Krijg je koorts na een vaccinatie? Dat kan aan je darmmicrobioom liggen

Vaccins hebben een krachtige werking: ze redden levens, maar kunnen vaak ook lichte bijwerkingen veroorzaken, zoals spierpijn, vermoeidheid en koorts. Onderzoekers vragen zich al lang af waarom sommige mensen deze reacties ontwikkelen, terwijl anderen er schijnbaar zonder kleerscheuren vanaf komen. De reden kan aan de bacteriën in onze darmen liggen.

In een nieuwe studie die onlangs in Science is gepubliceerd, hebben onderzoekers ontlastingsmonsters verzameld van meer dan 170 mensen, zowel vóór als na een tweede of derde dosis van een COVID-vaccin. Ze ontdekten dat mensen die na de vaccinatie koorts kregen, doorgaans vergelijkbare kenmerken in hun microbioom vertoonden.

Meer specifiek bleken mensen met ernstigere koorts doorgaans meer van een eiwit genaamd flagelline in hun lichaam te hebben dan mensen met weinig tot geen koorts. Flagelline vormt de staartachtige structuren, of flagella, die bacteriën gebruiken om zich voort te bewegen. Dit suggereert dat de microben die koorts veroorzaakten een groter vermogen hadden om zich te verplaatsen, legt Ruth Ley uit, hoofdauteur van de studie en directeur van de afdeling microbioomwetenschap aan het Max Planck Instituut voor Biologie in Tübingen (Duitsland). De proefpersonen met symptomen van hoge koorts vertoonden ook vaker een ernstigere darmontsteking dan hun leeftijdsgenoten.

Om te onderzoeken waarom flagelline precies invloed zou kunnen hebben op koorts, voerden de onderzoekers een vervolgonderzoek uit met genetisch gemanipuleerde muizen. Ze ontdekten dat dieren die werden blootgesteld aan de bij koorts betrokken menselijke bacterie, een reactie vertoonden die vergelijkbaar was met koorts bij mensen. Dit gold met name voor de muizen die flagelline konden waarnemen. Muizen zonder flagelline-receptoren werden minder zwaar getroffen, wat wijst op een direct verband tussen flagelline en een reactie van het immuunsysteem.

Bovendien hielden de koortsniveaus bij mensen verband met die van de overeenkomstige reactie bij muizen, aldus Ley. ‘Hoe hoger de koorts bij de mensen, hoe sterker de temperatuur bij de muizen daalde’, vertelt ze. (Muizen vertonen doorgaans onderkoeling als onderdeel van hun immuunrespons, wat een vergelijkbare functie vervult als koorts bij mensen.)

Het is nog onduidelijk waarom sommige mensen hogere flagellineconcentraties in hun darmen kunnen hebben dan anderen. Het kan iets te maken hebben met hun dieet: volgens de studie hadden zelfverklaarde vegetariërs doorgaans lagere flagellineconcentraties. Maar er is meer onderzoek nodig om dat uit te zoeken.

‘Het zou logisch zijn dat, als je de beweeglijkheid van de bacteriën zou kunnen afremmen, we zouden verwachten dat je niet zo sterk zou reageren in termen van koorts’, aldus Ley. ‘Maar dat moet allemaal nog onderzocht worden.’

Uiteindelijk hoopt Ley dat de resultaten kunnen helpen bij het bestrijden van deze bijwerking van vaccins en dat ze, in het verlengde daarvan, een hogere vaccinatiegraad kunnen bevorderen.