Hoeveel mensen met rood haar ken jij? Buiten Hanne van K3 zal het eventjes zoeken zijn. Rood is namelijk de zeldzaamste haarkleur! Maar hoe komt dat?
DNA als zonbescherming
De eerste mensen hadden bijna allemaal donker haar en een donkere huid. Dat had veel voordelen, want onze eerste voorouders leefden in Afrika waar de zon veel en hard schijnt. En in ons haar en onze huid zit de stof melanine. Die stof beschermt ons een beetje tegen de zon, een beetje zoals een soort zonnebrandcrème (al blijft échte zonnebrand de beste bescherming).
Maar soms gebeurt er iets bijzonder in ons DNA: een toevallige verandering. Door zo’n verandering begonnen sommigen een ander soort melanine te maken: feomelanine. Zij kregen rood haar, een blekere huid en vaak sproetjes.
De verhuis naar het grauwe Europa
Toen mensen duizenden jaren later naar Europa verhuisden, was de zon daar veel minder sterk. Een blekere huid kon hier zelfs handig zijn! Met een lichtere huid kan je lichaam namelijk makkelijker vitamine D aanmaken, en dat heb je nodig om gezond te blijven. Daardoor konden roodharigen op sommige plekken iets beter overleven, en kregen ze kinderen die ook rood haar konden krijgen.
De strenge voorwaarden van het rode haar-gen
Haarkleur is een biologische eigenschap. Net zoals oogkleur, lengte, enzovoort. De eigenschappen die je krijgt worden bepaald door de genen van je ouders. Maar het rode haar-gen is iets moeilijker. Er zijn namelijk maar twee opties:
-
Je krijgt dit gen van beide ouders => je wordt roodharig.
-
Je krijgt dit gen van één ouder => je hebt zelf geen rood haar, maar je kunt het later wel doorgeven aan je kinderen.
Dit noemen wetenschappers een recessieve eigenschap.
Waarom zijn er veel roodharigen in Ierland?
Toen de eerste mensen naar de Britse eilanden verhuisden, hadden velen van hen toevallig het rode haar-gen. En omdat het toen moeilijk was om te reizen, trouwden mensen vaak met iemand uit de buurt. Daardoor werden er veel roodharige kinderen geboren.
Daarom zie je vandaag nog steeds veel roodharigen in Schotland en Ierland. Al zal dat niet voor altijd zo zijn. Nu reizen mensen veel meer en krijgen ze kinderen met mensen uit andere regio’s en landen. Daardoor wordt de kans kleiner dat twee rode haar-genen bij elkaar komen. Maar geen paniek, door haarverf zijn er nu misschien wel meer mensen met rood haar dan ooit!
