Een ingenieuze bacteriële bouwsteen maakt vaccinproductie nóg sneller

Een ingenieuze bacteriële bouwsteen maakt vaccinproductie nóg sneller

Delen:

Hoe maak je snel een goedkoop vaccin in tijden van nood, dat bovendien ook makkelijk verspreid kan worden in afgelegen gebieden? ‘Less is more’ dachten Amerikaanse onderzoekers daarover. Ze gebruikten een gemodificeerde bacteriestam, met dertig procent minder genen, als bouwsteen. Deze bacteriestam treedt dan op als vaccin, mits enkele ingenieuze ingrepen.

Zo gaven ze de gestripte bacteriestam een stukje DNA met instructies om meer dan tweehonderd ‘immunogenen’ te plaatsen op hun buitenkant. Immunogenen zijn kleinere onderdelen van een ziekteverwekker (een andere bacterie of virus) die in je lichaam een sterke immuunrespons opwekken. De genetische code voor die immunogenen pasten de onderzoekers herhaaldelijk aan tot ze de meest werkzame hadden gevonden. Dit is eigenlijk ‘synthetische’ biologie: DNA-code zélf schrijven in plaats van ze enkel te analyseren.

De versimpelde bacteriën hebben nu weinig achtergrondruis aan hun buitenoppervlak (door hun verkleind aantal genen), maar wel grote aantallen van net die immunogenen die je lichaam nodig heeft om zich voor te bereiden op een échte ontmoeting met de ziekteverwekker in kwestie. Vervolgens worden de bacteriën gedood en onder die vorm ingezet als vaccins.

Traditionele vaccins opgemaakt uit dode bacteriën (‘killed whole-cell’ vaccins genoemd) bestaan al meer dan honderd jaar. Denk maar aan het vaccin tegen de cholerabacterie, die diarree veroorzaakt. Zo’n traditioneel vaccin bestaat uit dode en dus onschadelijke cholerabacteriën. In die zin is het gebruik van bacteriën in vaccins dus niet aan zijn proefstuk toe.

Minder dan 1 dollar

De waarde van dit nieuwe systeem is volgens de onderzoekers meervoudig. Het is modulair, wat betekent dat vaccinologen kunnen kiezen welke immunogenen ze gebruiken. Dat maakt vaccinproductie mogelijk voor een resem ziekteverwekkers. Eén systeem dus, maar onnoemelijk veel vaccins. Zo’n vaccinsysteem noemt men een vaccinplatform.

Bovendien is de productie, eens een immunogen gekozen is, binnen de drie weken voltooid. Die korte productietijd is essentieel tijdens pandemieën, vertellen de betrokken wetenschappers. Het ligt ook ver onder de honderd-dagen-limiet die veel regeringen hebben vooropgesteld voor de productie van nieuwe vaccins, als respons na de meest recente pandemie.

Het is daarnaast ook een goedkoop platform, waarbij één vaccindosis veel minder dan 1 dollar zou kosten – een vereiste voor haalbare verspreiding in armere gebieden én voor de bescherming van (landbouw)dieren en consumenten.

De vaccins hebben daarbovenop geen bewaarstap nodig in de frigo of diepvries, wat de verspreiding in afgelegen gebieden ten goede komt. Dat verschilt onder meer van de mRNA vaccins die tijdens de covid19-pandemie werden gebruikt. Daarnaast berust de productie van de nieuwe vaccins op processen die makkelijk toepasbaar zijn in bestaande productiecentra, omdat ze gebruik maken van vertrouwde processen.

Let wel: deze nieuwe generatie van vaccins moet nog steeds getest worden in diermodellen en proefpersonen. Enkel zo weten onderzoekers zeker dat je lichaam de nodige antilichamen zal aanmaken als reactie tegen de immunogenen. Deze dierproeven en klinische studies zullen wel veel sneller kunnen worden opgestart, omdat net de productie van de kandidaat-vaccins zo vlot verloopt.

Delen:

Muizen die eerder met een spoelworm werden geïnfecteerd, reageren minder heftig op een gevaarlijk griepvirus. Wat kunnen we daaruit leren?

Van een eenvoudig prikje tot een heuse operatie: doneren kan op meer manieren dan je denkt. Maar wat kan je eigenlijk allemaal afstaan, en hoe gaat dat in zijn werk?

Een doktersafspraak inplannen, je medisch dossier inkijken, of die onverklaarbare hoestsymptomen eens opzoeken: we beheren onze eigen gezondheidszorg steeds meer online. Toch als je daar de middelen, digitale en taalvaardigheden toe hebt. Want wat als die digitalisering net een muur vormt tussen jou en je hulpverlener?

De boevengildes zitten nooit stil, maar de mensen die jacht op hen maken gelukkig ook niet. De forensische wetenschap maakt overuren en komt onder meer met celisolerende lasers, eiwitidentificatie en de bestudering van genen die pas na de dood actief worden. Zo komen verkrachters en moordenaars steeds vaker van een koude kermis thuis.

In een bloedstaal zitten miljoenen cellen, elk met hun eigen kenmerken en functie. Door met behulp van licht al die cellen één voor één te analyseren, kunnen we patronen ontdekken die artsen helpen om ziektes sneller en beter te herkennen.

Ben jij altijd rond dezelfde periode verkouden, of heb je vooral last van je neus na het maaien van je gazon? Christine Breynaert, allergoloog aan KU Leuven, legt uit hoe je het verschil kan herkennen tussen een verkoudheid en een allergie.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Sinds 12 augustus is de samenstelling van je beker afhaalkoffie veranderd. Sinds die dag trad namelijk een Europees verbod op pfas in voedselverpakkingen in werking voor afhaalbakjes, koffiebekers en andere materialen die met voedsel in contact komen.

Volgens het Departement Zorg heeft een besmetting met het westnijlvirus in Vlaanderen het leven gekost aan twee mensen. Het gaat om personen die behoorden tot een risicogroep voor een ernstig ziekteverloop. Wat moet u weten over deze door muggen overgedragen ziekte?

Dit is een artikel van: Scientific American

Onderzoekers van de TU Delft bootsen de unieke verbinding tussen botten en pezen in het menselijk lichaam nauwkeurig na.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven