Uiterst gevoelige voelsprieten voor rimpelingen in de ruimtetijd

Uiterst gevoelige voelsprieten voor rimpelingen in de ruimtetijd

Delen:

Foto: De drie BlackGEM-telescopen op de La Silla-sterrenwacht van ESO (European Southern Observatory) © Steven Bloemen (Radboud Universiteit)/ESO)

Op de Europese La Silla-sterrenwacht in het noorden van Chili is de eerste fase van de BlackGEM-array in gebruik genomen. BlackGEM bestaat uit drie relatief kleine telescopen die samen jacht gaan maken op de bronnen van kosmische zwaartekrachtgolven. Het plan is om de array in de toekomst uit te breiden tot maar liefst vijftien telescopen.

Zwaartekrachtgolven zijn minieme rimpelingen in de ruimtetijd, die ontstaan wanneer zwarte gaten of compacte neutronensterren met elkaar botsen. Sinds 2015 worden ze met enige regelmaat waargenomen door gevoelige detectoren in de Verenigde Staten, Europa en Japan. Hun herkomstrichting valt echter niet nauwkeurig te bepalen. Mede daardoor is het tot nu toe slechts in één geval gelukt om ook de bijbehorende lichtflits aan de hemel vast te leggen. BlackGEM moet daar verandering in brengen.

Zodra er een nieuwe zwaartekrachtgolf wordt gedetecteerd, richten de drie BlackGEM-telescopen zich volautomatisch op het betreffende gebied aan de sterrenhemel, en beginnen ze foto’s te maken met hun gevoelige 110-megapixel camera’s. De verwachting is dat BlackGEM veel meer bronnen van zwaartekrachtgolven zal identificeren. Sterrenkundigen krijgen op die manier een beter inzicht in de meest extreme verschijnselen in het heelal.

Het BlackGEM-project is gerealiseerd door een consortium van de Nederlandse Onderzoekschool Voor Astronomie (NOVA), de KU Leuven en de Radboud Universiteit in Nijmegen. Een prototype van de 65 cm-telescoop, MeerLICHT geheten, is sinds 2017 in bedrijf op de Sutherland-sterrenwacht in Zuid-Afrika.

Naast het opvolgen van zwaartekrachtgolf-alerts houdt BlackGEM voortdurend de zuidelijke sterrenhemel in de gaten. Door de gehele zichtbare hemel regelmatig te fotograferen, kunnen andere kortdurende lichtverschijnselen in het heelal worden ontdekt, zoals supernova’s (de catastrofale explosies van zware sterren) en tidal disruption events, waarbij complete sterren worden opgeslokt door zwarte gaten.

Bron: European Southern Observatory, Duitsland

Delen:

Heelal en ruimtevaart

Hoe meet je de zwaartekracht op een rots waar je nog geen halve gram weegt?

De Mars Moons eXploration (MMX)-missie zal een rover neerzetten op Phobos en ongeveer tien gram bodemmateriaal van het maantje naar de aarde terugbrengen. Met deze primeur hopen wetenschappers een van de grootste raadsels rond Mars op te lossen.

Heelal en ruimtevaart

Petfles wordt koekje

Gemodificeerde gisten kunnen plastic en landbouwafval afbreken en omzetten in ingrediënten om koekjes te maken.

Een verkeerd geïdentificeerd sterrenbeeld zou de tijdlijn voor de creatie van Vincent van Goghs iconische schilderij kunnen herzien.

Ongrijpbare ruimtevaartuigen die satellieten achtervolgen, zouden een ruimteoorlog kunnen ontketenen – of juist helpen de vrede in de ruimte te bewaren.

Dit is een artikel van: Scientific American

Loodzware zwarte gaten blazen spookdeeltjes als een hete adem uit over het universum. IceCube gebruikt die onzichtbare reizigers om informatie te ontfutselen uit de meest extreme omgevingen van ons heelal, die met licht ondoordringbaar blijven.

Hoe vang je een deeltje uit het universum dat vrijwel overal moeiteloos doorheen raast? Het antwoord ligt op een van de meest gure plekken op aarde: de poolkappen. Gewapend met radioantennes trok ik naar de Groenlandse ijskap om onze nieuwste ijstelescoop scherp te stellen.

Dit is een artikel van: Vlaamse PhD Cup

In het heelal speelt een sterrenorkest van ontelbare muzikanten kriskras door elkaar. Alleen kon nog niemand dit concert vastleggen. Als dat lukt, komen we meer te weten over waar sterren in het universum vandaan komen.

Dit is een artikel van: Vlaamse PhD Cup

De kleurrijke nevel in het midden van deze bijzondere fotocompositie is zo’n tienduizend jaar geleden ontstaan, toen een stervende ster zijn buitenste gaslagen de ruimte in blies.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven