Terugblik 2025 - Baby zet gigantische stap voor gentherapie

Terugblik 2025 - Baby zet gigantische stap voor gentherapie

Delen:

'Science fiction wordt science fact in een oogwenk'. Het is een quote van geneticus en Harvard professor George Church. En hij heeft gelijk. Wetenschap kan aan een schrikwekkende snelheid vooruit denderen. Wat nog niet zo lang geleden als complete fantasie beschouwd werd, kan vandaag of morgen werkelijkheid worden. Denk maar aan raketten die na een ruimtereis met indrukwekkende precisie terugkeren naar hun lanceerplatform of aan AI-modellen die slagen in examens waar mensen jarenlang voor dienen te studeren.

Nog zo’n moment was de behandeling van een bijzondere baby in de Verenigde Staten. Deze kleine “baby KJ” ging de geschiedenisboeken in en dat nog voor hij in staat was een enkel woord uit te spreken. Wat was zo speciaal aan deze jonge spruit? KJ Muldoon werd geboren met een uiterst ernstige leveraandoening. De kans dat hij zonder behandeling zijn eerste verjaardag zou halen was ongeveer 50%. Zijn enige redmiddel: een levertransplantatie. Of toch niet?

Een uitstekend team van wetenschappers¹ aan de universiteit van Philadelphia in de Verenigde Staten vond de DNA fout die KJ’s ziekte veroorzaakte en slaagde erin om in slechts zes maanden een CRISPR behandeling ineen te puzzelen, die te testen in het lab en vervolgens te produceren op een voldoende grote schaal voor het doseren van een mensenkind.

Het doel van de CRISPR behandeling? De specifieke DNA-fout opsporen die aan de oorzaak van zijn aandoening lag, en die vervolgens ook corrigeren. De wetenschappers en dokters in Philadelphia werkten nauw samen met overheidsdiensten en kregen toestemming om deze unieke therapie toe te dienen. Baby KJ werd zo de allereerste persoon ter wereld die geïnjecteerd werd met een gepersonaliseerde CRISPR behandeling, een medicijn specifiek ontworpen voor hem en zijn specifieke DNA-foutje.

Ondertussen kon baby KJ het ziekenhuis verlaten en stelt hij het goed. Hij zal nog lang opgevolgd worden, maar voorlopig ziet het ernaar uit dat de “KJ-CRISPR” behandeling gewerkt heeft en hem zal toelaten een zorgeloos en normaal leven te leiden. Van dodelijke genetische fout naar gepersonaliseerde DNA behandeling en dat allemaal in minder dan een jaar tijd. Als dat geen sciencefiction is!

Delen:

Uit nieuw onderzoek blijkt dat mensen die na een COVID-vaccinatie hogere koorts krijgen, vaak vergelijkbare darmkenmerken vertonen.

Wereldwijd doemen steeds meer bacteriën op die zich niet langer door antibiotica laten tegenhouden. Om deze gevaarlijke infecties te bestrijden, richten onderzoekers hun pijlen nu op speciale virussen die de ziektekiemen alsnog uitschakelen, zogeheten bacteriofagen. Ondanks dat artsen ze al decennia als therapie kunnen gebruiken, heeft hun toepassing een apart randje: ze moet zichzelf nog steeds bewijzen.

Vrouwen leven langer dan mannen, maar vaak minder lang in goede gezondheid. Rond de menopauze lijkt er iets te kantelen: niet alleen in de hormonen, maar in het hele lichaam. Steeds duidelijker wordt dat de eierstokken hierin een grote rol spelen. Maar hoe precies? In Berlijn onderzoeken wetenschappers een diertje dat hier meer inzicht in geeft: de naakte molrat.

Wie een leven lang gezonde keuzes maakt krijgt toch soms kanker. En wie er alle mogelijke kantjes vanaf loopt soms niet. In zijn boek Waarom we kanker krijgen en wat we eraan kunnen doen legt Philippe Westerlinck, radiotherapeut-oncoloog en wetenschappelijk onderzoeker aan het Universitair Ziekenhuis in Luik, in detail uit hoe dat komt en waarom het vaak de moeite loont om te proberen je risico te beperken.

Voor vrouwen die door vulvakanker een deel van hun clitoris kwijtraken, is nu eindelijk een reconstructie mogelijk waarbij ook de seksuele functie behouden blijft.

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde 2026 wordt gezamenlijk toegekend aan Karl Deisseroth (Verenigde Staten), Peter Hegemann (Duitsland) en Georg Nagel (Duitsland) voor de ontwikkeling van optogenetica, een methode waarmee kan worden aangetoond hoe zenuwcellen herinneringen, gevoelens en gedragingen in het levende brein vormgeven.

Hoe verschillend is elk lichaam? Open een anatomieboek en je ziet een menselijk lichaam met botten die op een vaste plaats zitten, organen met een vaste vorm en bloedvaten die netjes een uitgetekende route volgen. Maar bestaat er iets als een standaardlichaam? Het antwoord is eenvoudig: nee.

Begrijpen hoe de hersenen herinneringen, gevoelens en gedrag vormen, is al jaren een droom van onderzoekers. Karl Deisseroth, Peter Hegemann en Georg Nagel ontvangen de Nobelprijs voor Geneeskunde 2026 voor hun ontdekkingen die leidden tot optogenetica. Met deze techniek kunnen onderzoekers zenuwcellen in levende hersenen gericht aan- en uitzetten.

Er is geen behandeling voor mazelen. Antivirale middelen hebben geen vat op het mazelenvirus. Daarom is vaccinatie zo cruciaal.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven