Geschiedenis

De meeste mensen dragen nog een stukje neanderthaler-DNA met zich mee. Dat komt doordat de moderne mens zich soms ook voortplantte met neanderthalers. Dankzij een nieuwe studie weten we wie het met wie deed.

Een taalkundige en een archeoloog gingen samen op kruistocht door Europa om mysterieuze symbolen uit de Oude Steentijd te ontcijferen. Ze ontrafelden daarbij een voorloper van het schrift die veel ouder blijkt te zijn dan de vorige bekende oervorm.

Hadden er tijdens de coronacrisis ook geschiedkundigen moeten plaatsnemen in de nationale expertencommissies? Als het van sommige historici afhangt, is het antwoord ja. Met enkele recente doctoraten en een nieuwe studierichting zet ‘toegepaste geschiedenis’ zich meer op de kaart. Werkt het concept ook?

De Iguanodon behoort tot de best bestudeerde dinosaurussen ter wereld. Toch is er recent een fossiel gevonden van een nieuwe soort iguanodonachtige in het noordoosten van China. En die lijkt op een 'stekelige draak'. 

De verspreiding van de landbouw over Europa verliep niet gelijkmatig. In België, Nederland en delen van Duitsland duurde het enkele duizenden jaren langer voordat jagers-verzamelaars landbouw volledig omarmden. Vrouwen speelden een belangrijke rol in dit proces. 

Kerstening, Clovis, Merovingers, Karolingers, volksverhuizingen... Het zijn bekende schooltermen, maar wie waren de mensen erachter? Vijftien jaar Europese archeologiewetgeving brengt licht én nieuwe vragen.

In de film Nuclear Boy fabriceert een 17-jarige Nederlandse chemienerd een homemade kernreactor. Het scenario doet niet toevallig denken aan de gebeurtenissen met de Amerikaan David Hahn in de jaren 1990.

Toen de laatste ijstijd op haar hoogtepunt was, bleef de golfstroom warm water uit de tropen naar het noorden voeren.

In 1913 stichtte George Sarton het wetenschapshistorische tijdschrift Isis, dat uitgroeide tot het belangrijkste vakblad ter wereld. Wanneer werd de Nederlandse wetenschapsgeschiedenis naar een hoger niveau getild?

Een vulkaanuitbarsting rond 1345 zou de Europese landbouw zodanig hebben ontwricht, dat die de perfecte omstandigheden schiep voor de ongehinderde verspreiding van de pest. Dat suggereren nieuwe historische klimaatdata.

Een geochemische analyse van stenen werktuigen gevonden in Spanje laat zien dat sommige van de objecten oorspronkelijk uit het zuiden van Frankrijk kwamen. Daarmee is een eerste direct bewijs geleverd voor het bestaan van wijdvertakte netwerken tussen groepen in de late oude steentijd.

Monte Sierpe, een site in de Peruaanse Andes met meer dan 5.200 uitgegraven gaten, fascineert archeologen al sinds de jaren 1930. Volgens nieuw onderzoek werden die gaten waarschijnlijk gebruikt om belastingen te innen die aan het Incarijk verschuldigd waren.

Het is afgelopen met het neoliberalisme. De Franse historicus en econoom Arnaud Orain windt er geen doekjes om. We zitten midden in een reveil van wat hij het eindigheidskapitalisme noemt. Kenmerken zijn monopolies die zo machtig zijn als staten, een rush op grondstoffen en hulpbronnen en minder toegankelijke of gesloten zeeën. In het verleden kenden we al twee zo'n periodes.

Ergens tijdens de laatste ijstijd moet de pijl-en-boog zijn uitgevonden. Mogelijk gebeurde dat door oermensen in zuidelijk Afrika. Daar is nu een nieuwe vondst gedaan: op kleine stenen punten – mogelijk pijlpunten – is gif aangetroffen.

Deze kleine maar venijnige dinosauriër werd lang gezien als een jeugdige Tyrannosaurus rex, maar een speciaal bot bewijst dat het om een aparte soort ging.

Tijdens een relatief warm millennium aan het einde van de ijstijd hadden jagers-verzamelaars aan eten geen gebrek. In de bossen krioelde het van jachtwild. Een uitzonderlijke archeologische site in Lommel voert ons terug naar die bijzondere tijd.

Er hingen al een tijd donkere wolken boven het Schoenenmuseum van Izegem. Maandagavond werd de knoop doorgehakt: de huidige museumwerking wordt stopgezet. Tijd voor een laatste bezoek, al blijven we bij de wiskundige leest.