Er heerst ongerustheid over sojabonen: vrouwen zijn bang dat voedingsmiddelen op basis van soja het risico op borstkanker vergroten. Hoe zit dat juist?
Wat weten we hierover?
Hoe langer je wordt blootgesteld aan het hormoon oestrogeen, hoe groter de kans op borstkanker. Een vroege eerste menstruatie, een late menopauze en hormoonsubstitutietherapie in de menopauze: het zorgt allemaal voor een langere blootstelling aan oestrogeen en vergroot daarom de kans op borstkanker een heel klein beetje.
Sojabonen bevatten stoffen die structureel verwant zijn aan oestrogeen: men noemt ze plantaardige oestrogenen of isoflavonen. Heb je dan ook meer kans op borstkanker als je producten eet op basis van sojabonen, zoals tofu, tempé, sojasaus en sojadrankjes? Nogal wat vrouwen maken zich daar zorgen over. (1)
Wat weten we momenteel?
Wat zit er in sojabonen?
Gedroogde sojabonen bestaan uit:
- 38% plantaardige eiwitten;
- 17% vetten;
- 26% koolhydraten;
- 10% water.
Sojabonen zijn ook rijk aan vitamines en mineralen. De vetten in sojabonen zijn gezonde, onverzadigde vetten. Die zijn beter om hart- en vaatziekten te voorkomen dan verzadigde vetzuren.
Er zijn dus geen wetenschappelijke argumenten om sojabonen te weren uit je voeding (2). Zelfs integendeel: voedingsmiddelen op basis van sojabonen zijn gezond, en je kan ze zonder problemen regelmatig ter vervanging van vlees eten (3).
Onderzoek
Een aantal grote overzichtsstudies bevestigen dat. Een overzichtsstudie is een analyse van verschillende studies over hetzelfde onderwerp.
Eén studie ging na of regelmatig sojabonen eten de kans op borstkanker kan vergroten bij vrouwen (4). Daarvoor namen de onderzoekers 23 cohortstudies onder de loep. Bij zo’n cohortstudie volgen onderzoekers de deelnemers jarenlang en houden ze de gevallen van kanker nauwkeurig bij. Nadien brengen ze de kankers in verband met de voeding die bij de start van de studie geregistreerd werd. Voor deze 23 cohortstudies werden in totaal 330.826 vrouwen gevolgd. Wat bleek?
- Het regelmatig vervangen van dierlijke eiwitten uit vlees door plantaardige soja-eiwitten ging samen met:
- 12% minder kans op overlijden door kanker;
- 15% minder kans op overlijden door hartziekten.
- De kans op overlijden door borstkanker daalde zelfs met 12% voor elke 5 gram soja-eiwit die de vrouwen per dag aten.
De onderzoekers konden regelmatig soja eten dus niet linken aan (borst)kanker en hartziekten.
Een andere overzichtsstudie toont aan dat vrouwen die borstkanker hebben (gehad) en geregeld sojaproducten eten, niet vaker hervallen (5).
Conclusie
In sojabonen zitten plantaardige oestrogenen. Hoewel een hoge blootstelling aan oestrogeen het risico op borstkanker een klein beetje verhoogt, geldt dat niet voor voedingsproducten op basis van sojabonen, zoals tofu, tempeh of sojadrankjes. Borstkankers komen niet vaker voor bij vrouwen die dagelijks soja eten. Ook vrouwen die borstkanker hebben gehad, hervallen niet vaker als ze dagelijks soja eten. Sojaproducten zijn gezond en geschikte vleesvervangers.
Referenties
(1) Vraag van een arts uit een Kempens ziekenhuis
(2) Stichting tegen Kanker. Voeding.
(3) Gezond Leven. Hoe gezond is soja?
(4) Nachvak SM, Moradi S, Anjom-Shoae J, et al. Soy, Soy Isoflavones, and Protein Intake in Relation to Mortality from All Causes, Cancers, and Cardiovascular Diseases: A Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis of Prospective Cohort Studies. J Acad Nutr Diet 2019;119(9):1483-1500.e17.
(5) Stordal B, Harvie M, Antoniou M et al. Breast cancer risk and prevention in 2024: An overview from the Breast Cancer UK - Breast Cancer Prevention Conference. Cancer Med 2024;13:e70255.
*Deze factcheck kwam tot stand dankzij het Misinformation Rapid Response Team, een samenwerking tussen Gezondheid en Wetenschap, Factcheck.Vlaanderen en verschillende ziekenhuizen.
