Vooruitblik 2026 - CRISPR heeft nood aan paraplu-studies

Vooruitblik 2026 - CRISPR heeft nood aan paraplu-studies

Delen:

Wist je dat we allemaal geboren worden met foutjes? Vaak zijn die compleet onschadelijk, maar sommige van die foutjes liggen aan de basis van ernstige erfelijke aandoeningen. Er zijn meer dan 8000 zo’n aangeboren ziektes gekend. Het grootste deel daarvan treft kinderen kort na de geboorte of in hun eerste levensjaren. Individueel zijn zulke aandoeningen erg zeldzaam.

Het meest voorkomende voorbeeld in België is muco, een longziekte die ongeveer 1/2500 geboortes voorkomt. Hoewel de ziektes individueel zeldzaam zijn, zijn ze collectief talrijk. In Europa wordt bijvoorbeeld geschat dat 27 miljoen mensen lijden aan een zeldzame aandoening. Dat is meer dan tweemaal de Belgische bevolking.

Hoop ik op een nieuwe technologie voor de behandeling van deze mensen? Eigenlijk niet, want die hebben we al! Met CRISPR, een genmodificatie-techniek die toelaat om foutjes in DNA te corrigeren, hebben we eigenlijk de basis voor goede behandelingen al in handen. De CRISPR-wetenschap staat verrassend ver en zou in staat moeten zijn om veel van deze mensen te helpen. Wat ontbreekt er dan nog? Een doorbraak op administratief vlak.

Momenteel moet elk medicijn door een testfase gaan waarbij honderden mensen met dezelfde aandoening geëvalueerd worden en vergeleken met een controlegroep. Maar daar zit het probleem voor zeldzame aandoeningen: er zijn niet voldoende mensen met dezelfde DNA foutjes om grote studies op te zetten. Hoewel we de wetenschappelijke tools hebben om veel van deze ziektes te genezen, worden we momenteel gehinderd door de klassieke manier waarop nieuwe medicijnen getest worden.

Om CRISPR maximaal te kunnen inzetten voor het behandelen van ongeneselijke ziektes, zal dus een regulatorische doorbraak moeten komen. Er moet een systeem opgezet worden waarbij mensen met dezelfde ziekte, maar met verschillende onderliggende DNA-foutjes, in zogenaamde paraplu-studies behandeld kunnen worden. Daar wordt na jaren van argumenteren eindelijk werk van gemaakt.

Ik wens iedereen een prachtig 2026 met veel zonnige dagen. Maar voor het CRISPR-onderzoek wens ik een regen aan nieuwe studies en een paraplu om groepen patiënten onder te behandelen.

Delen:

Uit nieuw onderzoek blijkt dat mensen die na een COVID-vaccinatie hogere koorts krijgen, vaak vergelijkbare darmkenmerken vertonen.

Wereldwijd doemen steeds meer bacteriën op die zich niet langer door antibiotica laten tegenhouden. Om deze gevaarlijke infecties te bestrijden, richten onderzoekers hun pijlen nu op speciale virussen die de ziektekiemen alsnog uitschakelen, zogeheten bacteriofagen. Ondanks dat artsen ze al decennia als therapie kunnen gebruiken, heeft hun toepassing een apart randje: ze moet zichzelf nog steeds bewijzen.

Vrouwen leven langer dan mannen, maar vaak minder lang in goede gezondheid. Rond de menopauze lijkt er iets te kantelen: niet alleen in de hormonen, maar in het hele lichaam. Steeds duidelijker wordt dat de eierstokken hierin een grote rol spelen. Maar hoe precies? In Berlijn onderzoeken wetenschappers een diertje dat hier meer inzicht in geeft: de naakte molrat.

Wie een leven lang gezonde keuzes maakt krijgt toch soms kanker. En wie er alle mogelijke kantjes vanaf loopt soms niet. In zijn boek Waarom we kanker krijgen en wat we eraan kunnen doen legt Philippe Westerlinck, radiotherapeut-oncoloog en wetenschappelijk onderzoeker aan het Universitair Ziekenhuis in Luik, in detail uit hoe dat komt en waarom het vaak de moeite loont om te proberen je risico te beperken.

Voor vrouwen die door vulvakanker een deel van hun clitoris kwijtraken, is nu eindelijk een reconstructie mogelijk waarbij ook de seksuele functie behouden blijft.

De Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde 2026 wordt gezamenlijk toegekend aan Karl Deisseroth (Verenigde Staten), Peter Hegemann (Duitsland) en Georg Nagel (Duitsland) voor de ontwikkeling van optogenetica, een methode waarmee kan worden aangetoond hoe zenuwcellen herinneringen, gevoelens en gedragingen in het levende brein vormgeven.

Hoe verschillend is elk lichaam? Open een anatomieboek en je ziet een menselijk lichaam met botten die op een vaste plaats zitten, organen met een vaste vorm en bloedvaten die netjes een uitgetekende route volgen. Maar bestaat er iets als een standaardlichaam? Het antwoord is eenvoudig: nee.

Begrijpen hoe de hersenen herinneringen, gevoelens en gedrag vormen, is al jaren een droom van onderzoekers. Karl Deisseroth, Peter Hegemann en Georg Nagel ontvangen de Nobelprijs voor Geneeskunde 2026 voor hun ontdekkingen die leidden tot optogenetica. Met deze techniek kunnen onderzoekers zenuwcellen in levende hersenen gericht aan- en uitzetten.

Er is geen behandeling voor mazelen. Antivirale middelen hebben geen vat op het mazelenvirus. Daarom is vaccinatie zo cruciaal.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven