Een aan-uitknop voor de biologische klok

Een aan-uitknop voor de biologische klok

Delen:

Het leven op aarde volgt een 24-uurscyclus van dag en nacht, licht en donker, warm en koud. De biologische klok in ons lichaam stelt zich op die schommelingen af. Dat gebeurt onder andere door eiwitten te produceren of af te breken. Nachtwerk, reizen tussen tijdzones of de omschakeling tussen winter- en zomertijd kunnen de klok verstoren. Dat kan schadelijk zijn voor de gezondheid.

De laatste jaren is het duidelijk geworden dat onze biologische klok in alle lichaamscellen zit en dat ze soms alleen lokaal verkeerd loopt, in organen of weefsels. Wetenschappers weten nog niet goed over hoe de cellen die schommelingen precies coördineren of wat het met ons lichaam doet als een orgaan uit de pas loopt.

Nederlandse en Japanse onderzoekers willen die lokale problemen beter kunnen bestuderen – en uiteindelijk ook behandelen. Ze ontwikkelden longdaysine, een stof die bepaalde enzymes blokkeert en zo de biologische klok kan vertragen tot een cyclus van maar liefst 48 uur. Die stof voorzagen ze vervolgens van een soort schakelaar die de onderzoekers met licht kunnen bedienen. Op die manier kunnen ze de biologische klok heel lokaal in het lichaam verzetten.

Bestraling met violet licht vertraagt het dagelijkse ritme van een lichtgevoelige molecule van 24 naar 28 uur, groen licht stopt dat effect. Credit: Issey Takahashi

Voorlopig voeren de onderzoekers alleen experimenten in gekweekte cellen. Zetten ze de schakelaar aan, dan kunnen ze de dagelijkse cyclus van de cellen oprekken van 24 tot 28 uur. Zetten ze die weer af, dan keert de klok terug naar haar normale 24-uurscyclus. In een volgende stap willen de onderzoekers het longdaysine met schakelaar testen in muizen.

Bron: Wiktor Szymanski (UMC Groningen) en Ben Feringa (RU Groningen)

Delen:

We weten al lang dat anatomisch moderne mensen en Neanderthalers zich onderling hebben voortgeplant, maar wetenschappers zijn nog altijd aan het uitzoeken hoe die erfenis onze genetica beïnvloedt.

Minder dan de helft van de embryo’s die bij ivf worden teruggeplaatst, leidt tot een zwangerschap. Artsen kiezen ze nog altijd vooral op basis van hoe ze eruitzien. Toch stuurt elk embryo piepkleine pakketjes vol moleculaire boodschappen uit. Wij leerden die boodschappen lezen uit één druppel vocht die normaal in de vuilnisbak belandt, en ontdekten dat ze helpen voorspellen welk embryo de meeste kans heeft om in te nestelen.

Muizen die eerder met een spoelworm werden geïnfecteerd, reageren minder heftig op een gevaarlijk griepvirus. Wat kunnen we daaruit leren?

Van een eenvoudig prikje tot een heuse operatie: doneren kan op meer manieren dan je denkt. Maar wat kan je eigenlijk allemaal afstaan, en hoe gaat dat in zijn werk?

Een doktersafspraak inplannen, je medisch dossier inkijken, of die onverklaarbare hoestsymptomen eens opzoeken: we beheren onze eigen gezondheidszorg steeds meer online. Toch als je daar de middelen, digitale en taalvaardigheden toe hebt. Want wat als die digitalisering net een muur vormt tussen jou en je hulpverlener?

De boevengildes zitten nooit stil, maar de mensen die jacht op hen maken gelukkig ook niet. De forensische wetenschap maakt overuren en komt onder meer met celisolerende lasers, eiwitidentificatie en de bestudering van genen die pas na de dood actief worden. Zo komen verkrachters en moordenaars steeds vaker van een koude kermis thuis.

In een bloedstaal zitten miljoenen cellen, elk met hun eigen kenmerken en functie. Door met behulp van licht al die cellen één voor één te analyseren, kunnen we patronen ontdekken die artsen helpen om ziektes sneller en beter te herkennen.

Ben jij altijd rond dezelfde periode verkouden, of heb je vooral last van je neus na het maaien van je gazon? Christine Breynaert, allergoloog aan KU Leuven, legt uit hoe je het verschil kan herkennen tussen een verkoudheid en een allergie.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Sinds 12 augustus is de samenstelling van je beker afhaalkoffie veranderd. Sinds die dag trad namelijk een Europees verbod op pfas in voedselverpakkingen in werking voor afhaalbakjes, koffiebekers en andere materialen die met voedsel in contact komen.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven