Hebben criminelen een ander brein?

Hebben criminelen een ander brein?

Delen:

Meerdere factoren verhogen het risico op crimineel gedrag. Zo overtreden sommige mensen de wet omdat ze kampen met psychische problemen. Een psychose bijvoorbeeld. Wie vanuit een psychose een ernstig delict pleegt, heeft bovendien vaak een jeugdtrauma meegemaakt. Jeugdtrauma’s verhogen het risico op crimineel gedrag.  Daarnaast gebruiken psychotische criminelen geregeld drugs tijdens het plegen van het delict. En ook alcohol of drugs lokken crimineel gedrag soms uit. Iemand die agressief is aangelegd zal zich door de ontremmende werking van een aantal middelen sneller agressief gedragen. Een psychose kan ook gepaard gaan met het aanhangen van een extremistische ideologie. Komt daarbovenop een sociaal geïsoleerd leven en zijn er wapens beschikbaar? Dan is het risico dat iemand een delict pleegt vrij groot. Andere psychische problemen die het risico op crimineel gedrag verhogen, zijn psychopathische trekken: lak hebben aan de sociale normen, weinig of geen empathie voelen, gewelddadig zijn.

Verder beïnvloedt de manier van opvoeden het risico op criminaliteit en heel zelden is specifiek hersenletsel de boosdoener van agressief gedrag.

Criminele psychopaten hebben een overgevoelig beloningscentrum

Hoe zit het met het brein van criminelen? Er is een aantal verschillen tussen de hersenen van gewelddadige criminelen en die van niet-gewelddadige niet-criminelen. Daarin moeten we twee ‘soorten’ gewelddadige criminelen onderscheiden: criminelen die impulsief handelen, zonder voorbedachte rade, en misdadigers die zich welbewust crimineel gedragen. De eerste groep heeft een overactieve amygdala. Het hersengebied speelt een belangrijke rol bij de snelle reactie op emotie-uitlokkende prikkels. Door die overactieve amygdala reageren zij vrij extreem – bijvoorbeeld gewelddadig - op emotionele prikkels. Bij de tweede groep is het precies andersom. Het hersengebied is juist minder actief in vergelijking met niet-gewelddadige, niet-criminele mensen. Deze criminelen hebben hun emoties heel goed onder controle en zijn daarom nauwelijks bang. Ze hebben bovendien vaak psychopathische trekken.

Bij die criminelen met psychopathische trekken is er nog iets aan de hand in het brein. Het beloningscentrum, of ventrale striatum, is overgevoelig. Het gebied wordt snel actief. Psychopaten willen daardoor steeds dat gelukzalige gevoel van een beloning ervaren, waardoor ze blijven zoeken naar iets wat hen dat geeft.  Denk aan de buit van een overval. Het ervaren van die beloning is doorgaans belangrijker dan de heersende sociale normen of eventuele schuldgevoelens achteraf.

Niet alle psychopaten gedragen zich als criminelen. Dat zie je ook in de hersenen. De ventromediale prefrontale cortex, een hersengebied dat voor in het brein ligt en andere hersengebieden veelal afremt, is minder actief bij de criminele psychopaten. Het gevoelige beloningscentrum van de criminele psychopaten wordt daardoor waarschijnlijk amper afgeremd. De drang om een beloning te voelen, is zo nóg sterker. De combinatie van een gevoelig beloningscentrum en onvoldoende remming door de prefrontale cortex is dus funest.

Voorspelt een hersenscan of iemand in de criminaliteit zal belanden? Nee, de gevonden verschillen in hersenactiviteit zijn klein en alleen op te merken als je grote groepen mensen met elkaar vergelijkt. Maar wie weet wat de toekomst brengt.

Robbert-Jan Verkes is hoogleraar Forensische Psychiatrie bij de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij onderzocht onder meer of er verschillen bestaan tussen het brein van criminele en niet-criminele psychopaten. Wetenschapsjournalist Anouk Bercht legde hem deze vraag voor en tekende zijn antwoorden op.

Delen:

Een tot nu toe onbekend dopaminecircuit tussen de darmen en het brein blijkt smaakvoorkeuren mee te vormen. Speelt dit mechanisme ook een rol bij obesitas?

Wat als jij je lief niet uit vrije wil gekozen hebt? Of je ontbijt, je job, zelfs je mening? We voelen ons vrije beslissers, maar wat als die keuzes al grotendeels vastliggen door wie we zijn en wat we hebben meegemaakt? Filosoof Farah Focquaert (UGent) zet ons aan het denken over vrije wil en over hoe vrij onze keuzes echt zijn.

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

Een gezonde relatie met technologie ontstaat niet van de ene op de andere dag

We worden allemaal ouder. Maar wat als je ouder wordt in gevangenschap? Om dat te onderzoeken gaf ik zeven mannen in de gevangenis een wegwerpcamera. Wat ze op de gevoelige plaat legden, bleek allesbehalve een zwart-witverhaal.

Bijna iedereen doet het wel eens: praten met een chatbot over hoe je je voelt. Als je eenzaam bent, als je stress hebt, als je piekert over de toekomst. En dat helpt, vinden vele gebruikers. Maar schuilt er ook geen risico in als je in een chatbot een soort psycholoog ziet? Liesbeth Gijsel (Eos Wetenschap) vraagt het aan Tom Van Daele (Thomas More Hogeschool).

Een stukje chocolade bij de koffie, pralines als cadeau of troost zoeken in een chocoladereep: chocolade is voor velen meer dan zomaar iets lekkers. Maar waarom zijn we er zo dol op?

Na twee biertjes zijn we minder geneigd om iemand in nood te helpen.

‘Niet om de heftige problematiek heen draaien.’ Dat leerde klinisch psycholoog Iva Bicanic. Begin jaren negentig volgde Bicanic colleges bij Lamers-Winkelman, bijzonder hoogleraar Preventie en Hulpverlening inzake Kindermishandeling. ‘Ik wist direct: over de gevolgen van seksueel misbruik wil ik alles weten. Dit wordt mijn onderwerp.’

The Lost Highway, The Fly of The Lobster … voor liefhebbers van het genre zijn er bijzonder veel intrigerende, ongemakkelijke films te bekijken. Maar wat is de aantrekkingskracht van dat ongemak?

Dit is een artikel van: Universiteit van Vlaanderen

En blijf op de hoogte van de laatste inzichten in wetenschap en technologie.

Nieuwsbrieven