modellen helpen om branden beter te blussen, en soms ook te voorkomen.

Vanaf dinsdag 20 oktober tot 7 november kan je in de Nekkerhal in Mechelen zelf beleven welke innovatieve oplossingen wetenschap en technologie vandaag voor jou in petto hebben. Flanders Next is de naam van de expo die de blikvanger is van het FTI festival. Een maand lang staat ook in andere steden Vlaamse innovatie centraal. Eos vroeg aan minister-president Matthias Diependaele wanneer het technologiefesival voor hem geslaagd is.

Robotica-expert Abeje Mersha bouwt een vloot innovatieve drones voor civiele doeleinden, die zelfs levens kunnen redden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven