Waarom bestuderen wetenschappers fruitvliegen om ons lichaam beter te begrijpen?

Delen:

Beluister de podcast hier:

Heel wat experimenten kunnen onderzoekers niet op mensen uitvoeren omwille van ethische of praktische redenen. Daarom bestuderen wetenschappers de fundamentele principes die ook in ons lichaam gelden via modelorganismen, zoals de fruitvlieg (of Drosophila melanogaster) dus. Maar waarom is net dat kleine keukenspook, en geen ander insect, zo populair geworden in het laboratorium?

‘Een combinatie van goede eigenschappen als modelorganisme en puur toeval’, geeft Aerts toe in onze podcast. ‘De Amerikaanse geneticus Thomas Morgan was de eerste die ze ging gebruiken, iets meer dan honderd jaar geleden. Hij bracht er de structuur van chromosomen mee in kaart. Zijn onderzoek maakte uiteindelijk genetische modificatie en gentherapie mogelijk, en werd in 1933 terecht bekroond met de Nobelprijs. Sinds Morgan zijn onderzoekers de fruitvlieg blijven gebruiken, en intussen is er meer dan honderd jaar kennis op de insecten gebaseerd. Er zijn weinig organismen waar we zoveel vanaf weten als van de fruitvlieg.'

We bestellen de fruitvliegen voor ons onderzoek vaak gewoon via postpakketjes

Stein Aerts

‘De fruitvlieg is een praktisch modelorganisme: het leeft amper zestig dagen, wat handig is om veroudering te bestuderen. De diertjes zijn ook in tien dagen tijd volwassen. Zo kunnen we snel veel generaties genereren om bijvoorbeeld erfelijkheid te bestuderen. Fruitvliegen zijn ook makkelijk te kweken en te houden. We kunnen ze goedkoop aankopen, en ze huisvesten vraagt slechts een zeer kleine investering.’

‘De fruitvlieg heeft ook een heel mooi, compact genoom — twintig keer kleiner dan het menselijke genoom. Ze hebben ook maar één kopie van elk gen, bij ons zijn dat er vier. Dat maakt het eenvoudiger om de functie van genen te bestuderen.’

Stein Aerts hielp mee om alle cellen van de fruitvlieg in kaart te brengen.

Waar halen de onderzoekers hun fruitvliegen? 'We hebben zelf een stock, maar we hebben ook goede contacten met andere onderzoeksgroepen. Kweekten zij al een fruitvlieg met precies de eigenschappen die we willen onderzoeken, dan vragen we om een paar vliegen via de post op te sturen. Ja, we versturen onze fruitvliegen gewoon in postpakketjes.'

In deze aflevering leer je onder andere...

  • ... waarom wetenschappers blij zijn als het nageslacht van hun fruitvliegen rode ogen heeft

  • ... welke grote doorbraken we danken aan fruitvliegen

  • ... hoe de fruitvlieg zo populair werd

  • ... in welke mate jouw brein lijkt op dat van een fruitvlieg

  • ... wat we wel en niet kunnen leren van fruitvliegen

  • ... waarom onderzoekers elke cel van de fruitvlieg willen kennen

Beluister Vraag het Aan ook via:

Delen:

We weten al lang dat anatomisch moderne mensen en Neanderthalers zich onderling hebben voortgeplant, maar wetenschappers zijn nog altijd aan het uitzoeken hoe die erfenis onze genetica beïnvloedt.

Minder dan de helft van de embryo’s die bij ivf worden teruggeplaatst, leidt tot een zwangerschap. Artsen kiezen ze nog altijd vooral op basis van hoe ze eruitzien. Toch stuurt elk embryo piepkleine pakketjes vol moleculaire boodschappen uit. Wij leerden die boodschappen lezen uit één druppel vocht die normaal in de vuilnisbak belandt, en ontdekten dat ze helpen voorspellen welk embryo de meeste kans heeft om in te nestelen.

Muizen die eerder met een spoelworm werden geïnfecteerd, reageren minder heftig op een gevaarlijk griepvirus. Wat kunnen we daaruit leren?

Van een eenvoudig prikje tot een heuse operatie: doneren kan op meer manieren dan je denkt. Maar wat kan je eigenlijk allemaal afstaan, en hoe gaat dat in zijn werk?

Een doktersafspraak inplannen, je medisch dossier inkijken, of die onverklaarbare hoestsymptomen eens opzoeken: we beheren onze eigen gezondheidszorg steeds meer online. Toch als je daar de middelen, digitale en taalvaardigheden toe hebt. Want wat als die digitalisering net een muur vormt tussen jou en je hulpverlener?

De boevengildes zitten nooit stil, maar de mensen die jacht op hen maken gelukkig ook niet. De forensische wetenschap maakt overuren en komt onder meer met celisolerende lasers, eiwitidentificatie en de bestudering van genen die pas na de dood actief worden. Zo komen verkrachters en moordenaars steeds vaker van een koude kermis thuis.

In een bloedstaal zitten miljoenen cellen, elk met hun eigen kenmerken en functie. Door met behulp van licht al die cellen één voor één te analyseren, kunnen we patronen ontdekken die artsen helpen om ziektes sneller en beter te herkennen.

Ben jij altijd rond dezelfde periode verkouden, of heb je vooral last van je neus na het maaien van je gazon? Christine Breynaert, allergoloog aan KU Leuven, legt uit hoe je het verschil kan herkennen tussen een verkoudheid en een allergie.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Sinds 12 augustus is de samenstelling van je beker afhaalkoffie veranderd. Sinds die dag trad namelijk een Europees verbod op pfas in voedselverpakkingen in werking voor afhaalbakjes, koffiebekers en andere materialen die met voedsel in contact komen.

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven