EOS wetenschap
Natuur & milieu

Kwaken, kakelen en knorren: dierengeluiden ontstonden in de nacht

  • 22 januari 2020
Kwaken, kakelen en knorren: dierengeluiden ontstonden in de nacht

Delen:

We zijn een wereld gewoon waar dieren, inclusief de mens, geluid maken. Je hoort regelmatig vogels fluiten of honden blaffen. Een leven zonder geluid kunnen we ons moeilijk voor stellen. Maar hoe en waarom is deze akoestische communicatie ontstaan?

Geluid als communicatiemiddel

Amerikaanse en Chinese wetenschappers¹ onderzochten dat door de akoestische communicatie tot zo’n 350 miljoen jaar geleden terug te brengen. De onderzoekers maakten een evolutionaire stamboom voor 1800 soorten. Op de stamboom werden de evolutionaire relaties van zoogdieren, vogels, hagedissen, slangen, schildpadden, krokodilachtigen en amfibieën weergegeven. Ze verzamelden data over communicatie uit wetenschappelijke publicaties om zo de oorsprong van akoestische communicatie in kaart te brengen. Akoestische communicatie ontstond bij al die dieren afzonderlijk in de laatste 100-200 miljoen jaar.

De gemeenschappelijke voorouders van de onderzochte soorten, die samen tetrapoden worden genoemd, communiceerden nog niet via hun stem. Dat betekent dat ze geen geluid konden maken aan de hand van de luchtwegen, maar zich wendden tot andere manieren van geluid maken zoals het samenklappen van de handen.

Nachtelijk levenswijze

De studie laat zien dat het ontstaan van de akoestische communicatie verbonden is met een nachtelijke levenswijze. Dat geldt zo voor elke onderzochte soort. Dat is logisch, want bij gebrek aan licht is non-verbale communicatie, zoals kleurpatronen, onmogelijk. Zo’n twee derde van de vertebraten op land kunnen op deze akoestische manier communiceren.

Volgens onderzoeker John J. Wiens blijft dit ook behouden bij dieren die tegenwoordig vooral overdag leven. ‘Het ontwikkelen van akoestische communicatie bij een nachtelijke levensstijl is voordelig, maar het is niet nadelig om dit te behouden indien er plots overdag geleefd wordt’, aldus Wiens. ‘Zowel kikkers als zoogdieren begonnen als nachtdieren, maar hebben ook nu nog het vermogen om akoestisch te communiceren.’

Noten

  1. Chen & Wiens, The origins of acoustic communication in vertebrates (2020) in Nature Communications.

Delen:

Natuur & milieu

Sorteren en recyclen tussen de operaties door: ziekenhuizen zetten steeds meer in op verduurzaming. Geen sinecure in een sector waar elke seconde telt. Als er mensenlevens op het spel staan, is de planeet even niet van tel.

Uit een analyse van recent gedigitaliseerde historische weergegevens – die tot voor kort alleen beschikbaar waren als handgeschreven archiefstukken – blijkt dat het hele Congobekken consistent opwarmt sinds de jaren zestig.

In onze strijd tegen klimaatverandering moeten we niet alleen minder CO₂ uitstoten, maar ook actief CO₂ uit de lucht halen. Bomen doen dat, maar ook bepaalde stenen kunnen CO₂ uit de lucht halen en in de bodem vangen.

Dat vraagt Anne-Sophie (40) zich af. Professor biomedische wetenschappen Luc Bouwens (VUB) zoekt het uit.

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee.

Een kaart die laat zien op welke plekken ter wereld potentieel fossielen te vinden zijn, het klinkt als de ultieme droom voor paleontologen. Maar financiering en toegankelijkheid beperken de zoektocht naar nieuwe puzzelstukjes van de geschiedenis van het leven.

Gedragsbioloog Jonas Torfs voert aan de afdeling bio-ingenieurswetenschappen van de UAntwerpen onderzoek naar het vaginale en darmmicrobioom van bonobo’s.

Nachtvlinders hebben niet bepaald het positieve imago van hun flamboyante vrienden die overdag vliegen. Onterecht. Hoog tijd om de mot van zijn mottige imago te verlossen.

Meer over Natuur & milieu

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven