Vaderlijke les

Vaderlijke les

Delen:

De zomer is nog niet helemaal voorbij, de Hoge Venen smeulen nog na en de derde (of is het vierde?) hittegolf is nog maar net gaan liggen. Toch kunnen we nu al stellen dat de zomer van 2026 de warmste ooit gemeten was. Dat heeft zo zijn sporen nagelaten, te meten in mensenlevens, in oversterfte. Doorgaans sterven in de zomermaanden in België 250 tot 300 mensen per dag. Tijdens de eerste hittegolf eind juni, met 7 dagen boven de 30°C, stierven dubbel zoveel mensen dan in gelijk welke andere zomerweek van de afgelopen jaren. Zelfs de tweede Coronapiek van 2020 was eerder klein, vergeleken met wat de hitte ons dit jaar aandeed. Dat het heet zou worden onder onze voeten, hadden klimaatwetenschappers ons al een hele tijd voorspeld. “We gaan eraan moeten wennen” klinkt toch redelijk akelig, vind je ook niet?

Evolutie van de sterftecijfers in België. Bron: Statbel

Ik ben een wetenschapper in de menselijke fysiologie, dus normaal gezien zou ik dit stuk nu verderzetten met een betoog over het effect van hoge temperaturen op de lichamelijke gezondheid, het zweetvermogen van ouderen en andere biologische weetjes. Toch neem ik deze keer een eerder ongewone afslag.

Bij lessen, artikels en blogs toon ik vaak grafieken, bijvoorbeeld over plotse dood bij sporters, over het risico op kanker door fysieke inactiviteit of op hartinfarcten door te hoge cholesterol. Je weet ergens wel dat er veel menselijk leed verscholen zit achter de cijfers, maar als wetenschapper en wetenschapscommunicator sta je daar nooit écht bij stil. Het blijven anonieme grafieken.

Tot nu. Op 25 juni 2026 stierf mijn lieve vader, Joris Derave, vredig in een (te) warme kamer in het fantastische rust- en verzorgingstehuis Vijvens in Kruisem. Zo werd hij één van de 406 sterfgevallen in België die dag. Hij werd onderdeel van de oversterfte. Een hittedode waarschijnlijk.

Ik heb de grafiek dan maar wat verpersoonlijkt door er een hartje bij te tekenen. Maar dat hartje past eigenlijk voor elk cijfer op die curve. De 654 overlijdens op 27 juni, de piek van de oversterfte bestaat eigenlijk uit evenveel hartjes. Hoeveel geweldige bomma’s, pépé’s en omi’s zitten daar niet tussen? Hoeveel lievelingszussen, prachtnonkels en hartendieven worden ons daar onttrokken? Hoeveel levenspartners, pater familias, doelen-om-voor-te-leven worden weggerukt? Daar zeggen die grafieken nu eens helemaal niets van! Het zijn kille lijnen waar je zelf de menselijkheid achter moet verzinnen. Tenzij natuurlijk die ene keer dat de werkelijkheid het voor je doet.

De laatste les die ik van mijn vader kreeg.

Delen:

Muizen die eerder met een spoelworm werden geïnfecteerd, reageren minder heftig op een gevaarlijk griepvirus. Wat kunnen we daaruit leren?

Van een eenvoudig prikje tot een heuse operatie: doneren kan op meer manieren dan je denkt. Maar wat kan je eigenlijk allemaal afstaan, en hoe gaat dat in zijn werk?

Een doktersafspraak inplannen, je medisch dossier inkijken, of die onverklaarbare hoestsymptomen eens opzoeken: we beheren onze eigen gezondheidszorg steeds meer online. Toch als je daar de middelen, digitale en taalvaardigheden toe hebt. Want wat als die digitalisering net een muur vormt tussen jou en je hulpverlener?

De boevengildes zitten nooit stil, maar de mensen die jacht op hen maken gelukkig ook niet. De forensische wetenschap maakt overuren en komt onder meer met celisolerende lasers, eiwitidentificatie en de bestudering van genen die pas na de dood actief worden. Zo komen verkrachters en moordenaars steeds vaker van een koude kermis thuis.

In een bloedstaal zitten miljoenen cellen, elk met hun eigen kenmerken en functie. Door met behulp van licht al die cellen één voor één te analyseren, kunnen we patronen ontdekken die artsen helpen om ziektes sneller en beter te herkennen.

Ben jij altijd rond dezelfde periode verkouden, of heb je vooral last van je neus na het maaien van je gazon? Christine Breynaert, allergoloog aan KU Leuven, legt uit hoe je het verschil kan herkennen tussen een verkoudheid en een allergie.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Sinds 12 augustus is de samenstelling van je beker afhaalkoffie veranderd. Sinds die dag trad namelijk een Europees verbod op pfas in voedselverpakkingen in werking voor afhaalbakjes, koffiebekers en andere materialen die met voedsel in contact komen.

Volgens het Departement Zorg heeft een besmetting met het westnijlvirus in Vlaanderen het leven gekost aan twee mensen. Het gaat om personen die behoorden tot een risicogroep voor een ernstig ziekteverloop. Wat moet u weten over deze door muggen overgedragen ziekte?

Dit is een artikel van: Scientific American

Onderzoekers van de TU Delft bootsen de unieke verbinding tussen botten en pezen in het menselijk lichaam nauwkeurig na.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven