Pech met echo's

Pech met echo's

Delen:

Nog net voor de tweede lockdown verdedigde mijn doctoraatsstudent zijn proefschrift. Wat normaal een groot evenement moest zijn voor collega’s, familie en vrienden werd een videoconferentie met een zeer beperkt livepubliek. Voor de juryleden uit Engeland en Frankrijk was reizen uitgesloten, dus zij legden hem van een afstand op de rooster. Om het gebeuren toch wat cachet te geven presenteerde de student in de mooie promotiezaal van de VUB. De microfoon van zijn laptop capteerde zijn stem. So far so good.

Maar ergens liep het mis. Om de jury goed te kunnen verstaan, had de student zijn computer verbonden met de luidsprekers in de zaal. Toen de vragen van de juryleden weergalmden, capteerde de microfoon van zijn laptop ook die stemmen. De jury hoorde zichzelf nu in de call met vertraging: een zogenoemde feedback loop creëerde een echo. Onder een brug kunnen echo’s van je geroep fijn zijn, maar in deze context was het effect zeer storend.

De student kon het snel oplossen door de laptop los te koppelen. Maar waarom eigenlijk? Wanneer de stemmen van de jury uit de boxen van zijn laptop komen, registreert de microfoon die evengoed en kunnen de geluiden toch opnieuw de ether ingaan? En waarom stelt zich geen probleem wanneer je jouw telefoon op speaker zet, om handenvrij te bellen in de auto?

Een welkom geschenk in tijden van lockdown is een koptelefoon met noise cancellation

Het antwoord schuilt in ingenieuze wiskunde. De echo komt voort uit de vertraging die optreedt. Een vertraging van minder dan 25 milliseconden is voor ons niet detecteerbaar. Wanneer we rond de 55 milliseconden zitten, klinkt het alsof je praat in een grote lege kamer. Wanneer de vertraging groter is dan dat, wordt de echo al gauw te storend om nog een normaal gesprek te voeren.

Als het toestel waarmee de call gebeurt geluid ontvangt via zowel de luidspreker als de microfoon, dan kan het die twee bronnen op elkaar afstemmen. Een laptop kan de inkomende geluidsstroom die door zijn luidsprekers komt én het geluid dat hij via de microfoon opneemt tegelijk monitoren. Als het toestel dan een kopie van de inkomende stroom ontdekt in wat het moet versturen, zal het die er eerst vanaf trekken. Dat proces staat bekend als acoustic echo cancellation.

De wiskundige theorie hiervoor werd begin jaren 1960 ontwikkeld door Bell Labs. Aanvankelijk verstuurde men de signalen van beide communicerende personen op verschillende frequenties, maar dat verkleinde de bandbreedte gevoelig. De daaropvolgende oplossing bestond erin om de vertraging op de lijn te meten nog voordat de connectie tot stand kwam. Het opgenomen signaal werd dan rechtstreeks, maar ook via een zogenoemde delay line, verstuurd. Dat signaal kon worden gebruikt om de echo te vernietigen.

Sindsdien kwamen nog heel wat verbeteringen uit de bus. Echo onderdrukken blijft moeilijk. Je toestel weet niet altijd hoeveel vertraging optreedt en door onder andere omgevingsgeluiden is het echosignaal niet noodzakelijk hetzelfde als het inkomende signaal. Het toestel moet het originele signaal daarom eigenlijk schatten. Zo wordt trouwens elk verstuurd en ontvangen signaal ook eerst ontdaan van ruis, wat men acoustic noise cancellation noemt.

Dat doet dan weer een ander belletje rinkelen. Een welkom geschenk in tijden van lockdown is een koptelefoon met noise cancellation. Deze toestellen hebben naast hun luidspreker in de hoofdtelefoon ook microfoontjes zitten die het omgevingsgeluid opvangen en ‘tegengesteld’ uitzenden in je oor. Ze maken daarbij gebruik van het feit dat geluid uit golven bestaat. Ze introduceren een zogenaamd faseverschil en zorgen er zo voor dat het omgevingsgeluid wordt opgeheven. Dat lukt al beter met monotone geluiden dan met onverwachtse geluidspieken.

Daarom klinkt een applaus via videocall helaas niet zo indrukwekkend als in het echt. Wat een pech voor mijn student! Al kan ik hem verzekeren dat het luid en welverdiend was.

Delen:

Bijna elke week duikt er ergens ter wereld een nieuwe humanoïde robot op, en telkens lijkt de robotbutler van de toekomst nog maar een paar updates verwijderd. Robotica-experten Bram Vanderborght en Francis wyffels geven een inkijk in de uitdagingen binnen hun vakgebied.

Tussen verbazingwekkende demo’s met robots en de realiteit gaapt een enorme kloof. Kunnen en moeten we die dichten? En kan Europa opboksen tegen Amerikaanse en Chinese concurrentie?

Gaat jouw gsm-kabel ook élke keer kapot… op exact dezelfde plek? Materiaalingenieur Wim Deferme van UHasselt werkt aan een oplossing die dit probleem voorgoed kan oplossen.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Stikstof in jouw urine kan vieze geurtjes in de riolering bestrijden. Iris De Corte, doctoraatsstudente aan de Universiteit Antwerpen, onderzoekt hoe deze stikstof op een efficiënte manier kan worden gedoseerd om zoveel mogelijk geuroverlast te vermijden.

‘Licht het op, laadt het op, werkt het op stroom? Dan moet je recupellen!’ De campagnes van Recupel zijn niet zo memorabel als die met de plastic kip in de pmd-zak, maar ze blijven toch hangen. Jammer genoeg is recupellen niet de laatste stap naar een circulaire economie, maar de eerste. In het KU Leuven Instituut voor Duurzame Metalen en Mineralen werken ze aan de vervolgstappen – met robots.

Wanneer een motor van een drone uitvalt, vertellen zijn sensoren niet meteen wat er mis is. Door hun metingen te combineren met wat we al weten over hoe de drone zich hoort te gedragen, kunnen we ontdekken wat er veranderd is en op tijd bijsturen. 

Van de bosbranden die deze zomer Europa teisterden tot elektrische wagens die moeilijker te blussen vallen: er komen nieuwe uitdagingen af op onze brandweerkorpsen. Technologieën die gaan van robots en drones tot satellietbeelden en voorspellende modellen helpen om branden beter te blussen, en soms ook te voorkomen.

Vanaf dinsdag 20 oktober tot 7 november kan je in de Nekkerhal in Mechelen zelf beleven welke innovatieve oplossingen wetenschap en technologie vandaag voor jou in petto hebben. Flanders Next is de naam van de expo die de blikvanger is van het FTI festival. Een maand lang staat ook in andere steden Vlaamse innovatie centraal. Eos vroeg aan minister-president Matthias Diependaele wanneer het technologiefesival voor hem geslaagd is.

Robotica-expert Abeje Mersha bouwt een vloot innovatieve drones voor civiele doeleinden, die zelfs levens kunnen redden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven