Ouderen krijgen soms medicijnen voorgeschreven om bijwerkingen van andere medicijnen te behandelen. Die klachten worden dan ten onrechte aangezien als een nieuw gezondheidsprobleem.
Veelgebruikte medicijnen kunnen soms leiden tot wat een ‘potentieel ongepaste voorschrijfcascade of PIPC’ wordt genoemd. Dat is een reeks van onnodige voorschriften die ontstaat wanneer de bijwerking van een eerder voorgeschreven medicijn ten onrechte worden gediagnosticeerd als een nieuw gezondheidsprobleem.
Een veelvoorkomend voorbeeld van zo’n potentieel ongepaste voorschrijfcascade, komt voor bij niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID’s), geneesmiddelen die vaak worden voorgeschreven tegen pijn, maar die vaak gepaard gaan met een stijging van de bloeddruk. Soms leidt dit tot een nieuw voorschrift om die hoge bloeddruk te behandelen, terwijl de pijnstiller die de hoge bloeddruk veroorzaakte over het hoofd wordt gezien en niet wordt gekeken of die niet kan worden vervangen door een ander middel dat die bijwerking niet heeft.
Ouderen zijn bijzonder kwetsbaar voor dit patroon, omdat zij vaker meerdere medicijnen tegelijk gebruiken vanwege meerdere aandoeningen, waardoor het voor zowel patiënten als artsen moeilijker is om een nieuw symptoom terug te voeren op een bestaand medicijn.
Dr. Paula Rochon – hoogleraar geneeskunde aan de Universiteit van Toronto en onderzoeksdirecteur aan het Weston and O’Born Centre for Mature Women’s Health – voerde onderzoek naar dit probleem. Ze stelde daarvoor een interdisciplinair team samen van 12 onderzoekers en experts in interne geneeskunde, geriatrie en klinische farmacologie uit de Verenigde Staten, België, Italië, Israël en Ierland.
Voorschrift voor voorschrift
Het team stelde eerst een lijst op van 65 PIPC’s. Vervolgens toetsten de onderzoekers die op basis van voorschrijfgegevens op bevolkingsniveau aan drie factoren: hoe vaak het eerste geneesmiddel in de bevolking werd voorgeschreven, hoe vaak het werd gevolgd door het tweede geneesmiddel en hoe sterk het verband tussen beide was. Dankzij die analyse konden de onderzoekers 24 potentieel ongepaste voorschrijfcascades identificeren die het vaakst voorkomen in de bevolking en medicijngerelateerde schade kunnen veroorzaken.
Volgens Rochon wijzen de bevindingen op een probleem dat langzaam ontstaat, voorschrift voor voorschrift. Om dat te voorkomen moeten artsen bij elk bezoek van een patiënt stilstaan bij zijn of haar medicatiegeschiedenis. Niet alleen wat de patiënt op dit moment gebruikt, maar ook waarom elk medicijn ooit is voorgeschreven en of dat echt nodig was. Als dergelijke gesprekken tussen voorschrijvende zorgverleners en patiënten worden overgeslagen, kunnen ze de opeenvolging van gebeurtenissen niet herkennen en niet beseffen dat ze met elkaar verband houden.
Weten welke medicijnen je gebruikt, wanneer je ermee bent begonnen en voor welke indicatie, is belangrijk om mogelijke voorschrijfcascades te identificeren die problematisch kunnen zijn, stelt ze.
