Sommige vogels klinken even luid als kettingzagen en drilboren. Hoe en waarom doen ze dat?
Foto: De roodpootseriema (links) en de naaktkeelklokvogel (rechts).
Onderzoekers Jeff Podos en João C.T. Menezes van de Universiteit van Massachusetts wilden nagaan of fysieke kenmerken van vogels kunnen voorspellen hoe luid hun roep is.
Een eenvoudige methode om het volume van een vogelroep te meten, is door de vogel waarin je geïnteresseerd bent te vangen, hem mee te nemen naar het laboratorium en daar gecontroleerde experimenten uit te voeren. Maar dat is niet praktisch, vooral wanneer je internationaal werkt en grote aantallen vogels met elkaar wil vergelijken.
Fundamenteel basisonderzoek
De onderzoekers trokken dan maar het veld in, meer bepaald in de omgeving van de universiteit in Massachusetts en in heel Brazilië. Ze slaagden erin om betrouwbare volumegegevens te verzamelen over 123 soorten. Van 113 daarvan was het geluidsvolume nog nooit eerder in kaart gebracht, omdat draagbare hoge resolutie geluidsmeters en nauwkeurige laserafstandsmeters die zowel het volume van geluid als de afstand die geluid aflegt op betrouwbare wijze in het veld kunnen meten tot voor kort niet bestonden. En beide metingen zijn nodig omdat het volume van de roep van vogels afhankelijk is van de afstand: een kreet die van dichtbij oorverdovend is, is op een paar honderd meter afstand soms nauwelijks nog waarneembaar.
‘We hebben het aantal soorten waarvoor volumegegevens beschikbaar zijn aanzienlijk kunnen vergroten’, vertelt Podos. ‘Dit is fundamenteel basisonderzoek dat nog niemand anders op deze schaal heeft weten te verrichten, en dat leidt tot allerlei andere vragen die we nog verder kunnen onderzoeken.’
Kettingzagen en drilboren
Wat ze tot nu toe ontdekten, is dat er een enorme variabiliteit bestaat in het volume van vogelgeluiden. Een kolibrie produceert nauwelijks 64 decibel, wat ongeveer overeenkomt met het volume van een normaal gesprek. Maar zowel de naaktkeelklokvogel en de roodpootseriema bereikten het hoogste volume van meer dan 120 decibel – luider dan dat van draaiende kettingzagen en drilboren. Zij zijn de twee grootste kanshebbers voor de titel van 's werelds luidste vogel.
Video's: Zo klinken de naaktkeelklokvogel (boven) en de roodpootseriema (onder).
Ze ontdekten ook, zoals te verwachten viel, dat de luidste vogels doorgaans groter zijn, met sterkere spieren die mogelijk zorgen voor een grotere luchtcompressie en daarmee een explosief volume. En dat ze ook bredere snavelopeningen hebben, net zoals de brede klankbeker van bijvoorbeeld een trompet het volume ervan helpt versterken.
Maar waarom?
De intrigerende vraag waarom sommige vogels zo ontzettend veel kabaal kunnen maken, wisten de onderzoekers nog niet te beantwoorden. Menezes en Podos hadden enkele hypotheses opgesteld: dat de luidste vogels zwakkere vliegers zouden zijn waarbij het volume hun beperkte mobiliteit zou compenseren, dat ze in dichte bossen zouden leven waardoor de vogels elkaar minder goed zouden kunnen zien, dat ze polygaam zouden zijn en dat hoe verder hun paringsroep zou reiken, hoe meer partners ze vermoedelijk zouden aantrekken. Maar daarvoor is meer onderzoek nodig.
‘We weten nu een deel van het ‘hoe’, vertelt Menezes. ‘Grotere lichamen en bredere snavels. Maar we moeten het ‘waarom’ nog ontdekken. We hebben waarschijnlijk nog veel meer gegevens van veel meer soorten nodig om te kunnen ontrafelen wat er op ecologisch en evolutionair vlak een rol speelt.’
Dat vindt Podos prima. Hij kijkt ernaar uit om weer het veld in te gaan. ‘Dit soort werk kun je niet in het lab doen of door gegevens van het internet te schrapen. Je moet de wereld in om alles zorgvuldig te observerenen.’
