Geschiedenis
De mysterieuze ‘gatenstrook’ van Monte Sierpe was mogelijk een Inca-belastingscentrum
Monte Sierpe, een site in de Peruaanse Andes met meer dan 5.200 uitgegraven gaten, fascineert archeologen al sinds de jaren 1930. Volgens nieuw onderzoek werden die gaten waarschijnlijk gebruikt om belastingen te innen die aan het Incarijk verschuldigd waren.
‘Het roofkapitalisme ziet de wereldeconomie als een spel dat je kan winnen of verliezen’
Het is afgelopen met het neoliberalisme. De Franse historicus en econoom Arnaud Orain windt er geen doekjes om. We zitten midden in een reveil van wat hij het eindigheidskapitalisme noemt. Kenmerken zijn monopolies die zo machtig zijn als staten, een rush op grondstoffen en hulpbronnen en minder toegankelijke of gesloten zeeën. In het verleden kenden we al twee zo'n periodes.
Afrikaanse jagers doopten al 60.000 jaar geleden hun pijlen in gif
Ergens tijdens de laatste ijstijd moet de pijl-en-boog zijn uitgevonden. Mogelijk gebeurde dat door oermensen in zuidelijk Afrika. Daar is nu een nieuwe vondst gedaan: op kleine stenen punten – mogelijk pijlpunten – is gif aangetroffen.
Nanotyrannus was geen T. rex-tiener
Deze kleine maar venijnige dinosauriër werd lang gezien als een jeugdige Tyrannosaurus rex, maar een speciaal bot bewijst dat het om een aparte soort ging.
Opgravingen op ‘prehistorische hotspot’ in Lommel afgerond: ‘Wild was spek voor de bek van jagers-verzamelaars’
Tijdens een relatief warm millennium aan het einde van de ijstijd hadden jagers-verzamelaars aan eten geen gebrek. In de bossen krioelde het van jachtwild. Een uitzonderlijke archeologische site in Lommel voert ons terug naar die bijzondere tijd.
Neanderthaler had geen neus aangepast aan de kou
In de ijstijd kon je maar beter over een interne luchtverwarmer beschikken, was lang de gedachte. Maar een heel bijzonder fossiel doet vermoeden dat neanderthalers die niet hadden.
Neanderthalers uit Goyet aten vrouwen en kinderen
Tien jaar geleden bleek al dat botfragmenten van neanderthalers, gevonden in de grotten van het Naamse Goyet, sporen van kannibalisme vertonen. Nieuw onderzoek op de beenderen geeft een beeld wie de slachtoffers precies waren. ‘Ze aten individuen uit een andere groep.’
Het Congopanorama opnieuw tentoongesteld: ‘Dit was pure propaganda’
Voor het eerst in negentig jaar kan het publiek het Congopanorama van de Wereldtentoonstelling van 1913 opnieuw bekijken. Niet het originele schilderij, dat opgeslagen ligt in een depot van het War Heritage Institute, maar een replica op kleiner formaat. Een tentoonstelling in het AfricaMuseum ontmaskert dit indrukwekkend staaltje van koloniale propaganda. Historicus en medecurator Maarten Couttenier geeft meer uitleg.
Honden volgden het voetspoor van de mens: ‘Ons migratieverhaal komt sterk overeen’
Honden en mensen delen een lange geschiedenis. Dat is terug te vinden in migratiestromen van de afgelopen tienduizend jaar. Fossiel DNA van honden laat zien hoe hun verspreiding samenvalt met die van de mens in Europa en Azië.
‘Google Maps’ van Romeinse Rijk gelanceerd, inclusief 100.000 kilometer aan tot nu toe onbekende wegen
Nieuwe bevindingen vergroten de lengte van het wegennet van het Romeinse Rijk met meer dan 100.000 kilometer.
Deze ziektes deden Napoleons leger de das om
De aftocht van Napoleon na zijn mislukte veldtocht tegen Rusland kostte het leven aan zo'n 300.000 soldaten. De meesten bezweken aan een combinatie van honger, kou en ziekte. Om welke ziektes ging het? Recent onderzoek identificeert nieuwe boosdoeners.
De eerste koningin van België bewaarde haar intiemste herinneringen in een juwelenkistje
Louise-Marie d’Orléans, de eerste koningin van België (1812 – 1850), vond fonkelende diamanten niet veel interessanter dan gebroken glas. Wel hield zij van juwelen waarin een klein portret, een haarlok of een geheime boodschap werd bewaard. Dit zijn sentimentele juwelen: ze zijn waardeloos als betaalmiddel, maar van onschatbare waarde voor de persoon die ze bezit.
Hoe James Ensor zijn werken antidateerde
Uit onderzoek op Zelfportret met bloemenhoed blijkt dat James Ensor het schilderij antidateerde, mogelijk om zijn status als vernieuwende kunstenaar te benadrukken.
West-Afrikaans DNA in Angelsaksische graven
Een analyse van oud DNA uit vroegmiddeleeuwse Engelse grafsites leverde een verrassend resultaat op. Twee individuen, een man en een jonge vrouw, bleken voorouders te hebben afkomstig uit West-Afrika. De ontdekking laat zien dat menselijke mobiliteit in de vroege middeleeuwen groter was dan gedacht.
Hoe de moderne mens uiteindelijk uit Afrika wist te migreren
Zo’n vijftigduizend jaar geleden verspreidde de moderne mens zich vanuit Afrika over Europa en Azië. Eerdere migraties liepen op niets uit. Waarom lukte het die keer dan wel?
Technologie laat middeleeuwse muziek weerklinken: ‘We kunnen het muzikale erfgoed weer tot leven brengen’
Hoe klonk middeleeuwse muziek? Het is een vraag die musici en musicologen sinds de jaren 1960 onderzoeken. Nu maakt technologie het mogelijk om te weten hoe die muziek klonk op de plekken waarvoor ze werd gecreëerd. Het resultaat hoor je dit jaar op het Antwerpse festival Laus Polyphoniae.
‘Sommige mensen vrezen dat het Nederlands over vijftig jaar niet meer bestaat. Ik niet’
Grote historische gebeurtenissen hebben hun stempel gedrukt op de evolutie van het Nederlands. Maar dat geldt evengoed voor Suske en Wiske en het Nederlandse koor Kinderen voor Kinderen. Taalkundige Miet Ooms beschreef het in Van vogala tot noncha.
