Hersenstumoren en aandachts- en concentratieproblemen: de verborgen link

Hersenstumoren en aandachts- en concentratieproblemen: de verborgen link

Delen:

Beeld: Laurien de Roeck

Bijna iedereen kent wel iemand die behandeld werd voor kanker, maar weinigen onder ons kennen de exacte laattijdige gevolgen van een (hersen)tumor en zijn behandeling.

Lindsey, die twee jaar geleden een operatie, bestralingsbehandeling en chemotherapie onderging voor een hersentumor, ervaart de gevolgen daarvan nog elke dag. Die leiden tot veel frustratie bij zichzelf en tot onbegrip in haar omgeving. Gisteren stond ze in de winkel zonder zich te herinneren wat ze nodig had, vanmiddag lukte het haar niet om een boek te lezen omdat ze zich niet kon concentreren en vanmorgen stond ze op school zonder de boekentas van haar dochter omdat die haar om hulp gevraagd had met haar schoenen terwijl Lindsey de auto inlaadde.

Lindseys geheugen-, aandacht- en concentratieproblemen maken deel uit van de cognitieve problemen die maar liefst zestig procent van de hersentumorpatiënten na hun behandeling ervaren. Helaas zijn de precieze mechanismen die aanleiding geven tot deze klachten nog onbekend. We weten niet welke hersengebieden verantwoordelijk zijn, noch of de schade aan de hersenen veroorzaakt wordt door de tumor, de bestralingsbehandeling, de chemotherapie of een combinatie hiervan.

Hersenen als telefoonbedrading

Eerdere studies hebben aangetoond dat de complexiteit van deze cognitieve problemen niet toe te schrijven is aan één specifiek hersengebied. Daarom zijn we er binnen ons onderzoek vanuit gegaan dat de hersenen functioneren als een netwerk. Misschien herinner je je nog het spelletje ‘telefoontje’ van bij de jeugdbeweging of de speelplaats. Iedereen in een kring houdt elkaars handen vast en je ‘belt’ naar elkaar door in de hand van je buur te knijpen die de boodschap doorgaf aan de volgende. Onze hersenen werken op een vergelijkbare manier, waarbij neuronen signalen doorgeven via witte stofbanen of axonen. Wanneer een schakel in dit netwerk beschadigd raakt door een tumor of bestralingsbehandeling, wordt de informatieoverdracht verstoord. Dat kan leiden tot cognitieve problemen. In ons onderzoek wilden we ook nagaan of bepaalde schakels in dit netwerk belangrijker zijn dan andere. Zijn dat de zogeheten hubs – schakels die met veel andere schakels of hersengebieden verbonden zijn?

We ontdekten dat hogere bestralingsdoses aan de sterkste schakels samenhangen met slechtere cognitieve prestaties

Om dit te onderzoeken hebben we vijftig patiënten met een hersentumor vergeleken met vijftig gezonde personen met dezelfde leeftijd, opleiding en geslacht. Deze honderd mensen ondergingen aandachts- en geheugentesten en een gespecialiseerde MRI-scan, die de witte stofbanen van de hersenen in beeld brengt. Zo hebben we de ‘netwerken’ van deze personen in kaart gebracht en de belangrijkste schakels geïdentificeerd. Vervolgens werd per hersenregio nagegaan of een hogere bestralingsdosis op die regio samenhangt met slechtere scores op de aandachts- en concentratietesten.

We ontdekten dat hogere bestralingsdoses aan de sterkste schakels - de hubs -, vooral in de linker hersenhelft, samenhangen met slechtere cognitieve prestaties in verschillende domeinen, zoals taal, aandacht, concentratie en verwerkingssnelheid. De hubs lijken dus kwetsbaar voor bestraling, en de schade door de bestralingsbehandeling hangt samen met slechter cognitief functioneren.  .

Ons onderzoek suggereert dat het belangrijk is om netwerkhubs te beschermen tijdens de bestralingsbehandeling om zo cognitieve functies te sparen. Deze kennis kan helpen om de bestralingsbehandeling en de zorg voor mensen met hersentumoren verder te verbeteren. Zo hopen we dat patiënten zoals Lindsey in de toekomst minder cognitieve problemen zullen ervaren.

Delen:

Minder dan de helft van de embryo’s die bij ivf worden teruggeplaatst, leidt tot een zwangerschap. Artsen kiezen ze nog altijd vooral op basis van hoe ze eruitzien. Toch stuurt elk embryo piepkleine pakketjes vol moleculaire boodschappen uit. Wij leerden die boodschappen lezen uit één druppel vocht die normaal in de vuilnisbak belandt, en ontdekten dat ze helpen voorspellen welk embryo de meeste kans heeft om in te nestelen.

Muizen die eerder met een spoelworm werden geïnfecteerd, reageren minder heftig op een gevaarlijk griepvirus. Wat kunnen we daaruit leren?

Van een eenvoudig prikje tot een heuse operatie: doneren kan op meer manieren dan je denkt. Maar wat kan je eigenlijk allemaal afstaan, en hoe gaat dat in zijn werk?

Een doktersafspraak inplannen, je medisch dossier inkijken, of die onverklaarbare hoestsymptomen eens opzoeken: we beheren onze eigen gezondheidszorg steeds meer online. Toch als je daar de middelen, digitale en taalvaardigheden toe hebt. Want wat als die digitalisering net een muur vormt tussen jou en je hulpverlener?

De boevengildes zitten nooit stil, maar de mensen die jacht op hen maken gelukkig ook niet. De forensische wetenschap maakt overuren en komt onder meer met celisolerende lasers, eiwitidentificatie en de bestudering van genen die pas na de dood actief worden. Zo komen verkrachters en moordenaars steeds vaker van een koude kermis thuis.

In een bloedstaal zitten miljoenen cellen, elk met hun eigen kenmerken en functie. Door met behulp van licht al die cellen één voor één te analyseren, kunnen we patronen ontdekken die artsen helpen om ziektes sneller en beter te herkennen.

Ben jij altijd rond dezelfde periode verkouden, of heb je vooral last van je neus na het maaien van je gazon? Christine Breynaert, allergoloog aan KU Leuven, legt uit hoe je het verschil kan herkennen tussen een verkoudheid en een allergie.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Sinds 12 augustus is de samenstelling van je beker afhaalkoffie veranderd. Sinds die dag trad namelijk een Europees verbod op pfas in voedselverpakkingen in werking voor afhaalbakjes, koffiebekers en andere materialen die met voedsel in contact komen.

Volgens het Departement Zorg heeft een besmetting met het westnijlvirus in Vlaanderen het leven gekost aan twee mensen. Het gaat om personen die behoorden tot een risicogroep voor een ernstig ziekteverloop. Wat moet u weten over deze door muggen overgedragen ziekte?

Dit is een artikel van: Scientific American

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven