Ozonlaag kan weer aanknopen met herstel

Ozonlaag kan weer aanknopen met herstel

Delen:

Beeld: Het 'ozongat' in 2020. Metingen afkomstig van de Copernicus Sentinel-5P satelliet.

In de herfst van 2018 uitten wetenschappers hun bezorgdheid over de groei van het ‘gat’ in de ozonlaag dat jaar. Aan het einde van de Zuidpoolwinter (onze zomer) was de atmosferische zone met hele lage ozonconcentraties boven Antarctica liefst met drie miljoen vierkante kilometer gegroeid tegenover het jaar daarvoor – het ozongat is door de winterkou telkens het grootst in september. Dat ging lijnrecht in tegen de jarenlange trend van herstel van de ozonlaag, die ons beschermt tegen gevaarlijke uv-straling van de zon. Het herstel was een gevolg van de uitfasering van ozonafbrekende stoffen zoals gestipuleerd in het verdrag van Montréal, in 1987. In dat verdrag werd de productie en het gebruik van chloorfluorwaterstoffen, die lange tijd in spuitbussen en koelkasten waren gebruikt, strikt aan banden gelegd.

Al snel kwam er een verdachte in het vizier die zich niet aan de verdragsbepaling leek te houden. Er had zich sinds 2013 immers een vertraging opgetekend in de daling van de concentratie van een specifieke cfk – freon-11 – in de atmosfeer, wat duidde op nieuwe, niet gerapporteerde emissies. Die zouden vooral uit het (sterk geïndustrialiseerde) oostelijke deel van China komen.

Purschuim

In het voorjaar van 2019 werd dat vermoeden bevestigd: het vaktijdschrift Nature kwam naar buiten met resultaten van atmosferisch onderzoek die duidelijk naar Oost-China wezen als hotspot voor de productie van freon-11, meer bepaald naar de provincies Shandong en Hebei maar ook naar de regio rond de miljoenenstad Shanghai. Het drijfgas was vermoedelijk ontstaan bij de productie en toepassing van isolatieschuim, schreven de auteurs in Nature. Dat werd ook aangetoond door de Environmental Investigation Agency (EIA), een internationaal journalistencollectief dat milieuschandalen onderzoekt. Volgens het EIA werd het verboden freon-11 vooral gebruik in polyurethaan of ‘purschuim’, dat gespoten wordt tussen spouwmuren of wordt aangebracht onder vloeren en onder daken. De atmosferische metingen waren afkomstig van meetstations in Zuid-Korea en Japan. Ze toonden aan dat de regio in grote mate verantwoordelijk was voor de vertraagde wereldwijde daling en zelfs stabilisering van de verboden cfk. De metingen omvatten de periode 2008-2017.

Maar kijk: sinds 2018 – het jaar waarin aan de alarmbel werd getrokken – is de freon-11-concentratie globaal weer gestaag aan het dalen, blijkt uit nieuw onderzoek in alweer Nature. Vorsers van de Amerikaanse meteorologische organisatie NOAA schrijven dat het globale atmosferische gehalte van freon-11 daardoor momenteel ongeveer weer op het niveau van 2012 zit, het jaar vóórdat de daling begon te vertragen. En ja, weer blijkt de oorzaak in China te liggen. In een begeleidende paper in Nature melden Britse atmosfeeronderzoekers dat de freon-11-concentratie in het oosten van het land de voorbije jaren telkens met ongeveer 10.000 ton is teruggelopen. Daarmee is Oost-China goed voor zestig procent van de recent geïdentificeerde wereldwijde afname.

Daling op koers

De resultaten kunnen er alleen maar op wijzen dat in ieder geval China snel en doeltreffend maatregelen heeft genomen om de sluikproductie van freon-11 op te sporen en in de kiem te smoren. Volgens Luke Western, atmosfeerwetenschapper aan de universiteit van Bristol en coauteur van de tweede nieuwe Nature-paper, was dat inderdaad zo. ‘In 2018 en 2019 meldde de Chinese delegatie op de jaarlijkse vergadering tussen ondertekenaars van het Montréalverdrag dat ze tijdens fabriekscontroles illegale productiefaciliteiten voor cfk’s had ontdekt en meteen vernietigd. Daarbij werden ook arrestaties verricht’, mailt Western.

Door die prompte actie zit de daling van cfk’s in de atmosfeer nu weer op koers, en kan de ozonlaag boven Antarctica weer aanknopen met herstel. Welk effect de tijdelijke stabilisering van freon-11 heeft gehad op de langzame sluiting van het ozongat, is nog niet duidelijk. Sowieso wordt een volledig restauratie van de ozonlaag boven de Zuidpool pas rond het midden van deze eeuw verwacht.

Delen:

Op dit moment nemen bijna tweehonderd landen deel aan de klimaatonderhandelingen in Antalya. Hoe staat de wereld ervoor en wat zal de top opleveren? ‘Het klimaat is steeds minder een probleem van de toekomst.’​​​​‌‍​‍​‍‌‍‌​‍‌‍‍‌‌‍‌‌‍‍‌‌‍‍​‍​‍​‍‍​‍​‍‌‍‌​‌‍​‌‌‌​‌‍‌‍​‌‍‌‌​​‍‍‌‍​‌‍‌‍‌​‍​‍​‍​​‍​‍‌‍‍​‌​‍‌‍‌‌‌‍‌‍​‍​‍​‍‍​‍​‍‌‍‍​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‍‍​‍​‍‌‌‌‌‌‌​‍‌‌‍‌‌‌‍‌​​‍‌‌‍​‍‌‍‌‌​‍‍‌‍​‌‌‍‌​‌‍‌‌‍‍‌‌‍‍​‍‍‌‍‌​‌‍​‌‌‌​‌‍‌‍​‌‍‌‌​​‍‍‌‍​‌‍‌‍‌​‍‌‍‌‌‌‍‌​‌‍‍‌‌‌​‌‍‌​‍​‍‌‍‍‌‌‌​‌‍‌‌‌‍‌‌‌‌‌​‌‍‌‌​​‌‍‌‌‌​​‍‌​‌‍‌‍‌‌‍‍​​​‌​‌​‍‍‌​​​‌‍‌‌‌​‌​‍‍‌‌‌‌‍‌​‌‌​‌​‍‌‌​‍‌‌‍‌‌‌​‍​‌​‌‌‌​‌‌​‌‌‌‌​‌​‍‌‍‍‌‌‌​‌‍‌‌‌‍‌‌​​‍‌‌‌‌‍‍‌‍‌‌‍‍‌‍‌‌‌​‍‌​‍​‌‌​‌‌‍​‌​‌‌‌​‌​‍‌‍‍​‌‌‌‌‍​‌‍​​​​‌‍‌‍‌‌​​​‌‌​‍‌‍‌‌‌‍‌​‌‍‍‌‌‌​​‍​‌‍‌‍‌‍‍‌‌‍‌‌‌‍​‌‍‌​‌‌​​‌‍​‌‌‌​‌‍‍​​‌‌​‌‍‌‌‌‍​‌‌​‌‍‍‌‌‍‌‍‍‌​​‍‍‌‍‍‌‍​​‍‍‌​‌‍‌‌‌‍​‌‌​‌‍‍‌‌‍‌‍‍‌​​‍‍​​‍​‍‍‌​‌‌‌‌‌‍‌‌​‌‍‌‌​‍​‍‌‌

De klimaatverandering zal aanzienlijke effecten hebben in het Belgische deel van de Noordzee, waarschuwen het Instituut voor Natuurwetenschappen en het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering.

Zowel de nachten als de dagen werden de voorbije vijf jaar flink warmer.

Vogels die lange afstanden afleggen langs de breedtegraden en zich daarbij oriënteren op de zon, wijken af van hun ideale koers. Dat komt omdat hun interne klok niet meer precies overeenkomt met de stand van de zon, een beetje zoals een jetlag bij mensen.

Rood is niet de enige kleur van bloed. Bij dieren vind je deze levensvloeistof in allerlei tinten.

Dit is een artikel van: Knowable Magazine

Onderzoek met hersenscanners toont aan dat het brein van honden anders reageert op verschillende gelaatsuitdrukkingen bij mensen.

Als kind vroeg Jorg Massen zich al af of vogels ook voor hun plezier vliegen. Intussen is hij gedragsbioloog aan de Universiteit Utrecht en ging hij op zoek naar een antwoord.

Een virusuitbraak in een apenopvangcentrum bood een unieke kans om te onderzoeken hoe een epidemie het gedrag beïnvloedt. Makaken uit kolonies waar de ziekte slachtoffers had gemaakt, bleken achteraf duidelijk terughoudender om besmet voedsel te eten.

De herfst is het seizoen waarin de natuur haar kleurrijkste tapijt uitrolt. Voor veel tuiniers is dat vooral een uitnodiging om de bladblazer boven te halen. Zonde, want in die rommelige laag bladeren krioelt het van het fascinerende leven.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven