Voor wie vergroenen we onze steden?

Voor wie vergroenen we onze steden?

Delen:

De temperatuur in onze steden stijgt. Het temperatuurverschil met omringende landelijke gebieden kan oplopen tot zes graden Celsius. De oorzaak? De vele grijze oppervlakken in de stad. Asfalt en beton houden overdag warmte vast en koelen ’s nachts trager af en dat leidt tot hittestress. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie sterven jaarlijks ongeveer 175.000 Europeanen aan de gevolgen hiervan. Groene oplossingen in de stad zoals groene daken, groene muren en parken kunnen hiervoor een oplossing bieden door de lucht te koelen en schaduw te creëren. Daarnaast verbetert vergroening de luchtkwaliteit, heeft het positieve effecten op de mentale gezondheid van bewoners en verhoogt het de biodiversiteit. Onderzoek toont daarbij aan dat dertig procent meer groen in de stad kan leiden tot een daling met veertig procent van het aantal hittedoden.

Drie grote uitdagingen

Stedelijke vergroening biedt veel voordelen, maar de uitvoering ervan is complex. Het brengt verschillende uitdagingen met zich mee, waarvan sociale rechtvaardigheid er een is. In deze blogpost bespreken we drie van deze sociaalrechtvaardige vraagstukken.

Eerst en vooral toont onderzoek in Noord-Amerikaanse steden zoals Chicago en New York aan dat welgestelde buurten met bewoners met een hoog inkomen en opleidingsniveau als eerste genieten van vergroening. Stedelijk groen wordt namelijk vaker en beter aangelegd in gebieden met meer welvaart. Als resultaat hebben bewoners met een hogere sociaaleconomische status meer toegang tot parken in de stad.

Daarnaast hebben kwetsbare en minder welvarende bewoners de middelen niet om zelf in vergroening te investeren. De subsidies voor groendaken en groene gevels komen voornamelijk bij huiseigenaars terecht, terwijl huurders buitenspel staan. Hierdoor wordt een vicieuze cirkel van ongelijkheid in stand gehouden. Mensen die het meeste baat hebben bij groenvoorzieningen, bijvoorbeeld voor gezondheidsvoordelen, hebben er juist het minste toegang toe.

Mensen die het meeste baat hebben bij groenvoorzieningen, hebben er het minste toegang toe

Een andere uitdaging is groene gentrificatie. Vergroening zorgt voor stijgende vastgoedprijzen in de stad, wat op zijn beurt meer welvarendere bewoners aantrekt. Uit een studie van onderzoekers uit Barcelona, die 28 steden in Noord-Amerika en Europa bekeken tussen 1990 en 2016, blijkt dat vergroening in zeventien van deze steden binnen tien jaar leidde tot gentrificatie. In bijna de helft van de onderzochte steden, waaronder Seattle en Barcelona, werd vergroening zelfs als de enige verklaring voor de stijging van de huur- en huisprijzen gezien. Oorspronkelijke bewoners van deze wijken kunnen de gestegen vastgoedprijzen niet meer betalen en verhuizen naar minder groene en goedkopere buurten. Dat is een paradox, want groen in de stad zou juist voor iedereen toegankelijk moeten zijn.

Naast ongelijkheid en groene gentrificatie is er nog een derde uitdaging, namelijk de invloed van groen op het veiligheidsgevoel in de stad. Onderzoek vertelt ons dat groene gebieden zoals parken kunnen bijdragen aan een aantrekkelijkere en veiligere leefomgeving. Maar ze kunnen ook leiden tot een verhoogd gevoel van onveiligheid en hogere misdaadcijfers bij onvoldoende sociaal toezicht of beperkt onderhoud. Goed beheer en betrokkenheid van de gemeenschap zijn daarom essentiële onderdelen van succesvolle stedelijke vergroening.

Call to action

Ook in België zien we voorbeelden van ongelijke toegang tot groen en bewijs voor groene gentrificatie. Denk aan wijken als het Patershol in Gent en de Dansaertwijk in Brussel. De vastgoedprijzen in deze wijken stijgen door stadsvernieuwing en de oorspronkelijke bewoners zien hun buurt veranderen. Vergroening is hard nodig, maar moet samengaan met sociale rechtvaardigheid. Stadsbesturen staan voor de uitdaging om aangename en groene steden te creëren zonder dat dit leidt tot een exclusieve toegang voor wie het zich kan permitteren. Als we willen dat stedelijke vergroening echt ten goede komt aan alle bewoners, zouden we in de Belgische en internationale context dieper inzicht moeten krijgen in wat sociaalrechtvaardige vergroening precies inhoudt. Dit vereist dat we de dynamieken en gevolgen van stedelijke vergroening grondig analyseren en begrijpen. Hoe zorgen we ervoor dat groene initiatieven niet alleen de welvarende wijken versterken maar ook de mensen bereiken die het meeste baat hebben bij groenvoorzieningen?

Door systematisch en gericht te onderzoeken hoe we vergroening inclusiever en eerlijker kunnen maken, kunnen we strategieën ontwikkelen die negatieve effecten zoals gentrificatie en sociale ongelijkheid voorkomen. Ons onderzoek naar hoe sociaalrechtvaardige vergroening wordt begrepen en geïmplementeerd in steden in de Europese Unie zet ons alvast een stap dichter bij steden die niet alleen gezonder en groener zijn maar ook rechtvaardiger.

Delen:

Vogels die lange afstanden afleggen langs de breedtegraden en zich daarbij oriënteren op de zon, wijken af van hun ideale koers. Dat komt omdat hun interne klok niet meer precies overeenkomt met de stand van de zon, een beetje zoals een jetlag bij mensen.

Rood is niet de enige kleur van bloed. Bij dieren vind je deze levensvloeistof in allerlei tinten.

Dit is een artikel van: Knowable Magazine

Onderzoek met hersenscanners toont aan dat het brein van honden anders reageert op verschillende gelaatsuitdrukkingen bij mensen.

Als kind vroeg Jorg Massen zich al af of vogels ook voor hun plezier vliegen. Intussen is hij gedragsbioloog aan de Universiteit Utrecht en ging hij op zoek naar een antwoord.

Een virusuitbraak in een apenopvangcentrum bood een unieke kans om te onderzoeken hoe een epidemie het gedrag beïnvloedt. Makaken uit kolonies waar de ziekte slachtoffers had gemaakt, bleken achteraf duidelijk terughoudender om besmet voedsel te eten.

De herfst is het seizoen waarin de natuur haar kleurrijkste tapijt uitrolt. Voor veel tuiniers is dat vooral een uitnodiging om de bladblazer boven te halen. Zonde, want in die rommelige laag bladeren krioelt het van het fascinerende leven.

Onlangs versoepelde de Europese wetgeving rond gentech bij planten. Plantenfysioloog Dominique Van Der Straeten ziet mogelijkheden voor de toekomst, maar ook wetenschappelijke inconsequenties in de nieuwe regels.

Verbleekte koralen kunnen herstellen door contact met stukjes gezonde koralen.

De milieu-impact van medisch afval en hygiëneproducten als luiers is enorm.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven