Geschiedenis

Ten oosten van de Nijl in Soedan liggen honderden millennia-oude graven. Ze dateren uit de tijd dat de Sahara nog geen kurkdroge woestijn was.

De Declaration of Independence van 1776 bestempelde hen als merciless Indian savages. Geen wonder dat inheemse Amerikanen met zeer gemengde gevoelens naar de viering van het 250-jarige bestaan van de Verenigde Staten toeleven. ‘Met die erfenis moeten we vandaag nog steeds leven.’

Neanderthalers stonden als soort genetisch niet op instorten. Waarom verdwenen ze dan? Een nieuwe studie van Belgische en Franse fossielen zet een van de populairste verklaringen op losse schroeven.

Twee miljoen jaar geleden waren sommige mensachtigen niet groter dan een tienjarig kind. Vandaag ligt de gemiddelde lengte in België rond 1,80 meter voor mannen en 1,65 meter voor vrouwen. Hoe kwam die groei tot stand?

Decennialang werd gedacht dat de Statenvertaling van de Bijbel uit 1637 het Nederlands heeft gestandaardiseerd. Uit eerder onderzoek is al gebleken dat dat niet waar is. Nieuw onderzoek wijst op de belangrijke rol van kranten.

DNA uit eeuwenoude Toscaanse druivenpitten onthult hoe de Romeinen hun wijnproductie organiseerden. Hun uitgestrekte handelsnetwerk legde mee de basis voor de wijnen die we vandaag drinken.

Insecten worden wereldwijd door zo’n twee miljard mensen gegeten en toch blijven veel westerlingen terughoudend tegenover insecten op het menu. Nieuw archeologisch en genetisch onderzoek laat zien dat dit geen nieuw fenomeen is: ook vroeger aten we hier nauwelijks insecten.

Voor de kust van Hawaii lijkt zowaar een geplaveide weg te liggen. Een bijzondere natuurlijke creatie, een gevolg van onderzeese vulkanische activiteit.

250 jaar na de Amerikaanse onafhankelijkheid blijft het ideaal van vrijheid centraal staan, maar de invulling ervan blijkt historisch selectief en omstreden.

Neanderthalers gebruikten bijna 60.000 jaar geleden al stenen werktuigen om tanden te behandelen.

De Scladina-grot in de Naamse gemeente Andenne is beroemd voor haar neanderthalerkind. Maar voor paleogenetici is de plek ook een schatkamer voor sporenonderzoek naar ander prehistorisch leven.

Aten mannen vroeger al meer vlees dan vrouwen? Een grootschalige studie stelt van wel, maar het verschil zit wellicht eerder in andere voeding zoals melk en kaas.

Evenwijdige lijnen, rechte hoeken en zelfs ruiten: 60.000 jaar oude geometrische tekeningen doen vermoeden dat mensen toen al abstract konden denken.

Op een mozaïek tussen de resten van een Romeinse villa in Engeland staan enkele beroemde scènes uit de Trojaanse Oorlog afgebeeld. Maar niet zoals Homerus ze heeft beschreven in zijn Ilias. 

De meeste mensen dragen nog een stukje neanderthaler-DNA met zich mee. Dat komt doordat de moderne mens zich soms ook voortplantte met neanderthalers. Dankzij een nieuwe studie weten we wie het met wie deed.

Een taalkundige en een archeoloog gingen samen op kruistocht door Europa om mysterieuze symbolen uit de Oude Steentijd te ontcijferen. Ze ontrafelden daarbij een voorloper van het schrift die veel ouder blijkt te zijn dan de vorige bekende oervorm.

Hadden er tijdens de coronacrisis ook geschiedkundigen moeten plaatsnemen in de nationale expertencommissies? Als het van sommige historici afhangt, is het antwoord ja. Met enkele recente doctoraten en een nieuwe studierichting zet ‘toegepaste geschiedenis’ zich meer op de kaart. Werkt het concept ook?