‘Vikingziekte’ gelinkt aan neanderthaler-DNA

‘Vikingziekte’ gelinkt aan neanderthaler-DNA

Delen:

De ziekte van Dupuytren is een genetische aandoening waarbij zich in de handpalm van patiënten een harde streng van verdikt bindweefsel vormt. Omdat de ziekte vooral in Scandinavië voorkomt wordt ze in de volksmond weleens de Vikingziekte genoemd. Ten onrechte, want er is nog nooit enig genetisch bewijs gevonden voor een overmaat aan Noorse voorouders bij de patiënten.

Lees ook: Noormannen lieten in Vlaanderen geen genetische sporen achter

Waar komen onze voorouders vandaan? Het is een vraag die velen bezighoudt. Vikingen blijken daarbij bijzonder populair. Hoe komt dat? En kan je die verwantschap bewijzen?

Een internationale onderzoeksgroep onder leiding van Hugo Zeberg van het Karolinska Instituut in Stockholm, voerde een meta-analyse uit op de gegevens van drie grootschalige biobanken – de UK Biobank, de FinnGen R7 collectie en het Michigan Genomics Initiative. Daarin zaten de gegevens van 7.871 patiënten met de ziekte van Dupuytren en van 645.880 controlepersonen zonder de ziekte. Het team wilde nagaan of de aandoening meer voorkomt in Europa dan in Afrika, aangezien de voorouders van Europeanen zich hebben gekruist met neanderthalers en die van Afrikanen niet. Europeanen dragen gemiddeld twee procent neanderthaler-DNA en Afrikanen niet.

Regionale verschillen

Uit het genoomonderzoek bleek dat 61 genetische variaties veel vaker voorkwamen bij de patiënten met Dupuytren. Drie daarvan – op chromosomen 7, 8 en 17 – konden in verband worden gebracht met neanderthalers. De eerste twee daarvan verhogen het risico op de ziekte zelfs aanzienlijk.

Volgens de onderzoekers – onder wie ook Zweeds geneticus en Nobelprijswinnaar Svante Pääbo – is de aandoening een mooi voorbeeld van hoe neanderthaler-DNA de regionale verschillen van ziektes kan helpen verklaren. Het risico op de aandoening wordt ruim vier keer meer beïnvloed door neanderthaler-DNA dan tot nu toe werd gedacht.

Maar volgens genetisch genealoog Maarten Larmuseau (KU Leuven) betekent dat niet dat patiënten met de ziekte van Dupuytren vier keer meer neanderthaler-DNA dragen dan mensen zonder de aandoening. De impact van neanderthaler-DNA bij de ziekte is wel groter dan tot nu toe werd gedacht.

Delen:

Uit nieuw onderzoek blijkt dat mensen die na een COVID-vaccinatie hogere koorts krijgen, vaak vergelijkbare darmkenmerken vertonen.

Wereldwijd doemen steeds meer bacteriën op die zich niet langer door antibiotica laten tegenhouden. Om deze gevaarlijke infecties te bestrijden, richten onderzoekers hun pijlen nu op speciale virussen die de ziektekiemen alsnog uitschakelen, zogeheten bacteriofagen. Ondanks dat artsen ze al decennia als therapie kunnen gebruiken, heeft hun toepassing een apart randje: ze moet zichzelf nog steeds bewijzen.

Vrouwen leven langer dan mannen, maar vaak minder lang in goede gezondheid. Rond de menopauze lijkt er iets te kantelen: niet alleen in de hormonen, maar in het hele lichaam. Steeds duidelijker wordt dat de eierstokken hierin een grote rol spelen. Maar hoe precies? In Berlijn onderzoeken wetenschappers een diertje dat hier meer inzicht in geeft: de naakte molrat.

Wie een leven lang gezonde keuzes maakt krijgt toch soms kanker. En wie er alle mogelijke kantjes vanaf loopt soms niet. In zijn boek Waarom we kanker krijgen en wat we eraan kunnen doen legt Philippe Westerlinck, radiotherapeut-oncoloog en wetenschappelijk onderzoeker aan het Universitair Ziekenhuis in Luik, in detail uit hoe dat komt en waarom het vaak de moeite loont om te proberen je risico te beperken.

Voor vrouwen die door vulvakanker een deel van hun clitoris kwijtraken, is nu eindelijk een reconstructie mogelijk waarbij ook de seksuele functie behouden blijft.

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde 2026 wordt gezamenlijk toegekend aan Karl Deisseroth (Verenigde Staten), Peter Hegemann (Duitsland) en Georg Nagel (Duitsland) voor de ontwikkeling van optogenetica, een methode waarmee kan worden aangetoond hoe zenuwcellen herinneringen, gevoelens en gedragingen in het levende brein vormgeven.

Hoe verschillend is elk lichaam? Open een anatomieboek en je ziet een menselijk lichaam met botten die op een vaste plaats zitten, organen met een vaste vorm en bloedvaten die netjes een uitgetekende route volgen. Maar bestaat er iets als een standaardlichaam? Het antwoord is eenvoudig: nee.

Begrijpen hoe de hersenen herinneringen, gevoelens en gedrag vormen, is al jaren een droom van onderzoekers. Karl Deisseroth, Peter Hegemann en Georg Nagel ontvangen de Nobelprijs voor Geneeskunde 2026 voor hun ontdekkingen die leidden tot optogenetica. Met deze techniek kunnen onderzoekers zenuwcellen in levende hersenen gericht aan- en uitzetten.

Er is geen behandeling voor mazelen. Antivirale middelen hebben geen vat op het mazelenvirus. Daarom is vaccinatie zo cruciaal.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven