Mensen met rood haar lopen een verhoogd risico op melanoom, de gevaarlijkste vorm van huidkanker. De oorzaak ligt bij een rood-oranje pigment dat anders werkt dan het donkere pigment. Tegelijk heeft het rood-oranje pigment een andere belangrijke fysiologische functie, blijkt uit onderzoek bij zebravinken.
Het pigment waarover het gaat, is feomelanine. Dit pigment biedt nauwelijks bescherming tegen UV-straling en kan zelfs schadelijke zuurstofradicalen produceren. Je zou je kunnen afvragen waarom het niet al lang is verdwenen door evolutie.
Spaanse wetenschappers vonden een mogelijke verklaring op basis van onderzoek met zebravinken. Hun studie laat zien dat feomelanine een belangrijke rol speelt in het reguleren van het aminozuur cysteïne in cellen. Cysteïne is essentieel voor het lichaam, maar als het zich opstapelt kan het oxidatieve stress veroorzaken. Door die opstapeling te voorkomen, houdt het rood-oranje pigment cellen dus gezond.
Mannetjes van de zebravink hebben oranje veren die hun kleur danken aan feomelanine. Vrouwtjes maken dit pigment niet aan. De onderzoekers gaven de vogels extra cysteïne en blokkeerden tegelijk de aanmaak van feomelanine met behulp van medicatie. Zo konden ze testen wat er gebeurt als dit pigment zijn werk niet kan doen.
Mannetjes die geen feomelanine meer konden aanmaken, vertoonden meer oxidatieve schade in hun lichaam. Ook bij vrouwtjes, die geen feomelanine maken, leidde cysteïne tot meer schade. Mannetjes die het pigment wel bleven produceren, bleken juist beschermd tegen de schadelijke effecten van extra cysteïne.
Dit suggereert dat feomelanine fungeert als een soort afvoerkanaal voor cysteïne. Door het aminozuur vast te leggen in een pigment in haren of veren, voorkomt het schade aan cellen. Wat lang werd gezien als een biologisch nadeel, blijkt dus ook een verborgen beschermingsmechanisme te zijn.
