‘Eeneiig’ zit in het DNA

‘Eeneiig’ zit in het DNA

Delen:

Ze mogen dan voortkomen uit dezelfde bevruchte eicel (zygote), toch zijn er wel degelijk genetische verschillen tussen identieke twee- of meerlingen. Of die kunnen er zijn, in de vorm van mutaties in het DNA ontstaan tijdens de prilste embryonale fase. Het zijn er gemiddeld vijf, ontdekten IJslandse onderzoekers begin dit jaar. Maar de spreiding is groot: er zijn identieke tweelingen die meer dan honderd mutaties van elkaar verschillen, en er zijn er die genetisch honderd procent identiek zijn (nul mutaties verschil).

Nu blijkt er ook zoiets te bestaan als een watermerk voor identieke meerlingen, een vingerafdruk in het DNA die alleen identieke meerlingen bezitten (en die meereiige meerlingen dus ontberen). Dat heeft een internationaal team van biologen ontdekt. De vingerafdruk bevindt zich wel niet op het genetische, maar op het epigenetische niveau, waar zich een chemisch mechanisme bevindt dat het DNA ongewijzigd laat maar dat genen bijvoorbeeld wel kan aan- of uitzetten.

De biologen onderzochten liefst 450.000 verschillende plaatsen in het volledige DNA (het genoom) bij zowel eeneiige als twee-eiige tweelingen. Ze deden hiervoor een beroep op bestaande (eerder gepubliceerde) genoomanalyses bij zesduizend tweelingen. Door identieke met niet-identieke tweelingen te vergelijken konden ze epigenetische veranderingen ten gevolge van een verschillende baarmoeder waarin de embryo’s zich ontwikkelen, uitsluiten.

Op welgeteld 834 plekken in het genoom vonden de onderzoekers ‘epigenetische markers’ die de identieke tweelingen in de studie deelden, en die niet voorkwamen bij de niet-identieke tweelingen. De specifieke markers werden zowel gevonden bij jonge als bij oude eeneiigen, van Finland tot Australië en dit in diverse celtypes. Dat liet de biologen zelfs toe een heuse DNA-test te ontwikkelen om een identieke tweeling of meerling te kunnen herkennen – weliswaar met een betrouwbaarheid beperkt tot 80 procent.

Welke invloed de epigenetische vingerafdruk heeft op de genetica van identieke twee- en meerlingen en hun lichamelijke ontwikkeling en gezondheid (en of die er überhaupt is), dat is vooralsnog niet duidelijk.

Bron: Nancy Segal, California State University, VS in Nature Communications

Delen:

Uit nieuw onderzoek blijkt dat mensen die na een COVID-vaccinatie hogere koorts krijgen, vaak vergelijkbare darmkenmerken vertonen.

Wereldwijd doemen steeds meer bacteriën op die zich niet langer door antibiotica laten tegenhouden. Om deze gevaarlijke infecties te bestrijden, richten onderzoekers hun pijlen nu op speciale virussen die de ziektekiemen alsnog uitschakelen, zogeheten bacteriofagen. Ondanks dat artsen ze al decennia als therapie kunnen gebruiken, heeft hun toepassing een apart randje: ze moet zichzelf nog steeds bewijzen.

Vrouwen leven langer dan mannen, maar vaak minder lang in goede gezondheid. Rond de menopauze lijkt er iets te kantelen: niet alleen in de hormonen, maar in het hele lichaam. Steeds duidelijker wordt dat de eierstokken hierin een grote rol spelen. Maar hoe precies? In Berlijn onderzoeken wetenschappers een diertje dat hier meer inzicht in geeft: de naakte molrat.

Wie een leven lang gezonde keuzes maakt krijgt toch soms kanker. En wie er alle mogelijke kantjes vanaf loopt soms niet. In zijn boek Waarom we kanker krijgen en wat we eraan kunnen doen legt Philippe Westerlinck, radiotherapeut-oncoloog en wetenschappelijk onderzoeker aan het Universitair Ziekenhuis in Luik, in detail uit hoe dat komt en waarom het vaak de moeite loont om te proberen je risico te beperken.

Voor vrouwen die door vulvakanker een deel van hun clitoris kwijtraken, is nu eindelijk een reconstructie mogelijk waarbij ook de seksuele functie behouden blijft.

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde 2026 wordt gezamenlijk toegekend aan Karl Deisseroth (Verenigde Staten), Peter Hegemann (Duitsland) en Georg Nagel (Duitsland) voor de ontwikkeling van optogenetica, een methode waarmee kan worden aangetoond hoe zenuwcellen herinneringen, gevoelens en gedragingen in het levende brein vormgeven.

Hoe verschillend is elk lichaam? Open een anatomieboek en je ziet een menselijk lichaam met botten die op een vaste plaats zitten, organen met een vaste vorm en bloedvaten die netjes een uitgetekende route volgen. Maar bestaat er iets als een standaardlichaam? Het antwoord is eenvoudig: nee.

Begrijpen hoe de hersenen herinneringen, gevoelens en gedrag vormen, is al jaren een droom van onderzoekers. Karl Deisseroth, Peter Hegemann en Georg Nagel ontvangen de Nobelprijs voor Geneeskunde 2026 voor hun ontdekkingen die leidden tot optogenetica. Met deze techniek kunnen onderzoekers zenuwcellen in levende hersenen gericht aan- en uitzetten.

Er is geen behandeling voor mazelen. Antivirale middelen hebben geen vat op het mazelenvirus. Daarom is vaccinatie zo cruciaal.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven