Poollicht stookt hoge atmosfeer van Jupiter op

Poollicht stookt hoge atmosfeer van Jupiter op

Delen:

Beeld: Artist’s impression van de planeet Jupiter die de temperatuurverschillen in de hoge atmosfeer illustreert. De heetste delen (rond de polen) zijn wit en geel ingekleurd, de koelste donkerrood. (J. O’Donoghue (JAXA)/Hubble/NASA/ESA/A. Simon/J. Schmidt)

Doordat hij meer dan vijf keer zo ver van de zon verwijderd is dan de aarde, zou je verwachten dat de planeet Jupiter niet bepaald warm is. Op basis van de hoeveelheid zonlicht die Jupiter ontvangt, zou de temperatuur bovenin zijn atmosfeer ongeveer –73°C moeten zijn. Maar in plaats daarvan is het er 500 graden warmer. Onderzoekers denken nu een verklaring¹ te hebben voor dit raadsel, waar de wetenschap al bijna vijftig jaar meer worstelt.

Om de kwestie te onderzoeken is Jupiter recent waargenomen met NASA-ruimtesonde Juno, de Keck-sterrenwacht op Hawaï en de Japanse ultraviolet-satelliet Hisaki. De verzamelde gegevens, waaronder een gedetailleerde warmtekaart van de hoge atmosfeer van de reuzenplaneet, tonen aan dat het intense poollicht van Jupiter verantwoordelijk is voor de hoge temperaturen.

Lichtshows

Poollicht ontstaat wanneer elektrisch geladen deeltjes worden ingevangen door het magnetische veld van een planeet. Deze deeltjes spiralen vervolgens langs de onzichtbare veldlijnen van het magnetische veld naar de polen van de planeet en komen onderweg in botsing met atomen en moleculen in de atmosfeer – een proces waarbij licht en warmte vrijkomt.

Op aarde resulteert dit in de kleurrijke ‘lichtshows’ die bekendstaan al noorder- en zuiderlicht. Bij Jupiter zijn de poollichten veel intenser. De oorzaak daarvan ligt bij de vulkanisch actieve Jupitermaan Io, die grote aantallen geladen deeltjes uitstoot die uiteindelijk bij Jupiter belanden. Deze aanvoer van zogeheten ionen zorgt voor de krachtigste aurora van ons zonnestelsel en voor de sterke opwarming van de atmosfeer boven de poolgebieden van de planeet.

Noten

  1. Nature, 4 augustus

Delen:

Dit is een artikel van:

Alles over Sterrenkunde

Heelal en ruimtevaart

Ongrijpbare ruimtevaartuigen die satellieten achtervolgen, zouden een ruimteoorlog kunnen ontketenen – of juist helpen de vrede in de ruimte te bewaren.

Dit is een artikel van: Scientific American

Hoe vang je een deeltje uit het universum dat vrijwel overal moeiteloos doorheen raast? Het antwoord ligt op een van de meest gure plekken op aarde: de poolkappen. Gewapend met radioantennes trok ik naar de Groenlandse ijskap om onze nieuwste ijstelescoop scherp te stellen.

Dit is een artikel van: Vlaamse PhD Cup

In het heelal speelt een sterrenorkest van ontelbare muzikanten kriskras door elkaar. Alleen kon nog niemand dit concert vastleggen. Als dat lukt, komen we meer te weten over waar sterren in het universum vandaan komen.

Dit is een artikel van: Vlaamse PhD Cup

De kleurrijke nevel in het midden van deze bijzondere fotocompositie is zo’n tienduizend jaar geleden ontstaan, toen een stervende ster zijn buitenste gaslagen de ruimte in blies.

Supernova’s laten sporen na op planeten en manen. Maar omdat de maanbodem continu wordt omgeploegd door meteorietinslagen, zijn wetenschappers dat spoor soms bijster. Een nieuw wiskundig model brengt orde in de chaos.

Bij ’s werelds grootste zoektocht naar donkere materie is een deeltje waargenomen dat niet verklaard kan worden.

Dit is een artikel van: Scientific American

Aanstaande zondag lanceert de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA een gloednieuwe ruimtetelescoop: de Nancy Grace Roman Space Telescope. Roman, zoals het instrument kortweg wordt genoemd, gaat de komende vijf jaar miljarden sterren en sterrenstelsels in kaart brengen en werpt hopelijk nieuw licht op donkere materie en donkere energie.

Een internationaal team heeft 31 van de oudste quasars ontdekt, een nieuw record. Twee daarvan zijn de oudste ooit waargenomen. Ze liggen op meer dan dertien miljard lichtjaar van ons af en ontstonden in de ‘kleutertijd’ van het heelal.

In de nacht van woensdag 12 op donderdag 13 augustus zijn met het blote oog tal van 'vallende sterren' te zien. Dan vindt het maximum plaats van de jaarlijkse meteorenzwerm de Perseïden.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven