Stap voor stap

  • 31 augustus 2021
Stap voor stap

Delen:

De verontwaardiging was groot toen in 2016 in New Jersey de beer Pedals werd neergeschoten. Het ging niet om het principe, want ze hebben daar behoorlijk last van ongenode zwarte beren, maar wel om dat bijzondere exemplaar. Door een kwetsuur verplaatste Pedals zich op zijn twee achterpoten. Daardoor kreeg hij iets menselijks, wat hem grote (internet)populariteit opleverde.

Op het internet circuleren nog tal van filmpjes met rechtopstaande dieren, maar tot nader order is onze soort de enige die zich de hele tijd op twee benen voortbeweegt. En deze eigenschap maakt ons tot mens, betoogt Amerikaans paleoantropoloog Jeremy Desilva in Eerste stappen.

Zeer zeker onderscheiden we ons van de andere zoogdieren met ons zelfbewustzijn, onze taal, het gebruik van technologie en het vermogen om kunst te maken. Maar dat werd allemaal mogelijk dankzij het feit dat we lang geleden rechtop gingen lopen.

Desilva geeft een vrij compleet en vlot leesbaar overzicht van de menselijke evolutie. Het verhaal begint tussen 5 en 7 miljoen jaar geleden in Afrika, met illustere protagonisten als Toumaï (Sahelanthropus tchadensis), het kind van Taung (Australopithecus africanus) of Lucy (A. afarensis). Bipedie of tweevoetigheid leverde Homo sapiens enorm veel op, maar had ook een keerzijde. Van sommige nadelen hebben we vandaag nog last, zoals moeilijke bevallingen vanwege het gedrongen menselijke bekken, de onstabiele houding met vele valpartijen tot gevolg of toenemende knie- en rugproblemen bij het ouder worden.

Ter compensatie ontwikkelde de mensensoort het vermogen tot tolerantie, samenwerking en zorgzaamheid, zo besluit Desilva zijn boek op een positieve noot.

Delen:

Uit nieuw onderzoek blijkt dat mensen die na een COVID-vaccinatie hogere koorts krijgen, vaak vergelijkbare darmkenmerken vertonen.

Wereldwijd doemen steeds meer bacteriën op die zich niet langer door antibiotica laten tegenhouden. Om deze gevaarlijke infecties te bestrijden, richten onderzoekers hun pijlen nu op speciale virussen die de ziektekiemen alsnog uitschakelen, zogeheten bacteriofagen. Ondanks dat artsen ze al decennia als therapie kunnen gebruiken, heeft hun toepassing een apart randje: ze moet zichzelf nog steeds bewijzen.

Vrouwen leven langer dan mannen, maar vaak minder lang in goede gezondheid. Rond de menopauze lijkt er iets te kantelen: niet alleen in de hormonen, maar in het hele lichaam. Steeds duidelijker wordt dat de eierstokken hierin een grote rol spelen. Maar hoe precies? In Berlijn onderzoeken wetenschappers een diertje dat hier meer inzicht in geeft: de naakte molrat.

Wie een leven lang gezonde keuzes maakt krijgt toch soms kanker. En wie er alle mogelijke kantjes vanaf loopt soms niet. In zijn boek Waarom we kanker krijgen en wat we eraan kunnen doen legt Philippe Westerlinck, radiotherapeut-oncoloog en wetenschappelijk onderzoeker aan het Universitair Ziekenhuis in Luik, in detail uit hoe dat komt en waarom het vaak de moeite loont om te proberen je risico te beperken.

Voor vrouwen die door vulvakanker een deel van hun clitoris kwijtraken, is nu eindelijk een reconstructie mogelijk waarbij ook de seksuele functie behouden blijft.

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde 2026 wordt gezamenlijk toegekend aan Karl Deisseroth (Verenigde Staten), Peter Hegemann (Duitsland) en Georg Nagel (Duitsland) voor de ontwikkeling van optogenetica, een methode waarmee kan worden aangetoond hoe zenuwcellen herinneringen, gevoelens en gedragingen in het levende brein vormgeven.

Hoe verschillend is elk lichaam? Open een anatomieboek en je ziet een menselijk lichaam met botten die op een vaste plaats zitten, organen met een vaste vorm en bloedvaten die netjes een uitgetekende route volgen. Maar bestaat er iets als een standaardlichaam? Het antwoord is eenvoudig: nee.

Begrijpen hoe de hersenen herinneringen, gevoelens en gedrag vormen, is al jaren een droom van onderzoekers. Karl Deisseroth, Peter Hegemann en Georg Nagel ontvangen de Nobelprijs voor Geneeskunde 2026 voor hun ontdekkingen die leidden tot optogenetica. Met deze techniek kunnen onderzoekers zenuwcellen in levende hersenen gericht aan- en uitzetten.

Er is geen behandeling voor mazelen. Antivirale middelen hebben geen vat op het mazelenvirus. Daarom is vaccinatie zo cruciaal.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven